Οικονομία

ΕΚΤ: Χτύπημα από την πετρελαϊκή κρίση σε οικονομία - τράπεζες


Αναμένεται αύξηση πτωχεύσεων και «κόκκινων» δανείων, καθώς και μείωση δανεισμού

Με χρονοκαθυστέρηση, αλλά με αρκετή σφοδρότητα θα πλήξουν την ευρωπαϊκή οικονομία η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και το επακόλουθο σοκ στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου. Σύμφωνα με νέα ειδική ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, Νοέμβριος 2026), οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα προκαλέσουν ένα ντόμινο που ξεκινά από τις εταιρικές χρεοκοπίες, περνά στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) και καταλήγει σε σημαντική συρρίκνωση της τραπεζικής χρηματοδότησης.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή έθεσε εκτός αγοράς περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, εκτινάσσοντας τις τιμές και τη μεταβλητότητα σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Σύμφωνα με την ανάλυση, ο μηχανισμός μετάδοσης στην πραγματική οικονομία αρχίζει να κινείται με τη συμπίεση των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος «πνίγει» όσες επιχειρήσεις δεν μπορούν να μετακυλίσουν το βάρος στους πελάτες τους.

Σε δεύτερο χρόνο, αναμένεται αύξηση των χρεοκοπιών. Οι Εκτιμώμενες Πιθανότητες Αθέτησης καταγράφουν απότομη άνοδο, σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΚΤ. Μια αρνητική διαταραχή της τάξης της 1 τυπικής απόκλισης –ένα τυποποιημένο στατιστικό μέτρο που στο μοντέλο της ΕΚΤ αντιστοιχεί σε μια απρόσμενη συρρίκνωση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου κατά 0,5%– οδηγεί σε κορύφωση των εταιρικών χρεοκοπιών περίπου τέσσερα τρίμηνα (έναν χρόνο) μετά το αρχικό σοκ.

Το πλήγμα είναι ασύμμετρο στους διάφορους επιχειρηματικούς κλάδους.  Όπως αποτυπώνεται στα στοιχεία της ΕΚΤ, η αύξηση της αναμενόμενης συχνότητας αθέτησης υποχρεώσεων διαφέρει δραματικά ανά τομέα της πραγματικής οικονομίας. Οι κλάδοι των μεταφορών και αποθήκευσης και του εμπορίου (χονδρικού και λιανικού) δέχονται μακράν τις ισχυρότερες πιέσεις, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο πιθανοτήτων αθέτησης -κοντά στις 20 και 12 μονάδες βάσης αντίστοιχα.

Οι παρενέργειες στο τραπεζικό σύστημα

Αυτή η εταιρική αδυναμία περνά σταδιακά στους ισολογισμούς των τραπεζών, συνιστώντας μια βραδυφλεγή απειλή για την ποιότητα του ενεργητικού τους. Η ΕΚΤ διαπιστώνει, με βάση την εμπειρία από προηγούμενες κρίσεις, ότι η επιδείνωση των τραπεζικών χαρτοφυλακίων δεν είναι άμεση, αλλά σταδιακή και παρατεταμένη. Συγκεκριμένα, η αύξηση του δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) είναι περιορισμένη τον πρώτο χρόνο, αλλά γιγαντώνεται σταδιακά, φτάνοντας περίπου τις 40 μονάδες βάσης στα δύο χρόνια και ξεπερνώντας τις 60 μονάδες βάσης έπειτα από τρία χρόνια (φτάνοντας συνολικά τις 64 μονάδες βάσης).

Πέραν όμως των «κόκκινων» δανείων, η ανάλυση εστιάζει στη συρρίκνωση της ρευστότητας προς την πραγματική οικονομία:

1. Ετεροχρονισμένη μείωση νέων δανείων: Οι τράπεζες αρχίζουν να «κλείνουν την κάνουλα» προς τις επιχειρήσεις, ωστόσο η σωρευτική αρνητική επίπτωση στα νέα δάνεια καθίσταται στατιστικά σημαντική δύο χρόνια μετά το αρχικό σοκ. Ενώ τον πρώτο χρόνο η πτώση είναι ηπιότερη και μη στατιστικά σημαντική, η μείωση της πιστωτικής επέκτασης εμβαθύνει στο δεύτερο και τρίτο έτος, αγγίζοντας το -0,30% και -0,33% αντίστοιχα.

2. Οριακή και παροδική αύξηση στα περιθώρια (spreads): Παραδόξως, η επίπτωση στο κόστος δανεισμού των νέων επιχειρηματικών δανείων είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Η μοναδική στατιστικά σημαντική αύξηση στα spreads καταγράφεται ακριβώς έναν χρόνο μετά την έναρξη του σοκ και ανέρχεται σε μόλις 1,2 μονάδες βάσης περίπου, ενώ τόσο άμεσα όσο και κατά το δεύτερο και τρίτο έτος η μεταβολή των περιθωρίων δεν κρίνεται στατιστικά σημαντική.

Αυτό το φαινομενικό παράδοξο –μεγάλη μείωση στον όγκο των δανείων χωρίς δραστική μεταβολή στην τιμολόγηση των spreads για όσες επιχειρήσεις καταφέρνουν να δανειστούν– εξηγείται από μια διπλή δυναμική: καθώς το σοκ διαπερνά την οικονομία, οι ίδιες οι επιχειρήσεις «παγώνουν» τα επενδυτικά τους πλάνα (ρίχνοντας τη ζήτηση για δάνεια), την ώρα που οι τράπεζες περιορίζουν τη χρηματοδότηση προς τις εταιρείες υψηλότερου ρίσκου (ρίχνοντας την προσφορά).

Ορόσημο το 2027

Το κεντρικό συμπέρασμα των οικονομολόγων της ΕΚΤ είναι ότι μετάδοση των παρενεργειών από την πετρελαϊκή κρίση θα είναι ετεροχρονισμένη. Ενώ οι άμεσες παρενέργειες μιας πετρελαϊκής κρίσης πλήττουν γρήγορα τους ευάλωτους κλάδους και αυξάνουν τις πιθανότητες για εταιρικές χρεοκοπίες, η ποιότητα του τραπεζικού ενεργητικού και η πιστωτική επέκταση θωρακίζονται προσωρινά.

Ο πραγματικός συστημικός κίνδυνος για την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών μέσω των «κόκκινων» δανείων και της πιστωτικής συρρίκνωσης ωριμάζει και εκδηλώνεται πλήρως 2 με 3 χρόνια αργότερα, με τις πρώτες ουσιαστικές επιπτώσεις στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ευρωζώνης να αναμένεται να κάνουν την εμφάνισή τους μέσα στο 2027.

Τα μόνα ισχυρά «αναχώματα» που μπορούν να μετριάσουν αυτό το κύμα, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα, είναι η περαιτέρω χρήση των παγκόσμιων στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και η αξιοποίηση των οικονομικών αποθεμάτων ασφαλείας (buffers) που διαθέτουν οι επιχειρήσεις.

Ακολουθήστε το Sofokleousin.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις