Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν αρκεί ακόμη για να ανοίξει τον δρόμο σε χαμηλότερα επιτόκια. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που εξέπεμψαν οι επικεφαλής των μεγαλύτερων κεντρικών τραπεζών από το ετήσιο φόρουμ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη Σίντρα της Πορτογαλίας, με τη Fed να διαμηνύει ότι η σταθερότητα των τιμών παραμένει αδιαπραγμάτευτη, την ΕΚΤ να υπερασπίζεται την πρόσφατη αύξηση των επιτοκίων και τις αγορές να επαναξιολογούν τις προσδοκίες τους για την πορεία της νομισματικής πολιτικής.
Στην πρώτη μεγάλη δημόσια παρέμβασή του μετά την ανάληψη της προεδρίας της Fed, ο Κέβιν Γουόρς απέφυγε να προϊδεάσει για τις αποφάσεις της επόμενης συνεδρίασης της Fed, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Όπως τόνισε, παρά τη βελτίωση των πληθωριστικών προσδοκιών, οι τιμές εξακολουθούν να βρίσκονται σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα και η κεντρική τράπεζα δεν πρόκειται να ανεχθεί έναν μόνιμα υψηλότερο στόχο πληθωρισμού.
Τα τελευταία στοιχεία ενισχύουν αυτή τη στάση, καθώς ο δομικός πληθωρισμός στις ΗΠΑ διαμορφώθηκε στο 3,4% τον Μάιο, ενώ ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή έφθασε το 4,1%, παραμένοντας αισθητά υψηλότερα από τον στόχο της Fed.
Ο νέος πρόεδρος της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας υπογράμμισε ακόμη ότι η ανεξαρτησία της Fed δεν πρόκειται να επηρεαστεί από τις πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει επανειλημμένα ζητήσει χαμηλότερα επιτόκια.
Η ΕΚΤ δικαιολογεί την αύξηση επιτοκίων
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της ΕKT, Κριστίν Λαγκάρντ, υπερασπίστηκε πλήρως την πρόσφατη απόφαση της ΕΚΤ να αυξήσει τα επιτόκια, την πρώτη μεταξύ των μεγάλων κεντρικών τραπεζών μετά το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Όπως εξήγησε, όλες οι βασικές ενδείξεις –οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό, ο δομικός πληθωρισμός και οι υποκείμενες πληθωριστικές πιέσεις– συνηγορούσαν υπέρ μιας αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.
Η ίδια σημείωσε ότι, με τα σημερινά δεδομένα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εκτιμάται πως θα επιστρέψει στον στόχο του 2% μόλις προς τα τέλη του 2028, γεγονός που κατέστησε, όπως είπε, σχεδόν αυτονόητη την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, η οποία μάλιστα ελήφθη ομόφωνα.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τα δεδομένα
Ένα από τα βασικά θέματα του συνεδρίου ήταν οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην οικονομία και, κατ' επέκταση, στη χάραξη νομισματικής πολιτικής.
Ο Κέβιν Γουόρς εκτίμησε ότι το κύμα επενδύσεων που προκαλεί η AI ενισχύει σήμερα κυρίως τη ζήτηση, όμως μεσοπρόθεσμα αναμένεται να αυξήσει σημαντικά και την παραγωγική δυναμικότητα της οικονομίας. Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί, υποστήριξε, οι συνέπειες για τη νομισματική πολιτική θα είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις χωρίς να απαιτούνται τόσο αυστηρές παρεμβάσεις από τις κεντρικές τράπεζες.
Στο ίδιο πλαίσιο, ανακοίνωσε ότι η Fed προχωρά σε εκτεταμένο εκσυγχρονισμό του τρόπου συλλογής και αξιοποίησης οικονομικών δεδομένων, δημιουργώντας πέντε ειδικές ομάδες εργασίας με τη συμμετοχή κορυφαίων ακαδημαϊκών και ειδικών από τις ΗΠΑ και το εξωτερικό.
Στόχος είναι μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες η κεντρική τράπεζα να αξιοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένα πραγματικού χρόνου, ώστε να λαμβάνει ταχύτερες και ακριβέστερες αποφάσεις για την οικονομία.
Οι νέοι κίνδυνοι που ανησυχούν τις κεντρικές τράπεζες
Πέρα από τον πληθωρισμό, οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών εμφανίστηκαν ιδιαίτερα προβληματισμένοι για νέους κινδύνους που αναδύονται στις διεθνείς αγορές.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, προειδοποίησε για την αυξανόμενη μόχλευση στις αγορές κρατικών ομολόγων, στα χρηματιστήρια, στα hedge funds, στα διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF) αλλά και στην αγορά ιδιωτικών πιστώσεων, επισημαίνοντας ότι γεγονότα που σήμερα θεωρούνται «ακραίοι κίνδυνοι» θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε συστημικές απειλές για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης η μεγάλη απόκλιση που παρατηρείται ανάμεσα στην πορεία των αποδόσεων των ομολόγων και στις συνεχείς ανόδους των χρηματιστηριακών αγορών, εξέλιξη που συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τις υψηλές προσδοκίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι αγορές βλέπουν ακόμη υψηλότερα επιτόκια
Παρότι ο Κέβιν Γουόρς απέφυγε κάθε συγκεκριμένη αναφορά στις επόμενες αποφάσεις της Fed, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι αγορές ίσως υποτιμούν την ένταση της σύσφιγξης που μπορεί να απαιτηθεί.
Η TS Lombard εκτιμά ότι η πορεία της οικονομίας πιθανόν να οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις επιτοκίων το 2027 από όσες προεξοφλούν σήμερα οι επενδυτές, υπογραμμίζοντας ότι οι εξελίξεις θα καθοριστούν κυρίως από τη συμπεριφορά της οικονομίας και λιγότερο από τις προσωπικές προτιμήσεις του νέου προέδρου της Fed.
Την ίδια στιγμή, τα τελευταία στοιχεία για την αγορά εργασίας στις ΗΠΑ δείχνουν σταδιακή επιβράδυνση των προσλήψεων στον ιδιωτικό τομέα, χωρίς όμως να αλλάζουν ουσιαστικά τη συνολική εικόνα της οικονομίας.
Το συμπέρασμα που προέκυψε από τη Σίντρα είναι ότι, παρά τις σημαντικές τεχνολογικές αλλαγές και τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες, οι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες εξακολουθούν να θεωρούν πως η αποκατάσταση της σταθερότητας των τιμών αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητά τους. Μέχρι να υπάρξουν σαφείς ενδείξεις ότι ο πληθωρισμός επιστρέφει με ασφάλεια στον στόχο του 2%, οι προσδοκίες για μια γρήγορη επιστροφή στην εποχή του φθηνού χρήματος παραμένουν περιορισμένες.