Ρεκόρ καταγράφηκε το 2025 στις ελλείψεις χρηματοδότησης τελωνειακών ομολόγων (customs bond insufficiencies) στις ΗΠΑ, ως άμεση συνέπεια της δασμολογικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ. Παρότι τα κρατικά έσοδα από δασμούς εκτοξεύονται, χιλιάδες εταιρείες που εισάγουν προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες αδυνατούν να καλύψουν τις εγγυήσεις που απαιτεί η ομοσπονδιακή νομοθεσία για την πληρωμή των εμπορικών επιβαρύνσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία της U.S. Customs and Border Protection που επικαλείται το CNBC, το οικονομικό έτος 2025 καταγράφηκαν 27.479 περιπτώσεις ανεπαρκών τελωνειακών ομολόγων, συνολικής αξίας σχεδόν 3,6 δισ. δολαρίων, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Το ποσό είναι υπερδιπλάσιο σε σχέση με το 2019, όταν οι δασμοί της πρώτης θητείας Τραμπ είχαν προκαλέσει αντίστοιχη πίεση.
Πώς λειτουργεί το σύστημα των τελωνειακών ομολόγων
Τα τελωνειακά ομόλογα (surety bonds) αποτελούν χρηματοοικονομική εγγύηση ότι ο εισαγωγέας θα καταβάλει τους δασμούς και τους φόρους που αναλογούν στα προϊόντα που εισάγει. Εκδίδονται από εξειδικευμένες ασφαλιστικές εταιρείες και παραμένουν «δεσμευμένα» για 314 ημέρες χωρίς να αποδίδουν τόκο.
Το ύψος του ομολόγου αντιστοιχεί περίπου στο 10% των συνολικών δασμών και φόρων που καταβάλλονται σε κυλιόμενη βάση 12 μηνών, με ελάχιστο ποσό τις 50.000 δολάρια. Ωστόσο, με τους νέους δασμούς να αυξάνονται από 10%-25% ή και υψηλότερα για ορισμένα προϊόντα, τα απαιτούμενα ποσά έχουν εκτοξευθεί, σε ορισμένες περιπτώσεις έως και τα 450 εκατ. δολάρια.
Ασφαλιστικές εταιρείες αναφέρουν αυξήσεις ομολόγων άνω του 200%, ενώ σε ακραία περίπτωση μεγάλος κατασκευαστής αυτοκινήτων είδε την απαίτηση εγγύησης να αυξάνεται κατά 550%.
Κρατικά έσοδα-ρεκόρ, αλλά πίεση στην αγορά
Την ίδια στιγμή, τα έσοδα από δασμούς για το αμερικανικό Δημόσιο κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Τον Ιανουάριο ανήλθαν στα 30 δισ. δολάρια, ενώ το σύνολο από την αρχή του έτους φτάνει τα 124 δισ. δολάρια, αύξηση 304% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο.
Η αντίφαση είναι εμφανής: το κράτος ενισχύει τα ταμεία του, αλλά η ρευστότητα των επιχειρήσεων πιέζεται έντονα.
Αν ένα ομόλογο κριθεί ανεπαρκές, το εμπόρευμα «παγώνει» στο τελωνείο μέχρι να εκδοθεί νέο, διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον δέκα ημέρες. Παράλληλα, οι εταιρείες υποχρεώνονται να αυξάνουν τις εγγυήσεις (collateral) που καταθέτουν στις ασφαλιστικές, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους ισολογισμούς τους.
Νομική αβεβαιότητα και πιθανές επιστροφές
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αναμένεται να αποφανθεί σχετικά με τη νομιμότητα των δασμών που επιβλήθηκαν βάσει του νόμου IEEPA. Εάν κριθούν παράνομοι, οι εισαγωγείς ενδέχεται να λάβουν επιστροφές όχι μόνο για τους δασμούς, αλλά και για τα ποσά που κατέβαλαν για τα τελωνειακά ομόλογα και τις εγγυήσεις.
Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, η αποδέσμευση κεφαλαίων δεν θα είναι άμεση, καθώς απαιτείται έλεγχος και γραφειοκρατική διαδικασία από τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Το ευρύτερο διακύβευμα
Η εκτόξευση των ελλειμμάτων στα τελωνειακά ομόλογα αναδεικνύει μια λιγότερο ορατή αλλά κρίσιμη παρενέργεια της εμπορικής πολιτικής: τη μεταφορά χρηματοδοτικού κόστους στην αλυσίδα εφοδιασμού.
Οι δασμοί δεν λειτουργούν μόνο ως φορολογικό εργαλείο ή μέσο διαπραγματευτικής πίεσης, αλλά και ως μηχανισμός που «κλειδώνει» κεφάλαια από την πραγματική οικονομία.
Σε ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η αύξηση των απαιτήσεων εγγυήσεων μπορεί να περιορίσει τις εισαγωγές, να αυξήσει τις τιμές και να επιβαρύνει περαιτέρω την καταναλωτική αγορά, ακόμη και αν τα δημόσια έσοδα εμφανίζονται ενισχυμένα.