Τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται για την ευρωπαϊκή οικονομία, με υψηλότερο κόστος δανεισμού, αυξημένες ενεργειακές πιέσεις και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια, περιέγραψε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στο Euronews.
Όπως τόνισε, «η εποχή του φθηνού χρήματος έχει παρέλθει», καθώς οι μέσες αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων έχουν αυξηθεί από το 1,1% το 2016 σε περίπου 4% σήμερα, αποτυπώνοντας τη σημαντική μεταβολή των συνθηκών χρηματοδότησης στην Ευρώπη.
Μιλώντας στην εκπομπή «Europe Today» του Euronews και στον δημοσιογράφο Stefan Grobe, ο πρόεδρος του Eurogroup συνέδεσε την άνοδο του κόστους κεφαλαίου με τα δημοσιονομικά ελλείμματα, τις αυξημένες ενεργειακές και κοινωνικές δαπάνες, αλλά και τις μεγαλύτερες επενδυτικές ανάγκες που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες. Πρόκειται για μια σύνθετη εξίσωση, καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσουν την ενεργειακή μετάβαση, να ενισχύσουν την άμυνα, να στηρίξουν την ανάπτυξη και να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της ακρίβειας.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία, επιδιώκοντας τον καλύτερο δυνατό συντονισμό απέναντι στις νέες προκλήσεις. Η ανάγκη αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου η χρηματοδότηση είναι ακριβότερη και οι απαιτήσεις για δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις αυξάνονται.
Τα διδάγματα από την ελληνική κρίση
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Κυριάκος Πιερρακάκης στην εμπειρία της ελληνικής κρίσης χρέους και στα δημοσιονομικά αποτελέσματα που πέτυχαν οι χώρες οι οποίες πέρασαν από προγράμματα οικονομικής προσαρμογής. Όπως σημείωσε, σήμερα πέντε ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζουν δημοσιονομικό πλεόνασμα σε ονομαστικούς όρους: η Δανία και τέσσερις χώρες που εφάρμοσαν προγράμματα διάσωσης την προηγούμενη δεκαετία.
«Καταφέραμε να λάβουμε δύσκολες αποφάσεις. Ορισμένες με καθυστέρηση, άλλες όσο γρήγορα μπορούσαμε. Και σήμερα βρισκόμαστε σε θέση δημοσιονομικής ισχύος», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η ανθεκτικότητα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αντιμετώπιση των σημερινών οικονομικών και γεωπολιτικών αναταράξεων.
Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η δημοσιονομική προσαρμογή των προηγούμενων ετών έχει διαμορφώσει διαφορετικές δυνατότητες παρέμβασης σε σχέση με την περίοδο της κρίσης. Ωστόσο, όπως προκύπτει από την τοποθέτηση του υπουργού, η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα δεν αφήνει περιθώρια για επιστροφή σε πολιτικές απεριόριστης δημοσιονομικής επέκτασης.
Ενεργειακή ακρίβεια και στοχευμένα μέτρα στήριξης
Στο μέτωπο της ενεργειακής κρίσης, ο πρόεδρος του Eurogroup στάθηκε ιδιαίτερα στις επιπτώσεις που έχει η αύξηση των τιμών ενέργειας στον πληθωρισμό, επισημαίνοντας ότι το ποσοστό του 4% που καταγράφηκε, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ενεργειακή συνιστώσα.
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να συντονίσουν τις παρεμβάσεις τους, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε κράτους-μέλους. «Κοινός μας στόχος είναι να στηρίξουμε τους πολίτες ώστε να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός ιδιαίτερα δύσκολου χειμώνα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ξεκαθάρισε, παράλληλα, ότι η πιο βιώσιμη απάντηση στις ενεργειακές πιέσεις βρίσκεται στις επενδύσεις σε υποδομές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν να παραβλεφθούν οι άμεσες ανάγκες των νοικοκυριών. Για τον λόγο αυτό, έκανε λόγο για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες των πολιτών και με έμφαση στις οικονομικά ευάλωτες ομάδες.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει το δίλημμα που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική: από τη μία πλευρά, η ανάγκη προστασίας των εισοδημάτων από την ενεργειακή ακρίβεια και, από την άλλη, η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας σε συνθήκες ακριβότερου δανεισμού.
