Το μελάνι στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας δεν έχει ακόμη στεγνώσει, όμως η παγκόσμια προσοχή έχει ήδη στραφεί αλλού: στο πώς θα αντιδράσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε μια συμφωνία που πολλοί βλέπουν ως στρατηγικό «αντίβαρο» απέναντι στην απρόβλεπτη και συχνά επιθετική εμπορική πολιτική της Ουάσινγκτον.
Η συμφωνία, η οποία επιβεβαιώθηκε νωρίς το πρωί της Τρίτης (ευρωπαϊκή ώρα), χρειάστηκε σχεδόν δύο δεκαετίες διαπραγματεύσεων για να ολοκληρωθεί και προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των δασμών στη συντριπτική πλειονότητα των εμπορικών ροών μεταξύ των δύο πλευρών, με εξαιρέσεις σε ορισμένα στρατηγικά προϊόντα και ευαίσθητους κλάδους.
Ο Τραμπ δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί δημόσια, ωστόσο τόσο ο ίδιος, όσο και ο Λευκός Οίκος δύσκολα θα υποδεχθούν θετικά τη συμφωνία. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, έχει ήδη εκφράσει ανοιχτά τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι η ΕΕ προχώρησε σε εμπορική συμφωνία με την Ινδία.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει πολύ μεγαλύτερες θυσίες από τους Ευρωπαίους. Έχουμε επιβάλει δασμούς 25% στην Ινδία επειδή αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο. Και τι συνέβη την προηγούμενη εβδομάδα; Οι Ευρωπαίοι υπέγραψαν εμπορική συμφωνία με την Ινδία», δήλωσε ο Μπέσεντ στο ABC News.
Από την πλευρά του Νέου Δελχί, ο υπουργός Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου της Ινδίας, Χαρντίπ Σινγκ Πούρι, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι οι σχέσεις ΗΠΑ–Ινδίας θα παραμείνουν θετικές και ότι μια διμερής εμπορική συμφωνία θα μπορούσε να ολοκληρωθεί στο προσεχές διάστημα.
«Η δομή της σχέσης μεταξύ ΗΠΑ και Ινδίας είναι πολύ ισχυρή. Προτιμώ να βλέπω τη θετική πλευρά. Δεν είμαι μάντης, δεν ξέρω πότε θα υπογραφούν οι συμφωνίες και πόσο χρόνο θα πάρουν, αλλά όλοι πρέπει να χαλαρώσουν λίγο», δήλωσε στο CNBC.
Ο Πούρι τόνισε ότι η Ινδία στηρίζει το πολυμερές εμπορικό σύστημα, κάτι που –όπως είπε– αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στη συμφωνία με την ΕΕ, προσθέτοντας ότι αρκετοί ινδικοί κλάδοι προσβλέπουν πλέον σε ευρύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η «μητέρα όλων των συμφωνιών» και οι γεωπολιτικές ισορροπίες
Τόσο ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, όσο και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ορόσημο», κάνοντάς λόγο για τη «μητέρα όλων των συμφωνιών». Η φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για βαθύτερη στρατηγική σύγκλιση μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι δύο ηγέτες αναμένεται να επαναλάβουν τους επαίνους τους στη σύνοδο κορυφής ΕΕ–Ινδίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξαγωγικοί κλάδοι και των δύο οικονομιών βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένους αμερικανικούς δασμούς. Η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει δασμούς 15% στα ευρωπαϊκά προϊόντα, παρά την ύπαρξη εμπορικής συμφωνίας με την ΕΕ, ενώ τα ινδικά προϊόντα επιβαρύνονται με δασμούς έως και 50%, εν μέρει λόγω των συνεχιζόμενων αγορών ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία.
Ο Χοσούκ Λι-Μακιγιάμα, διευθυντής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας (ECIPE), χαρακτήρισε τη συμφωνία ΕΕ–Ινδίας μία από τις καλύτερες εφικτές επιλογές για δύο οικονομίες που παραδοσιακά διατηρούν προστατευτική στάση σε στρατηγικούς τομείς, όπως η γεωργία και η αυτοκινητοβιομηχανία.
«Πρόκειται για μια συμφωνία που μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο, την ώρα που οι ΗΠΑ και η Κίνα παραμένουν κλειστές ως προς το άνοιγμα νέων αγορών. Υπό αυτή την έννοια, είναι ίσως η καλύτερη συμφωνία που μπορούν να κάνουν αυτή τη στιγμή», δήλωσε στο CNBC.
Όπως πρόσθεσε, τόσο η Ινδία όσο και η ΕΕ είχαν ισχυρά κίνητρα να προχωρήσουν, παρά τον κίνδυνο να προκαλέσουν την οργή της Ουάσινγκτον. «Η Ινδία απέτυχε να κλείσει συμφωνία με τις ΗΠΑ, ενώ οι Ευρωπαίοι υπουργοί Εμπορίου έχουν αρχίσει να συνηθίζουν στην ιδέα ότι κάθε εβδομάδα προκύπτει και μια νέα δασμολογική απειλή από την Ουάσινγκτον», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας
Στην Ευρώπη, ωστόσο, δεν λείπει η ανησυχία για το ενδεχόμενο περαιτέρω επιδείνωσης των σχέσεων με τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η αμερικανική δέσμευση απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους και το ΝΑΤΟ εμφανίζεται λιγότερο δεδομένη.
Ο Ντέιβιντ ΜακΆλιστερ, ευρωβουλευτής και πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, περιέγραψε το λεπτό ισοζύγιο που καλείται να τηρήσει η Ευρώπη.
«Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο κυρίαρχη. Πρέπει να ωριμάσει, και αυτό σημαίνει να γίνει οικονομικά πιο ανταγωνιστική», δήλωσε στο CNBC, προσθέτοντας ότι η ήπειρος οφείλει να ενισχύσει την άμυνα και την ασφάλειά της, χωρίς όμως να διαρρήξει τους διατλαντικούς δεσμούς.
«Θέλουμε να διατηρήσουμε τη στενή σχέση με τις ΗΠΑ, αλλά αυτή πρέπει να βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και την εμπιστοσύνη», κατέληξε.