Μπλόκο στις παράνομες πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων τρίτων χωρών επιχειρεί να βάλει η Τράπεζα της Ελλάδος, απαγορεύοντας την άγρα πελατών εντός της χώρας είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω και Influencers και των social media.
Με απόφαση του Διοικητή της ΤτΕ, Γιάννη Στουρνάρα, η κεντρική τράπεζα υιοθετεί πλήρως τις αυστηρές κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA), βάζοντας οριστικό τέλος στις πρακτικές καταστρατήγησης των ευρωπαϊκών κανόνων από πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων με έδρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η νέα απόφαση καθορίζει με απόλυτη σαφήνεια το πότε μια εταιρεία τρίτης χώρας θεωρείται ότι προσεγγίζει παράνομα πελάτες στην Ελλάδα, ενώ στενεύει δραματικά το περιθώριο χρήσης της λεγόμενης «αντίστροφης προσέγγισης» (reverse solicitation) — της δικαιολογίας, δηλαδή, ότι ο πελάτης ήταν εκείνος που αναζήτησε πρώτος την εταιρεία.
Συγκεκριμένα η απόφαση αποσαφηνίζει πότε μια επιχείρηση τρίτης χώρας θεωρείται ότι προσεγγίζει πελάτες που βρίσκονται ή είναι εγκατεστημένοι στην Ελλάδα, ακόμη και όταν δεν διαθέτει σχετική άδεια λειτουργίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως προσέγγιση πελατών μπορούν να θεωρηθούν, μεταξύ άλλων οι ακόλουθες πρακτικές:
- Ψηφιακή διαφήμιση: Pop-up παράθυρα, διαφημιστικά πλαίσια (banners) σε ιστοσελίδες και εφαρμογές.
- Μέσα κοινωνικής δικτύωσης & Messaging: Εκστρατείες σε πλατφόρμες social media και εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων.
- Χορηγίες και εκδηλώσεις: Συμφωνίες χορηγίας, εμπορικές εκθέσεις, ακόμα και εκπαιδευτικά σεμινάρια, εφόσον αυτά καταλήγουν στην έμμεση προώθηση της εταιρείας.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι ακόμη και διαφημίσεις γενικού χαρακτήρα ή προβολής εμπορικού σήματος ενδέχεται να συνιστούν προσέγγιση πελατών, εφόσον απευθύνονται στο ελληνικό κοινό.
Στο μικροσκόπιο και οι influencers
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον ρόλο τρίτων προσώπων που ενεργούν για λογαριασμό επιχειρήσεων εκτός ΕΕ, με την απόφαση να αναφέρει ρητά ότι η προσέγγιση πελατών μπορεί να πραγματοποιείται όχι μόνο από την ίδια την επιχείρηση αλλά και από πρόσωπα που δρουν για λογαριασμό της, είτε βάσει σύμβασης είτε μέσω άτυπων συμφωνιών.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται και οι influencers των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ενδείξεις ότι ένας influencer ενεργεί για λογαριασμό πλατφόρμας κρυπτοστοιχείων αποτελούν, μεταξύ άλλων, η παραπομπή χρηστών στον ιστότοπο της εταιρείας, η παροχή συνδέσμων πρόσβασης στις υπηρεσίες της, η προβολή του λογότυπού της ή η προσφορά προωθητικών κινήτρων.
Η ύπαρξη αμοιβής ή άλλου οφέλους θεωρείται ισχυρή ένδειξη συνεργασίας, χωρίς ωστόσο να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση.
Η «πρωτοβουλία» του πελάτη
Κεντρικό στοιχείο της απόφασης αποτελεί η αυστηρή ερμηνεία της εξαίρεσης της αντίστροφης προσέγγισης, με την ΤτΕ να διευκρινίζει ότι μια επιχείρηση τρίτης χώρας μπορεί να παρέχει υπηρεσίες μόνο όταν η επαφή έχει ξεκινήσει αποκλειστικά με πρωτοβουλία του πελάτη.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι συμβατικές δηλώσεις ή αποποιήσεις ευθύνης δεν αρκούν από μόνες τους για να αποδείξουν ότι η πρωτοβουλία ανήκε στον πελάτη και οι εποπτικές αρχές θα αξιολογούν τα πραγματικά περιστατικά κάθε υπόθεσης.
Ακόμη, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιούν μια αρχική επαφή πελάτη ως αφορμή για μελλοντικές προωθητικές ενέργειες. Στο πλαίσιο αυτό, εάν ένας πελάτης απευθυνθεί σε πλατφόρμα εκτός ΕΕ για την αγορά συγκεκριμένου κρυπτοστοιχείου, η εταιρεία δεν μπορεί να επανέλθει μετά από σημαντικό χρονικό διάστημα με νέες προωθητικές προτάσεις, καθώς αυτές θεωρούνται ανεξάρτητες από την αρχική συναλλαγή.
Γεωγραφικοί αποκλεισμοί
Οι επιχειρήσεις crypto τρίτων χωρών θα πρέπει να διατηρούν επαρκή αρχεία που να αποδεικνύουν ότι ο πελάτης έλαβε ο ίδιος την πρωτοβουλία για τη λήψη των υπηρεσιών.
Παράλληλα, η απόφαση αναφέρει ότι μπορούν να λαμβάνονται προληπτικά μέτρα συμμόρφωσης, όπως η μη αποδοχή νέων πελατών από την Ελλάδα ή η εφαρμογή γεωγραφικών αποκλεισμών (geoblocking) για την πρόσβαση στις υπηρεσίες κρυπτοστοιχείων.
Τι απαγορεύεται στις ελληνικές τράπεζες
Σημαντική είναι και η πρόβλεψη που απαγορεύει στις ελληνικές τράπεζες ή της ΕΕ να στέλνουν πελάτες προς υπηρεσίες κρυπτοστοιχείων που παρέχονται από επιχειρήσεις τρίτων χωρών χωρίς σχετική άδεια.
Κανένα πιστωτικό ίδρυμα, ίδρυμα πληρωμών ή πάροχος ηλεκτρονικού χρήματος που εδρεύει στην Ελλάδα δεν επιτρέπεται να ανακατευθύνει τους πελάτες του σε υπηρεσίες κρυπτοστοιχείων εταιρειών τρίτων χωρών.
Η απαγόρευση αυτή ισχύει απόλυτα, ακόμη και στην περίπτωση που η ξένη πλατφόρμα κρυπτονομισμάτων ανήκει στον ίδιο επιχειρηματικό όμιλο με την ελληνική τράπεζα.