Καταιγισμό αγωγών και ένα άνευ προηγουμένου κύμα νομικών διεκδικήσεων πυροδότησε η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να κρίνει παράνομους τους λεγόμενους «δασμούς της ημέρας απελευθέρωσης» που είχε επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Με έως και 175 δισ. δολάρια σε πιθανές επιστροφές στο τραπέζι, οι πραγματικοί ωφελημένοι, προς το παρόν, φαίνεται να είναι τα δικηγορικά γραφεία, τα hedge funds και εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου άνοιξε τον δρόμο για μαζικές διεκδικήσεις επιστροφών, από επιχειρήσεις που είχαν επιβαρυνθεί με αυξημένους εισαγωγικούς δασμούς. Ήδη εταιρείες όπως οι FedEx, L'Oréal και Dyson έχουν κινηθεί νομικά, επιδιώκοντας να ανακτήσουν ποσά που κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια.
«Μίνι χρυσοθηρία» για τα δικηγορικά γραφεία
Η πολυπλοκότητα των δασμών –με διαφορετικούς συντελεστές ανάλογα με την προέλευση επιμέρους εξαρτημάτων– είχε ήδη εκτοξεύσει το κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις. Πλέον, με τις επιστροφές να διακυβεύονται, η ζήτηση για εξειδικευμένους νομικούς στο διεθνές εμπόριο έχει εκτοξευθεί.
Μεγάλα γραφεία, όπως η Quinn Emanuel Urquhart & Sullivan, δημιούργησαν ειδικές ομάδες (Tariff Refund Task Force) για την επιθετική διεκδίκηση επιστροφών. Ορισμένες εταιρείες διαφημίζουν κατ’ αποκοπήν αμοιβές 10.000–15.000 δολαρίων μόνο για την κατάθεση αγωγής, με τις τελικές χρεώσεις να αυξάνονται εφόσον η διαδικασία παραταθεί.
Η καθηγήτρια νομικής στο Πανεπιστήμιο του Τζόρτζταουν, Τζένιφερ Χίλμαν, πρώην νομική σύμβουλος του Γραφείου Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ, σχολίασε σκωπτικά ότι «οι μόνοι σίγουροι κερδισμένοι από αυτόν τον εμπορικό πόλεμο είναι οι δικηγόροι».
Hedge funds αγοράζουν δικαιώματα επιστροφών
Το νέο «παιχνίδι» έχει προσελκύσει και χρηματοοικονομικούς επενδυτές. Hedge funds και επενδυτικές τράπεζες αγοράζουν δικαιώματα επί μελλοντικών επιστροφών, προσφέροντας άμεση ρευστότητα σε επιχειρήσεις που δεν θέλουν να περιμένουν χρόνια μέχρι την οριστική εκκαθάριση.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Kids2, αμερικανικής εταιρείας παιχνιδιών που εισάγει το 95% των προϊόντων της από την Κίνα και πούλησε δικαιώματα επιστροφής ύψους 15 εκατ. δολαρίων σε hedge fund έναντι 2 εκατ. δολαρίων προκαταβολικά.
Σύμφωνα με το Bloomberg, χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί όπως οι Jefferies, Oppenheimer & Co. και Seaport Global Securities διαμεσολαβούν σε συμφωνίες μεταξύ επενδυτών και εισαγωγέων.
Και η AI στο «κόλπο»
Παράλληλα, εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης προσφέρουν να αναλάβουν τη γραφειοκρατική διαδικασία υποβολής αιτήσεων με αντάλλαγμα ποσοστό ακόμη και 20% επί της επιστροφής. Η υπόσχεση: αυτοματοποίηση, ταχύτητα και λιγότερο διοικητικό βάρος για τις επιχειρήσεις.
Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο «ευκαιριακών» νομικών ή τεχνολογικών παρόχων χωρίς επαρκή εμπειρία στο τελωνειακό και εμπορικό δίκαιο.
Και οι καταναλωτές;
Αυτό που παραμένει ακόμα αβέβαιο, είναι εάν –και σε ποιο βαθμό– τα ποσά που θα επιστραφούν στις επιχειρήσεις θα περάσουν τελικά στους καταναλωτές, οι οποίοι επωμίστηκαν το κόστος των δασμών μέσω αυξήσεων τιμών.
Χωρίς νομική υποχρέωση για αναπροσαρμογή τιμών, είναι αβέβαιο αν οι εταιρείες θα μειώσουν τις τιμές στα ράφια ή θα προχωρήσουν σε κινήσεις τύπου «ημέρα επιστροφής δασμών» με εκπτώσεις. Όπως επισημαίνουν νομικοί αναλυτές, η πίεση, αν υπάρξει, θα είναι περισσότερο κοινωνική και πολιτική παρά θεσμική.
Σε κάθε περίπτωση, ο εμπορικός πόλεμος που εγκαινίασε ο Τραμπ έχει ήδη δημιουργήσει μια παράπλευρη βιομηχανία δισεκατομμυρίων γύρω από τις νομικές διεκδικήσεις.
Καθώς η διαδικασία επιστροφών ενδέχεται να παραμείνει μπλεγμένη στα δικαστήρια για χρόνια, οι πιο άμεσα ωφελημένοι φαίνεται πως δεν θα είναι ούτε οι επιχειρήσεις, ούτε οι καταναλωτές, αλλά όσοι διαχειρίζονται τη διαμάχη.