Με το οξύ στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα ασχολείται σε νέα του έκθεση το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, σημειώνοντας με έμφαση πως πρόκειται για ένα παράδοξο φαινόμενο. Παρόλο που η χώρα διαθέτει υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης και μεγάλο αριθμό κατοικιών, το στεγαστικό κόστος βρίσκεται στα ύψη εδώ και χρόνια, επιβαρύνοντας σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η μεγάλη αναντιστοιχία ανάμεσα στα διαθέσιμα ακίνητα που καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες των νοικοκυριών και στην υψηλή ζήτηση-συν τις άκρως «τσιμπημένες» δαπάνες κατοικίας, έχουν προκαλέσει ασφυξία στην αγορά, εκτοξεύοντας τις τιμές ενοικίων και αγοραπωλήσεων.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Ελλάδα αντιμετωπίζει κυρίως πρόβλημα κατανομής της διαθέσιμης κατοικίας και όχι μια τυπική έλλειψη κατοικιών. Η χωρική κατανομή, η κατακερματισμένη ζήτηση και οι δυσλειτουργίες της αγοράς επιδεινώνουν την αναντιστοιχία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Εν ολίγοις οι συντάκτες της έκθεσης «INSIDE GREECE’S HOUSING AFFORDABILITY PARADOXES», υποστηρίζουν ότι υπάρχουν διαθέσιμες κατοικίες, αλλά η πλειοψηφία αυτών βρίσκεται σε κατηγορίες τιμών ή χαρακτηριστικών που δεν ανταποκρίνονται στις οικονομικές δυνατότητες της μέσης ελληνικής οικογένειας.
Τι προτείνει το Ταμείο
Το ΔΝΤ σημειώνει πως τα κυβερνητικά μέτρα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά απαιτούν περαιτέρω ενοποίηση και συντονισμό, μεγαλύτερη έμφαση στην αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτής κατοικίας, καθώς και έναν συνδυασμό κινήτρων και αντικινήτρων για την αξιοποίηση του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος και τη μείωση των αναντιστοιχιών της αγοράς.
Η άρση των περιορισμών δυναμικότητας στον κατασκευαστικό τομέα και η ενίσχυση της παραγωγικότητας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τον περιορισμό της ανόδου του κατασκευαστικού κόστους.
Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι η συνεχιζόμενη ψηφιοποίηση και η συγκέντρωση των πληροφοριών σχετικά με τα ακίνητα θα συμβάλουν στην καλύτερη αποτύπωση των προβλημάτων και στον σχεδιασμό κατάλληλων πολιτικών. Τέλος, οι στεγαστικές πολιτικές δεν αποτελούν το μοναδικό εργαλείο παρέμβασης· η αξιοποίηση συνεργειών με άλλες δημόσιες πολιτικές είναι εξίσου σημαντική.
Δεκαετία μεγάλων αυξήσεων στην αγορά ακινήτων
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, για τη ραγδαία αλλαγή της ελληνικής αγοράς κατοικίας την τελευταία 10ετία και μετά το τέλος της οικονομικής κρίσης. Όπως αναφέρεται στην έκθεση οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί σωρευτικά κατά περίπου 85% από το 2016, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο αυξήθηκε κατά μόλις 47%. Η μεγαλύτερη επιτάχυνση καταγράφηκε μετά την πανδημία, καθώς από τα τέλη του 2020 οι τιμές ενισχύθηκαν κατά περίπου 61%.
Παρά την έντονη άνοδο, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η αγορά δεν διέπεται από χαρακτηριστικά φούσκας, καθώς η υπερτίμηση των τιμών περιορίζεται περίπου στο 10%. Ωστόσο, η απόκλιση ανάμεσα στις τιμές και στα εισοδήματα έχει καταστήσει την αγορά κατοικίας σημαντικά λιγότερο προσιτή.