Η ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους αποτέλεσε τον κρίσιμο παράγοντα που οδήγησε στην αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας, της Κύπρου και της Πορτογαλίας κατά τρεις βαθμίδες από το 2022, όπως επισημαίνει ο οίκος αξιολόγησης Fitch σε έκθεσή του.
Οι δείκτες χρέους προς ΑΕΠ σημείωσαν απότομη υποχώρηση από τα υψηλά επίπεδα του 2020 και στις τρεις χώρες, διαμορφούμενοι σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο, την ώρα που στο σύνολο της Ευρωζώνης η μείωση ήταν περιορισμένη.
Η απομόχλευση αυτή βελτίωσε τα αποτελέσματα του Μοντέλου Αξιολόγησης Κρατικού Αξιόχρεου του οίκου. Παράλληλα, η ενίσχυση της υγείας του τραπεζικού τομέα σε Ελλάδα και Κύπρο, καθώς και η βελτίωση της εξωτερικής θέσης της Πορτογαλίας, επέτρεψαν στον Fitch να άρει τους περιορισμούς στις αξιολογήσεις του, ξεκλειδώνοντας διαδοχικές αναβαθμίσεις.
Πρωτογενή πλεονάσματα: Η ειδοποιός διαφορά με Ιταλία και Ισπανία
Η ισχυρή ανάπτυξη υπήρξε ο κυριότερος πυλώνας για τη μείωση του χρέους, όμως ο καταλύτης που διαφοροποίησε τις τρεις χώρες ήταν η συνεπής δημοσιονομική πολιτική και η δημιουργία βιώσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων.
Αυτό ακριβώς το στοιχείο τις διαχώρισε από την Ιταλία και την Ισπανία, οι οποίες, παρά τις ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης, αναβαθμίστηκαν μόλις κατά μία βαθμίδα. Η μεν Ιταλία καταγράφει μικρά πρωτογενή πλεονάσματα από το 2024, ενώ η Ισπανία δεν παρουσιάζει πλεόνασμα.
Η πορεία του ελληνικού χρέους και η υπεραπόδοση της οικονομίας
Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας σημείωσε τη μεγαλύτερη απόλυτη υποχώρηση μεταξύ των τριών κρατών:
-
2020: 209% του ΑΕΠ
-
2025: 146% του ΑΕΠ (μείωση κατά ~37 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα, όταν στη συντριπτική πλειονότητα της Ευρωζώνης το χρέος είναι κατά 4 μονάδες υψηλότερο)
-
2029 (πρόβλεψη Fitch): Περαιτέρω υποχώρηση στο 125% του ΑΕΠ
Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας έφτασε το 22% την περίοδο 2021-2025 (έναντι 13,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση), συμβάλλοντας από μόνη της στη μείωση του ελληνικού χρέους κατά 36 ποσοστιαίες μονάδες.
Οι νέες προκλήσεις και το μήνυμα προς την Ευρώπη
Ο οίκος Fitch υπογραμμίζει ότι οι κινητήριες δυνάμεις της ανάκαμψης αρχίζουν να χάνουν τη δυναμική τους. Η επάνοδος του τουρισμού έχει ολοκληρωθεί, οι εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας κορυφώνονται το 2026, ενώ το αρνητικό πραγματικό κόστος δανεισμού εξαλείφεται.
Καθώς αυτοί οι παράγοντες εξασθενούν, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του βάρους της απομόχλευσης, την ώρα που η διατήρησή τους γίνεται πιο απαιτητική εν μέσω γήρανσης του πληθυσμού, αυξανόμενων δεσμεύσεων για την άμυνα και φθίνουσας πολιτικής συναίνεσης.
Παράλληλα, ο οίκος στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς τις υπόλοιπες υψηλά χρεωμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο:
Ένα δίδαγμα για τα άλλα κράτη της Ευρώπης με υψηλό δημόσιο χρέος είναι ότι οι διαρκείς αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας βασίζονται σε πρωτογενή πλεονάσματα που διατηρούνται επί σειρά ετών και από διαδοχικές κυβερνήσεις, και όχι μόνο σε ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες.