Η χρόνια έλλειψη εργατών γης παραμένει ένας από τους σοβαρότερους ανασταλτικούς παράγοντες για τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα της ελληνικής αγροτικής παραγωγής, καθώς η εγχώρια προσφορά εργατικού δυναμικού συνεχίζει να υπολείπεται των αναγκών του πρωτογενούς τομέα.
Οι ελλείψεις είναι ιδιαίτερα έντονες σε συγκομιδές δενδρωδών καλλιεργειών, κηπευτικών και σε κτηνοτροφικές εργασίες, ενώ οι διαδικασίες μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, μέχρι σήμερα, έχουν αποδώσει αισθητά λιγότερα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα. Μάλιστα όπως είχε αναφέρει στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλης Γιαννούλης, "περίπου το 10% του καρπού της ελιάς έχουν μείνει στα δένδρα φέτος λόγω της έλλειψης των εργατών γης αλλά και του αυξημένου κόστους παραγωγής, σε συνδυασμό με την μείωση της τιμής στο ελαιόλαδο".
Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγωγικών φορέων, περισσότερες από 70.000 θέσεις εργασίας στον γεωργικό τομέα παραμένουν κενές, ενώ συνολικά το έλλειμμα εργατικών χεριών στην ελληνική αγορά εργασίας ξεπερνά τις 200.000 θέσεις, σε κλάδους όπως οι κατασκευές, ο τουρισμός και η αγροτική παραγωγή.
Ενδεικτικά, το 2025 είχαν αναζητηθεί περίπου 89.290 θέσεις για εργασία πολιτών τρίτων χωρών, ωστόσο εκτιμάται ότι καλύφθηκαν μόλις 45.000-50.000, με τις υπόλοιπες να παραμένουν ακάλυπτες, εντείνοντας τη στενότητα στην αγορά.
Σε αυτό το πλαίσιο, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έθεσε σε λειτουργία από τις 29 Ιανουαρίου 2026 νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα αιτήσεων για τη μετάκληση εποχικών εργατών γης, στο πλαίσιο της διμερούς συμφωνίας Ελλάδας-Αιγύπτου, επιχειρώντας να αναμορφώσει τη διαδικασία.
Χαμηλή ανταπόκριση στη συμφωνία και αλλαγές στο "labour matching"
Η διμερής συμφωνία προβλέπει την είσοδο και απασχόληση έως 5.000 Αιγυπτίων εποχικών εργαζομένων στον γεωργικό τομέα κατά το πρώτο έτος εφαρμογής. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην απόφαση της γενικής γραμματέως Μεταναστευτικής Πολιτικής, το ενδιαφέρον των εργοδοτών έως σήμερα ήταν εξαιρετικά χαμηλό, παρά τις μεγάλες ανάγκες.
Βασική αιτία θεωρείται ότι ο εργοδότης ήταν υποχρεωμένος να αποδεχθεί εργαζόμενο που του υπεδείκνυε η αιγυπτιακή πλευρά, χωρίς προηγούμενη επικοινωνία ή συνέντευξη, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την ουσιαστική αντιστοίχιση εργαζομένου-εργοδότη (labour matching). Αυτό, σύμφωνα με το πλαίσιο εφαρμογής, ενίσχυσε την ανασφάλεια και τον δισταγμό των παραγωγών, οδηγώντας σε αποχή από τη διαδικασία.
Με τη νέα πλατφόρμα του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος «Μετανάστευση», η αίτηση μετάκλησης υποβάλλεται πλέον εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά από τον εργοδότη, με χρήση κωδικών Taxisnet.
Η διαδικασία προβλέπει συγκεκριμένα βήματα και περιλαμβάνει τεκμηρίωση της ανάγκης εργατικού δυναμικού βάσει της Μονάδας Ανθρώπινης Εργασίας (Μ.Α.Ε.), υπεύθυνες δηλώσεις για κάλυψη εξόδων επιστροφής και παροχή κατάλληλου καταλύματος σύμφωνα με την ισχύουσα ΚΥΑ, καταβολή ηλεκτρονικού τέλους 100 ευρώ ανά εργαζόμενο και υποβολή σύμβασης εργασίας που συμμορφώνεται με την ελληνική εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία.
