Νέο μέτωπο ακρίβειας ανοίγει στην Ευρώπη - και στην Ελλάδα - με το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο να ανεβάζουν ξανά το ενεργειακό κόστος και να απειλούν να τινάξουν στον αέρα την προσπάθεια αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού. Δυσοίωνες προβλέψεις διατυπώνονται για τους επόμενους μήνες: Οι (βόρειο)Ευρωπαίοι θα "κρυώσουν", οι Ελληνες καταναλωτές θα... "καούν" από τις υψηλές τιμές ρεύματος και φυσικού αερίου, οι επιχειρήσεις θα επιβαρυνθούν με σημαντικό πρόσθετο κόστος
Το αυξημένο ενεργειακό κόστος φέρνει πολλές παρενέργειες: Ανατιμήσεις σε πληθώρα καταναλωτικών αγαθών, επίμονο πληθωρισμό, άνοδο των επιτοκίων, αστάθεια και αβεβαιότητα στο χρηματιστήριο.
Το συμβόλαιο φυσικού αερίου για τον Οκτώβριο έκλεισε την Παρασκευή στο ευρωπαϊκό ενέργειας στα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας άνοδο σχεδόν 60% μέσα σε ενάμισυ μήνα μήνα και πάνω από 120% σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Το brent κινούνταν κοντά στα 105 δολάρια το βαρέλι, με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τους περιορισμούς στις μεταφορές πετρελαίου να κρατούν τις αγορές σε αναβρασμό.
Προάγγελος υψηλότερου κόστους
Το πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη μπαίνει σε αυτή τη νέα φάση ανατιμήσεων με τα αποθέματα φυσικού αερίου μόλις στο 67%, επίπεδο χαμηλότερο από τον στόχο και από τα συνήθη επίπεδα για την εποχή.
Η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου (συμβόλαια TTF) είναι προάγγελος υψηλότερου κόστους για ηλεκτρισμό και θέρμανση.
Το φυσικό αέριο παραμένει κρίσιμο για την ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή. Όσο ακριβότερο γίνεται, τόσο αυξάνεται το κόστος των μονάδων αερίου και η πίεση στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Το αυξημένο κόστος θα περάσει στα τιμολόγια νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ιδιαίτερα εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν και μέσα στο φθινόπωρο.
Για τις επιχειρήσεις, η επιβάρυνση δεν σταματά στο ρεύμα. Το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει το κόστος μεταφορών, logistics και παραγωγής, δημιουργώντας νέο κύκλο πιέσεων στα περιθώρια κέρδους και στις τελικές τιμές.
Πληθωριστικό σοκ
Οπως έδειξαν τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός πήρε ήδη την ανηφόρα το ενεργειακό σοκ απειλεί να ξαναγίνει πληθωριστικό σοκ.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν την αλλαγή του σκηνικού. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εκτινάχθηκε στο 3,3% τον Αύγουστο, από 2,9% τον Ιούλιο, ενώ οι τιμές ενέργειας αυξήθηκαν περίπου 25% σε ετήσια βάση. Ο δομικός πληθωρισμός, ωστόσο, υποχώρησε στο 2,4%, στοιχείο που δείχνει ότι μέχρι στιγμής το σοκ παραμένει κυρίως ενεργειακό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι η διάρκεια. Εάν φυσικό αέριο και πετρέλαιο παραμείνουν ακριβά, η αρχική αύξηση στους λογαριασμούς ενέργειας μπορεί να μετατραπεί σε ακριβότερα προϊόντα, υπηρεσίες και μεταφορές. Τότε η ΕΚΤ θα δυσκολευτεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ως προσωρινό.
Μεταξύ πληθωρισμού και ανάπτυξης
Επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις αναλυτών, η ΕΚΤ αύξησε το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης. Ομως το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στην επόμενη ημέρα.
Εάν η ενεργειακή κρίση επιμείνει, οι προσδοκίες για αντίστροφή της τάσης των επιτοκίων θα απομακρυνθούν. Ήδη οικονομολόγοι προβλέπουν ότι η ΕΚΤ μπορεί να χρειαστεί να διατηρήσει το επιτόκιο στο 2,50% για σημαντικό διάστημα, ενώ οι αγορές δεν αποκλείουν νέες αυξήσεις εάν ο πληθωρισμός αποδειχθεί επίμονος.
Έτσι διαμορφώνεται το χειρότερο δυνατό μείγμα για την οικονομία:
- Ακριβότερη ενέργεια που μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα και τα περιθώρια των επιχειρήσεων
- Υψηλότερα επιτόκια και ακριβότερο χρήμα, που φρενάρουν επενδύσεις και κατανάλωση.
Η ΕΚΤ έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό, αποδίδοντας μέρος της αναθεώρησης στην υψηλότερη πορεία των ενεργειακών τιμών.
Το κρίσιμο στοίχημα πλέον είναι ο χειμώνας. Εάν τα αποθέματα δεν ενισχυθούν επαρκώς και η ζήτηση αυξηθεί λόγω ψύχους, η τιμή των συμβολαίων φυσικού αερίου θα αυξηθεί περαιτέρω.
Και τότε ο "λογαριασμός" δεν θα έρθει μόνο στο ρεύμα. Θα αποτυπωθεί στον πληθωρισμό, στο κόστος δανεισμού και τελικά στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.