Άμυνα: Το ζητούμενο δεν είναι μόνο οι δαπάνες αλλά η αποτελεσματικότητά τους
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε και στις αυξανόμενες αμυντικές ανάγκες της Ευρώπης, με τον Κυριάκο Πιερρακάκη να επισημαίνει ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν περιορίζεται στο ύψος των κονδυλίων που διατίθενται, αλλά επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνται.
«Πρέπει να αξιοποιούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο κάθε ευρώ που δαπανούμε. Πρέπει να διασφαλίζουμε ότι κάθε ευρώ αποδίδει τη μέγιστη δυνατή αξία και έχει το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα», σημείωσε.
Εξηγώντας τη συμμετοχή του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Mark Rutte, στη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών, ανέφερε ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών καθιστά αναγκαίο τον στενότερο συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων. Οι κυβερνήσεις καλούνται πλέον να εξετάζουν όχι μόνο τις στρατιωτικές ανάγκες, αλλά και τις δημοσιονομικές δυνατότητες χρηματοδότησής τους.
Παράλληλα, εντόπισε σημαντικές αδυναμίες της Ευρώπης στις κοινές αμυντικές προμήθειες, στις επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και στη διαλειτουργικότητα των αμυντικών συστημάτων των κρατών-μελών. Η μεγαλύτερη συνεργασία, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να περιορίσει τις επικαλύψεις, να βελτιώσει την αποδοτικότητα των δαπανών και να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, η οποία συνδέεται με τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Γερμανία και ευρωπαϊκή οικονομική ενοποίηση
Αναφερόμενος στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η Γερμανία, ο πρόεδρος του Eurogroup απέφυγε να δώσει συμβουλές στη γερμανική κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας τις σημαντικές παραγωγικές δυνατότητες της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
«Η Ευρώπη χρειάζεται τη Γερμανία και η Γερμανία χρειάζεται την Ευρώπη», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οι αναπτυξιακές προοπτικές των κρατών-μελών συνδέονται άμεσα με την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής οικονομικής συνεργασίας.
Στις βασικές προτεραιότητες περιέλαβε την ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, την προώθηση της Τραπεζικής Ένωσης και την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας. Πρόκειται για παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, στην καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων κεφαλαίων και στη δημιουργία μιας περισσότερο ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς.
Η διαδοχή στην ΕΚΤ και το χρονοδιάγραμμα
Τέλος, ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στη διαδικασία διαδοχής στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επισημαίνοντας ότι το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα θέτει ως ορίζοντα τον Δεκέμβριο για τη λήψη επίσημης απόφασης σε επίπεδο Ευρωπαίων ηγετών.
Όπως εξήγησε, η διαδικασία αφορά τρεις θέσεις: εκείνη του προέδρου της ΕΚΤ, του επικεφαλής οικονομολόγου και μία θέση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο.
Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ανακοινώσει ότι θα παραμείνει στη θέση της έως τις 7 Φεβρουαρίου, ενώ το Eurogroup θα συμβάλει στη διευκόλυνση της διαδικασίας.
Η συνέντευξη του Έλληνα υπουργού αποτυπώνει τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη: ακριβότερο χρήμα, ενεργειακές πιέσεις, αυξημένες αμυντικές ανάγκες και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια. Σε αυτό το περιβάλλον, η αποτελεσματική κατανομή των διαθέσιμων πόρων και η ενίσχυση των κοινών ευρωπαϊκών επενδύσεων αποκτούν κεντρική θέση στην οικονομική ατζέντα.