Παράλληλα, το πλαίσιο προβλέπει πλήρη διαφάνεια ως προς τους όρους απασχόλησης, τη διάρκεια, τις αμοιβές και την ασφάλιση των εργαζομένων, στοιχείο που ενισχύει την προστασία τόσο του εργοδότη όσο και του εργαζομένου.
Η ΕΘΕΑΣ ως επιχειρησιακός φορέας στήριξης
Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή της συμφωνίας αναλαμβάνει η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), η οποία ορίζεται επίσημα ως φορέας υποστήριξης της διαδικασίας, με επιχειρησιακή εμπλοκή.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο αντιπρόεδρος της ΕΘΕΑΣ, Χρήστος Γιαννακάκης, σημείωσε ότι η συμφωνία είναι «win-win» τόσο για τους Έλληνες παραγωγούς όσο και για τους Αιγύπτιους εργάτες γης, σημειώνοντας ότι από τη μία πλευρά οι Έλληνες παραγωγοί θα αντιμετωπίσουν την έλλειψη εργατικού δυναμικού και από την άλλη οι Αιγύπτιοι εργαζόμενοι θα έχουν απολαβές που αντιστοιχούν σε «500 αιγυπτιακά μεροκάματα μέσα σε τρεις μήνες».
Όπως ανέφερε, "το μεροκάματο στην Αίγυπτο είναι 4-5 ευρώ, ενώ στη χώρα μας ανέρχεται σε 35-40 ευρώ καθαρά, συν τις όποιες υπερωρίες", προσθέτοντας ότι, ακόμη και μετά την αφαίρεση των εξόδων μετάβασης, το όφελος παραμένει σημαντικό για τον εργαζόμενο, με ελάχιστη παραμονή τριών μηνών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι πρώτες 500 συνεντεύξεις με ενδιαφερόμενους από την Αίγυπτο και πλέον η ΕΘΕΑΣ βρίσκεται στη διαδικασία αναζήτησης εργοδοτών που θα απορροφήσουν τους πρώτους 500 εργάτες γης. Όπως πρόσθεσε, σε περίπτωση που υπάρξει υπερκάλυψη του αριθμού, θα ζητηθεί συμπληρωματική συμφωνία ώστε να δοθούν επιπλέον 5.000 ονόματα ή όσοι εργάτες κριθεί ότι απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής.
Στο επιχειρησιακό πλαίσιο, η ΕΘΕΑΣ θα λειτουργήσει ως ενδιάμεσος κρίκος μεταξύ Ελλήνων εργοδοτών και αιγυπτιακών αρχών, συμμετέχει στη διαδικασία συνεντεύξεων και επιλογής εργαζομένων σε συνεργασία με το υπουργείο Εργασίας της Αιγύπτου, διασφαλίζει την αντιστοίχιση των αναγκών των εκμεταλλεύσεων με τα προσόντα των εργαζομένων, έχει διαμορφώσει πρότυπο σύμβασης εργασίας σε ελληνικά, αγγλικά και αραβικά, ενώ ενημερώνεται για τις εγκρίσεις μετακλήσεων και αναλαμβάνει την επικοινωνία με την αιγυπτιακή πλευρά για την έκδοση θεωρήσεων εισόδου.
Όλη αυτή η διαδικασία δίνει στον Έλληνα αγρότη τη δυνατότητα να γνωρίζει εκ των προτέρων ποιον εργαζόμενο θα μετακαλέσει, με ποιους όρους και για ποιο χρονικό διάστημα, περιορίζοντας το ρίσκο και την αβεβαιότητα της διαδικασίας.
Παρά τη βελτίωση του πλαισίου, οι προβλεπόμενοι αριθμοί παραμένουν μικροί σε σχέση με τις συνολικές ανάγκες, δεδομένου ότι δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας στη γεωργία εκτιμάται ότι μένουν ακάλυπτες κάθε χρόνο. Η αποτελεσματικότητα της νέας διαδικασίας θα εξαρτηθεί από το εάν οι παραγωγοί θα εμπιστευθούν το σύστημα και από την ταχύτητα με την οποία θα ολοκληρώνονται οι εγκρίσεις και οι αφίξεις εργαζομένων.
Σε κάθε περίπτωση, η ενεργός εμπλοκή της ΕΘΕΑΣ και η μετάβαση σε πραγματικό labour matching παρουσιάζονται ως σημαντική τομή, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο και για αντίστοιχες συμφωνίες με άλλες τρίτες χώρες στο μέλλον.