Ο ιστορικός καύσωνας που πλήττει την Ευρώπη φέρνει στην επιφάνεια ένα δύσκολο δίλημμα για τις Βρυξέλλες. Ενώ η Ε.Ε επιδιώκει να περιορίσει το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα και να μειώσει την εξάρτησή της από κινεζικά προϊόντα, εκατομμύρια Ευρωπαίοι στρέφονται μαζικά στα κινεζικής κατασκευής κλιματιστικά, αποκαλύπτοντας πόσο δύσκολη είναι η αναδιάρθρωση των εμπορικών σχέσεων με το Πεκίνο.
Η Ε.Ε και η Κίνα συμφώνησαν αυτή την εβδομάδα να εντείνουν τις διαπραγματεύσεις τους, με στόχο έως τον Οκτώβριο να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος σε ζητήματα που αφορούν το εμπορικό ισοζύγιο, την πρόσβαση στις αγορές, τους περιορισμούς στις εξαγωγές και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς δήλωσε ότι οι δύο πλευρές θα δημιουργήσουν κοινή ομάδα εργασίας για την παρακολούθηση των εμπορικών ροών, ενώ το Πεκίνο διαβεβαίωσε πως οι περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και μόνιμων μαγνητών δεν θα διαταράξουν τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.
Παρά τις διαβουλεύσεις, η εικόνα παραμένει προβληματική για την Ευρώπη. Το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα αυξήθηκε κατά 15% το 2025, φθάνοντας τα 360 δισ. ευρώ, ενώ μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2026 ανήλθε στα 98 δισ. ευρώ, το υψηλότερο επίπεδο από το 2022. Όλα τα κράτη-μέλη της Ένωσης εμφανίζουν πλέον εμπορικό έλλειμμα έναντι της Κίνας, με τον ηλεκτρολογικό και μηχανολογικό εξοπλισμό να συγκαταλέγεται στις βασικότερες κατηγορίες εισαγωγών.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, παρά τις διακηρύξεις συνεργασίας, το Πεκίνο δεν έχει παρουσιάσει μέχρι στιγμής μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν ουσιαστικά το εμπορικό του πλεόνασμα απέναντι στην Ευρώπη.
Τα κινεζικά κλιματιστικά γίνονται... ανάρπαστα
Τώρα, στη δύσκολη συγκυρία για τις Βρυξέλλες προστίθεται και ο παρατεταμένος καύσωνας, που αλλάζει ραγδαία τις καταναλωτικές συνήθειες των Ευρωπαίων.
Για δεκαετίες, η χρήση κλιματιστικών στην Ευρώπη παρέμενε περιορισμένη, καθώς θεωρούνταν περιττή λόγω του ηπιότερου κλίματος, ενώ υπήρχαν αντιδράσεις για την αισθητική των εξωτερικών μονάδων και για τη μεγάλη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Όμως, οι όλο και συχνότεροι και εντονότεροι καύσωνες έχουν αλλάξει τα δεδομένα.
Η κινεζική Midea ανακοίνωσε ότι οι παραγγελίες του φορητού συστήματος PortaSplit, σχεδιασμένου ειδικά για τις ιδιαιτερότητες των ευρωπαϊκών πολυκατοικιών και των αυστηρών οικοδομικών κανονισμών, ξεπέρασαν τις 200.000 μέσα στη φετινή χρονιά, διπλάσιες σε σχέση με το 2025.
Στη Γερμανία, μάλιστα, ιστοσελίδα που παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τη διαθεσιμότητα των συγκεκριμένων συσκευών έγινε viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς τα περισσότερα καταστήματα είχαν ήδη εξαντλήσει τα αποθέματά τους.
Σήμερα, μόλις περίπου το 20% των ευρωπαϊκών νοικοκυριών διαθέτει κλιματισμό, όταν στις ΗΠΑ το αντίστοιχο ποσοστό προσεγγίζει το 90%, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Αυτό δημιουργεί μια τεράστια δυνητική αγορά, στην οποία κυριαρχούν οι ασιατικές εταιρείες.
Οι κινεζικές Midea, Haier και Gree ελέγχουν συνολικά περίπου το 32% της ευρωπαϊκής αγοράς κλιματιστικών, ενώ την πρώτη πεντάδα συμπληρώνουν η τουρκική Beko και η ιαπωνική Daikin. Ενδεικτικό της ευρωπαϊκής αδυναμίας είναι ότι καμία από τις πέντε μεγαλύτερες μάρκες δεν ανήκει σε εταιρεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο δύσκολος γρίφος της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα
Η αυξανόμενη εξάρτηση από τα κινεζικά προϊόντα αναδεικνύει το βασικό δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Από τη μία πλευρά, οι καταναλωτές αναζητούν οικονομικές λύσεις για να αντιμετωπίσουν την ακραία ζέστη και η κινεζική βιομηχανία προσφέρει ανταγωνιστικές τιμές και προϊόντα προσαρμοσμένα στις ευρωπαϊκές ανάγκες.
Από την άλλη, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να προστατεύσουν κρίσιμους βιομηχανικούς τομείς και να μειώσουν την εξάρτηση από την Κίνα, ιδιαίτερα σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, σπάνιες γαίες, χημικά, αυτοκινητοβιομηχανία και βαρύ εξοπλισμό.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αρχίσει να αυστηροποιεί τη στάση της απέναντι στις κινεζικές επιχειρήσεις, περιορίζοντας τη χρηματοδότηση έργων ηλιακής ενέργειας που χρησιμοποιούν κινεζικά εξαρτήματα και καταργώντας φορολογικές εξαιρέσεις για μικροδέματα από πλατφόρμες όπως οι Temu και Shein.
Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η Ε.Ε δύσκολα θα προχωρήσει σε γενικευμένους δασμούς, καθώς κάτι τέτοιο θα επιβάρυνε τους καταναλωτές και θα δημιουργούσε νέες πιέσεις στις ίδιες τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Η κυρίαρχη προσέγγιση φαίνεται να είναι πιο στοχευμένη, με περιορισμούς μόνο σε τομείς όπου η εξάρτηση από την Κίνα θεωρείται στρατηγικά επικίνδυνη ή όπου οι επιδοτήσεις του Πεκίνου δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό.
Παρά τις προσπάθειες εξισορρόπησης των εμπορικών σχέσεων, η εκρηκτική αύξηση των πωλήσεων κινεζικών κλιματιστικών δείχνει ότι η μετάβαση σε ένα λιγότερο εξαρτημένο ευρωπαϊκό παραγωγικό μοντέλο θα είναι μια μακρά και ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία.