Σοβαρό δικαστικό πλήγμα δέχθηκε η εμπορική στρατηγική του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ομοσπονδιακό δικαστήριο έκρινε ότι η επιβολή οριζόντιων δασμών 10% στις περισσότερες εισαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν παράνομη.
Σε απόφαση με μειοψηφία, το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ αποφάνθηκε ότι ο Τραμπ έκανε εσφαλμένη χρήση μιας εμπορικής νομοθεσίας δεκαετιών όταν επέβαλε τους δασμούς από τον Φεβρουάριο, σε μια προσπάθεια να επαναφέρει τη σκληρή εμπορική πολιτική του μετά την ακύρωση προηγούμενου πακέτου δασμών από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Όμως, παρότι το δικαστήριο χαρακτήρισε παράνομους τους δασμούς, η απόφαση μπλοκάρει ρητά μόνο την είσπραξή τους από μικρές επιχειρήσεις και πολιτείες που είχαν προσφύγει δικαστικά κατά της κυβέρνησης. Παραμένει ασαφές πώς ακριβώς θα εφαρμόσει την απόφαση η αμερικανική διοίκηση, αν και θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα ασκήσει έφεση.
Η εξέλιξη έρχεται σε ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία για τον Τραμπ, ο οποίος ετοιμάζεται να ταξιδέψει την επόμενη εβδομάδα στην Κίνα για συνάντηση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, όπου το εμπόριο και οι δασμοί αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των συνομιλιών.
Η δικαστική απόφαση ενδέχεται να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση της Ουάσιγκτον απέναντι στο Πεκίνο, ενώ αυξάνει και την πιθανότητα νέων επιστροφών χρημάτων προς επιχειρήσεις και εισαγωγείς που κατέβαλαν τους συγκεκριμένους δασμούς. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επιστροφής περίπου 166 δισ. δολαρίων που είχαν εισπραχθεί από προηγούμενο πακέτο δασμών του Τραμπ, το οποίο επίσης είχε ακυρωθεί δικαστικά.
Ο Λευκός Οίκος και το γραφείο του Αμερικανού Εμπορικού Αντιπροσώπου απέφυγαν αρχικά να σχολιάσουν την απόφαση. Αργότερα, ωστόσο, ο Τραμπ επιτέθηκε στους δικαστές, διαμηνύοντας ότι η κυβέρνησή του δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την επιθετική εμπορική πολιτική. «Παίρνουμε μία απόφαση εναντίον μας και το κάνουμε με διαφορετικό τρόπο», δήλωσε χαρακτηριστικά σε δημοσιογράφους.
Η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετώπιζε εξαρχής τον οριζόντιο δασμό ως μια προσωρινή λύση, που θα της έδινε χρόνο να σχεδιάσει ένα πιο μόνιμο και ευρύ πλαίσιο εμπορικών περιορισμών μέσω άλλων νομικών εργαλείων.
Μετά την ακύρωση των προηγούμενων δασμών από το Ανώτατο Δικαστήριο τον Φεβρουάριο, ο Λευκός Οίκος ενεργοποίησε μια διάταξη του Trade Act του 1974, τη λεγόμενη Παράγραφο 122, η οποία δεν είχε χρησιμοποιηθεί ποτέ στο παρελθόν. Η διάταξη επιτρέπει στην αμερικανική κυβέρνηση να επιβάλει δασμούς έως 15% για μέγιστο διάστημα 150 ημερών σε περιπτώσεις «σοβαρών ελλειμμάτων στο ισοζύγιο πληρωμών» ή «θεμελιωδών προβλημάτων διεθνών πληρωμών».
Ωστόσο, οι πολιτείες και οι μικρές επιχειρήσεις που προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη, υποστήριξαν ότι οι προϋποθέσεις αυτές δεν πληρούνται στη σημερινή οικονομική πραγματικότητα, ιδίως αφού το δολάριο δεν συνδέεται πλέον με τον χρυσό, στοιχείο που βρισκόταν στον πυρήνα της νομοθεσίας όταν αυτή ψηφίστηκε τη δεκαετία του 1970.
Στην εκτενή, 53σέλιδη απόφαση, οι δύο από τους τρεις δικαστές του δικαστηρίου κατέληξαν ότι ο πρόεδρος δεν πληρούσε το νομικό όριο που απαιτείται για την ενεργοποίηση της Section 122. Όπως σημείωσαν, το ιστορικό της νομοθεσίας δείχνει ότι το Κογκρέσο επιχείρησε να θέσει αυστηρά όρια στις προεδρικές εξουσίες σε ζητήματα εμπορίου.
Ο Τζέφρι Σβαμπ, διευθυντής δικαστικών υποθέσεων του Liberty Justice Center, της νομικής ομάδας που εκπροσώπησε τις μικρές επιχειρήσεις, δήλωσε ότι η Section 122 θεσπίστηκε για μια «πολύ συγκεκριμένη ιστορική κρίση» που σχετιζόταν με τη μείωση των αμερικανικών αποθεμάτων χρυσού και συναλλάγματος. «Αυτή δεν είναι η σημερινή κατάσταση», τόνισε.
Πρόκειται για τη δεύτερη σημαντική νίκη του Liberty Justice Center απέναντι στον Τραμπ, μετά και την προηγούμενη υπόθεση που είχε φθάσει έως το Ανώτατο Δικαστήριο.
Από την πλευρά των πολιτειών, ο γενικός εισαγγελέας του Όρεγκον, Νταν Ρέιφιλντ, δήλωσε ότι «όσο ο πρόεδρος Τραμπ συνεχίζει να επιχειρεί να φορολογεί παράνομα τους κατοίκους του Όρεγκον, θα συνεχίσουμε να προσφεύγουμε στα δικαστήρια».
Νομικοί και αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη και αν ξεκινήσει διαδικασία επιστροφής των χρημάτων από τους δασμούς, αυτή μπορεί να διαρκέσει έως και το 2027.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη προχωρήσει σε εναλλακτικό σχέδιο νέων δασμών, βασισμένο στη λεγόμενη Section 301 της αμερικανικής εμπορικής νομοθεσίας. Οι σχετικές έρευνες αφορούν ζητήματα όπως η παραγωγή προϊόντων με καταναγκαστική εργασία και η βιομηχανική πολιτική άλλων χωρών, ενώ οι πρώτες ακροάσεις πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες στην Ουάσιγκτον.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι νέοι αυτοί δασμοί δεν θα είναι έτοιμοι να εφαρμοστούν άμεσα, γεγονός που δημιουργεί κενό στη στρατηγική του Λευκού Οίκου, ο οποίος υπολόγιζε ότι οι δασμοί της Section 122 θα παρέμεναν σε ισχύ έως τον Ιούλιο.
Ο δικηγόρος Τίμοθι Μπράιτμπιλ της Wiley Rein χαρακτήρισε την απόφαση «ξεκάθαρη απόρριψη» της ερμηνείας που έδωσε η κυβέρνηση στις εξουσίες της Section 122, εκτιμώντας πάντως ότι η υπόθεση θα οδηγηθεί εκ νέου στα εφετεία και πιθανότατα στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Παράλληλα, σημείωσε ότι το «Σχέδιο Γ» της κυβέρνησης -δηλαδή οι έρευνες βάσει της Section 301- βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και πιθανότατα θα οδηγήσει σε νέες ανακοινώσεις δασμών μέσα στον Ιούλιο.