Σε μια ριζική αναμόρφωση της διαδικασίας για τις κατασχέσεις εις χείρας τρίτου —η οποία αφορά κατά κύριο λόγο τους τραπεζικούς λογαριασμούς— προχωρά το υπουργείο Δικαιοσύνης με νέα διάταξη που ψηφίσθηκε από τη Βουλή. Η διαδικασία ψηφιοποιείται πλήρως, ώστε οι κατασχέσεις να γίνονται ουσιαστικά με... ένα κλικ, ενώ κεντρικός πυλώνας της νέας διαδικασίας θα είναι ηλεκτρονική πλατφόρμα της Ομοσπονδίας Δικαστικών Επιμελητών Ελλάδας (portal.odee.gr).
Με τα άρθρα 41 και 42 του νέου νόμου για τη «Σύσταση και λειτουργία Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς», τροποποιούνται κομβικές διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (άρθρα 983 και 985) και θεσπίζεται μια πλήρως ψηφιακή ροή, όσον αφορά τη διαδικασία της κατάσχεσης εις χείρας τρίτου, που αφορά κυρίως τις τραπεζικές καταθέσεις:
- Ο επισπεύδων (π.χ. ο δανειστής/τράπεζα/servicer) μέσω του πληρεξούσιου δικηγόρου του δίνει εντολή στον δικαστικό επιμελητή, ορίζοντας πλέον υποχρεωτικά από την αρχή και το συγκεκριμένο πρόσωπο (ή τράπεζα) στα χέρια του οποίου θα επιβληθεί η κατάσχεση.
- Στην κατασχετήρια έκθεση που θα συντάσσει ο δικαστικός επιμελητής θα αναγράφεται υποχρεωτικά ένας «Μοναδικός Κωδικός Δήλωσης». Ο κωδικός αυτός θα εξάγεται αυτόματα από την πλατφόρμα portal.odee.gr.
- Το ακριβές αντίγραφο της έκθεσης θα μπορεί πλέον να επιδίδεται στον οφειλέτη και στην τράπεζα (ή άλλον τρίτο) με ηλεκτρονικά μέσα, διευκολύνοντας την άμεση ενημέρωση.
- Ίσως η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι η θετική ή αρνητική δήλωση του τρίτου (π.χ. η απάντηση της τράπεζας αν υπάρχουν χρήματα στον λογαριασμό) δεν θα κατατίθεται πλέον έγχαρτα στο Ειρηνοδικείο. Θα συντάσσεται, θα υπογράφεται και θα υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του τρίτου προς τον δικαστικό επιμελητή, κάνοντας χρήση του Μοναδικού Κωδικού Δήλωσης μέσω του portal.odee.gr.
Το σκεπτικό της κυβέρνησης: Γιατί γίνονται οι αλλαγές
Οι νέες διαδικασίες καθιερώνονται για να απεμπλακεί η κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών από χρονοβόρες, γραφειοκρατικές διαδικασίες, δεδομένου ότι υπάρχει μεγάλος όγκος υποθέσεων, κυρίως διαχείρισης κόκκινων δανείων, όπου οι πιστωτές θέλουν να αξιοποιήσουν και τη δυνατότητα να προχωρούν σε κατασχέσεις λογαριασμών με αμεσότητα.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, οι νέες διατάξεις εξυπηρετούν τους εξής σκοπούς:
- Ενίσχυση της διαφάνειας: Η ψηφιοποίηση και η χρήση της εγκεκριμένης πλατφόρμας συμβάλλουν άμεσα στη διαφάνεια της εκτελεστικής διαδικασίας.
- Ταχύτητα και ενοποίηση: Η υποβολή της δήλωσης τρίτου μέσω του portal συμβάλλει στην επιτάχυνση των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης και στην ενοποίηση της πρακτικής.
- Πληρότητα και σαφήνεια: Με τη ρητή πρόβλεψη ότι ο επισπεύδων ορίζει στην ίδια την εντολή το συγκεκριμένο πρόσωπο εις χείρας του οποίου επιβάλλεται η κατάσχεση, εξασφαλίζεται η πληρότητα και η σαφήνεια στο κρίσιμο στάδιο της εκτέλεσης.
- Αποφυγή λαθών και ακυροτήτων: Οι νέοι κανόνες λειτουργούν προστατευτικά, περιορίζοντας δραστικά τον κίνδυνο νομικών ακυροτήτων.
- Λειτουργική συνοχή: Η συνολική αναμόρφωση ενισχύει τη λειτουργική συνοχή του συστήματος αναγκαστικής εκτέλεσης.