Φρένο στην πρακτική της Εφορίας να διατηρεί για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς, θυρίδες και άλλα περιουσιακά στοιχεία φορολογουμένων βάζει το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Με την απόφαση 553/2026, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι τα διασφαλιστικά μέτρα που λαμβάνονται έχουν συγκεκριμένη διάρκεια και δεν μπορούν να μετατρέπονται σε μόνιμο περιορισμό της περιουσίας, ακόμη και όταν πρόκειται για ιδιαίτερα σοβαρές φορολογικές παραβάσεις.
Σύμφωνα με την απόφαση, η κρίσιμη παράμετρος είναι η συμπλήρωση πενταετίας από την έκδοση της καταλογιστικής πράξης.
Από το χρονικό αυτό σημείο και μετά, πλέον τα μέτρα παύουν αυτοδικαίως και η φορολογική διοίκηση οφείλει να προχωρήσει στην αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων χωρίς να απαιτείται αίτηση ή άλλη ενέργεια από τον φορολογούμενο.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το ΣτΕ, η φορολογική αρχή δεν μπορεί να επικαλείται τη βαρύτητα της υπόθεσης ή το ύψος των καταλογισθέντων ποσών για να παρατείνει επ’ αόριστον τους περιορισμούς.
Αυτόματη αποδέσμευση
Αντίθετα, οφείλει, μόλις παρέλθει η πενταετία, να ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση τις αρμόδιες υπηρεσίες, τα πιστωτικά ιδρύματα, την Τράπεζα της Ελλάδος και κάθε άλλο εμπλεκόμενο φορέα, ώστε να αποκαθίσταται πλήρως η δυνατότητα του φορολογουμένου να διαχειρίζεται την περιουσία του.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερο βάρος για παλαιές φορολογικές υποθέσεις, στις οποίες οι δεσμεύσεις εξακολουθούν να υφίστανται παρά την παρέλευση του προβλεπόμενου χρονικού ορίου. Παράλληλα, δημιουργεί πρόσθετη υποχρέωση στην ΑΑΔΕ να παρακολουθεί συστηματικά τις ημερομηνίες και να προχωρεί εγκαίρως στις απαιτούμενες ενέργειες, χωρίς να μετακυλίει στον πολίτη την ευθύνη να ζητήσει την άρση ενός μέτρου που πλέον έχει παύσει να ισχύει.
Είναι προσωρινά και όχι μόνιμα
Τονίζει επίσης, ότι τα διασφαλιστικά μέτρα, αποτελούν μηχανισμό προστασίας των δημοσίων εσόδων και έχουν προσωρινό, προληπτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν όμως ποινή ούτε μπορούν να λειτουργούν ως διαρκής οικονομικός αποκλεισμός.
Η υπόθεση που έφτασε στο ΣτΕ αφορούσε εκπρόσωπο ανώνυμης εταιρείας, στην οποία είχαν επιβληθεί το 2016 μέτρα διασφάλισης για φορολογικές επιβαρύνσεις άνω του 1 εκατ. ευρώ, που αφορούσαν μη καταβολή τελών χαρτοσήμου και εισφοράς υπέρ ΟΓΑ για τις χρήσεις 2005-2011.
Κατά την εξέταση της υπόθεσης, το ανώτατο δικαστήριο διαπίστωσε ότι είχε ήδη συμπληρωθεί η πενταετία από την έκδοση των σχετικών καταλογιστικών πράξεων.
Στο πλαίσιο αυτό, έκρινε ότι τα μέτρα είχαν ήδη αρθεί αυτοδικαίως, ανεξάρτητα από την εκκρεμή δικαστική διαδικασία, και ότι η φορολογική διοίκηση όφειλε να ολοκληρώσει και τυπικά τη διαδικασία αποδέσμευσης.
Πότε δεσμεύει περιουσίες η ΑΑΔΕ
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η ΑΑΔΕ μπλοκάρει τους τραπεζικούς λογαριασμούς και θυρίδες, στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται μη απόδοση, ανακριβής απόδοση, συμψηφισμός, έκπτωση ή διακράτηση, είσπραξη επιστροφής κατόπιν παραπλάνησης της Φορολογικής Διοίκησης, ποσών Φ.Π.Α., Φ.Κ.Ε., φόρου ασφαλίστρων, παρακρατούμενων, επιρριπτόμενων φόρων, τελών και εισφορών, ποσού από 150.000 ευρώ και άνω.
Στις υποθέσεις αυτές η Φορολογική Διοίκηση δεν παραλαμβάνει και δεν χορηγεί έγγραφα που απαιτούνται για τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων και κυρίως των ακινήτων, ενώ συγχρόνως δεσμεύονται:
- Το 50% των καταθέσεων, των πάσης φύσεως λογαριασμών και παρακαταθηκών,
- Το 50% του περιεχομένου των θυρίδων του υπόχρεου παραβάτη και κατ΄ ανώτατο μέχρι του διπλάσιου του ποσού για το οποίο διαπιστώνεται ο σκοπός μη πληρωμής ή η είσπραξη επιστροφής.
- Το μη χρηματικό περιεχόμενο θυρίδων και οι μη χρηματικές παρακαταθήκες, δεσμεύονται στο σύνολό τους.
Πότε αίρονται
Τα μέτρα αίρονται υποχρεωτικά στο σύνολό τους, στις περιπτώσεις που:
- Καταβληθεί από τον φορολογούμενο ποσό πάνω από το 70% του συνολικά προσδιορισθέντος ποσού των οικείων κύριων και πρόσθετων φόρων, τελών και εισφορών μετά των προσαυξήσεων, τόκων και προστίμων ή των οικείων προστίμων.
- Μετά την πάροδο πέντε (5) ετών από την έκδοση των οικείων των μέτρων πράξεων προσδιορισμού των φόρων, τελών, εισφορών ή επιβολής προστίμων ακόμη και αν δεν έχει τελεσιδικήσει η υπόθεση.
Όμως τον τελευταίο όρο δεν τον εφαρμόζει η ΑΑΔΕ και χρειάστηκε η παρέμβαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.