Οι πετρελαϊκές εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο βρίσκονται αντιμέτωπες με τη σοβαρότερη διαταραχή εδώ και δεκαετίες. Το Ορμούζ παραμένει σχεδόν αποκλεισμένο, οι Χούθι ενισχύουν τον έλεγχό τους στην Ερυθρά Θάλασσα και οι εναλλακτικές διαδρομές περιορίζονται δραματικά.
Οι σημαντικότεροι ενεργειακοί διάδρομοι του κόσμου στενεύουν επικίνδυνα, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή μπαίνει στον έβδομο μήνα χωρίς ορατή διπλωματική έξοδο. Η επέκταση του ελέγχου των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα απειλεί πλέον έναν από τους τελευταίους διαθέσιμους θαλάσσιους δρόμους για το πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου.
Το Στενό του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσαν περίπου 130 πλοία την ημέρα, λειτουργεί πλέον σε ένα κλάσμα της προηγούμενης δυναμικότητάς του. Τον Σεπτέμβριο διέρχονται κατά μέσο όρο μόλις 19 πλοία ημερησίως, έναντι 20 τον Αύγουστο και 34 τον Ιούνιο, όταν είχε τεθεί προσωρινά σε ισχύ συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Την Πέμπτη καταγράφηκαν μόλις εννέα διελεύσεις.
Η προσπάθεια διατήρησης των ροών από τον Κόλπο μέσω θαλάσσιων διαδρομών κοντά στις ακτές του Ομάν έχει μετατρέψει μια μέχρι πρότινος σχεδόν routine διαδικασία σε επιχείρηση υψηλού κινδύνου. Τουλάχιστον 23 πλοία δέχθηκαν επιθέσεις στα ύδατα κοντά στο Ομάν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, ενώ από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου έχουν χάσει τη ζωή τους τουλάχιστον 22 ναυτικοί.
Το δίλημμα των ναυτιλιακών εταιρειών είναι προφανές: ακόμη και οι πλοιοκτήτες με υψηλή ανοχή στο ρίσκο αρχίζουν να αποφεύγουν την περιοχή. Μόνο την τελευταία εβδομάδα οι αμερικανικές δυνάμεις αχρήστευσαν ή κατέστρεψαν τουλάχιστον οκτώ ιρανικά τάνκερ, ενώ το Ιράν απάντησε με μοιραίες επιθέσεις σε πλοία που διέπλεαν τον Ορμούζ.
Η Ερυθρά Θάλασσα κλείνει ως εναλλακτική
Το νέο πλήγμα ήρθε την Παρασκευή, όταν οι Χούθι απέκτησαν τον έλεγχο της στρατηγικής λιμενικής πόλης Μόκα στην Υεμένη, εκτοπίζοντας δυνάμεις που στηρίζονται από την κυβέρνηση της χώρας και τη Σαουδική Αραβία. Λίγες ημέρες νωρίτερα είχαν τραυματιστεί 73 άμαχοι και είχαν πληγεί ενεργειακές εγκαταστάσεις στη νότια Σαουδική Αραβία.
Η εξέλιξη περιορίζει ακόμη περισσότερο τις επιλογές της Σαουδικής Αραβίας, του σημαντικότερου παραγωγού πετρελαίου της περιοχής. Οι εξαγωγές της χώρας υποχώρησαν τον Αύγουστο στο χαμηλότερο επίπεδο τουλάχιστον 13 ετών, ενώ μόλις δύο φορτία σαουδαραβικού πετρελαίου πέρασαν την τελευταία εβδομάδα από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, σύμφωνα με την Kpler.
Ακόμη και ο αγωγός East-West, που χρησιμοποιήθηκε ως εναλλακτική λύση απέναντι στον Ορμούζ, βρέθηκε στο στόχαστρο. Το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι ο αγωγός είχε δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις και τέθηκε εκτός λειτουργίας «ως προληπτικό μέτρο». Μια άλλη επιλογή είναι η μεταφορά πετρελαίου προς βορρά, μέσω αγωγού κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ, όμως η διαδρομή προς την Ασία είναι ακριβότερη και μπορεί να προσθέσει εβδομάδες στο ταξίδι.
Πετρέλαιο πάνω από τα 108 δολάρια
Η συρρίκνωση των διαθέσιμων διαδρομών έχει ήδη περάσει στις τιμές. Το πετρέλαιο ξεπέρασε προσωρινά την Παρασκευή τα 108 δολάρια το βαρέλι, περίπου 50% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση στο Ιράν. Στις ΗΠΑ, η μέση τιμή της βενζίνης ξεπέρασε τα 4 δολάρια το γαλόνι, περισσότερο από 1 δολάριο πάνω από πέρυσι, ενώ το diesel ξεπέρασε τα 6 δολάρια.
Η πίεση δεν αφορά μόνο τις αγορές ενέργειας. Η άνοδος των καυσίμων μεταφέρεται στις μεταφορές, στη γεωργία και στη βιομηχανία, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός νέου κύματος πληθωριστικών πιέσεων. Συτις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη αξιοποιήσει μεγάλο μέρος των διαθέσιμων εργαλείων για να συγκρατήσει τις τιμές πετρελαίου και βενζίνης.
Την ίδια στιγμή, τα νέα μέτρα κυρώσεων κατά της Τεχεράνης δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχουν επιτύχει τον στόχο τους. Το Ιράν εξακολουθεί να απαιτεί, μεταξύ άλλων, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών του και την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό, ενώ επιμένει ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ.
Η εικόνα για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου γίνεται έτσι όλο και πιο εύθραυστη. Τον Αύγουστο, οι εξαγωγές αργού από τις χώρες του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ιράν, αντιστοιχούσαν περίπου στα δύο τρίτα των προπολεμικών επιπέδων. Με τον Ορμούζ να παραμένει σχεδόν κλειστό και τη Μπαμπ ελ-Μαντέμπ να περνά υπό τον ασφυκτικό έλεγχο των Χούθι, οι εναλλακτικές οδεύσεις λιγοστεύουν και η παγκόσμια οικονομία καλείται να απορροφήσει ένα ακόμη ισχυρό ενεργειακό σοκ.
