Η επόμενη μέρα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) προβληματίζει την κυβέρνηση, τις επιχειρήσεις και τους οικονομικούς αναλυτές, καθώς από πολλές πλευρές εκφράζονται ανησυχίες για τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν όταν διακοπεί η ροή ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Στο οικονομικό κυβερνητικό επιτελείο καταστρώνουν σχέδια για την αντιστάθμιση του κενού χρηματοδότησης που θα προκύψει. Βασικός άξονας η αναπλήρωση των κονδυλίων, με τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων και την αξιοποίηση υφιστάμενων πηγών και μηχανισμών.
Η κυβέρνηση πιέζει ποικιλοτρόπως τις τράπεζες να αυξήσουν τις χορηγήσεις, δίνοντας μάλιστα μεγαλύτερο "κομμάτι" δανείων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Με τη λήξη του Ταμείου διαμορφώνονται νέα δεδομένα για την ελληνική οικονομία και ειδικότερα για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Όπως προκύπτει από τα αναλυτικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η προσπάθεια απορρόφησης των πόρων βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή.
Ένας από τους κεντρικούς στόχους, μετά τη λήξη του ΤΑΑ, είναι η διοχέτευση δανείων 2 δισ. ευρώ στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Δάνεια και επιδοτήσεις
Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομίας Νίκος Παπαθανάσης έκανε σαφή διαχωρισμό μεταξύ των επιδοτήσεων και των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης. Εκφράζει την απόλυτη βεβαιότητά του για την πλήρη απορρόφηση των επιδοτήσεων, οι οποίες ανέρχονται σε 18,3 δισ. ευρώ. Ξεκαθαρίζει πως πρόκειται για πόρους που η χώρα δεν καλείται να επιστρέψει, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν δικαιούμαστε να απολέσουμε ούτε ένα ευρώ».
Αντιθέτως, δεν εκφράζει την ίδια βεβαιότητα για το δανειακό σκέλος των 17,8 δισ. ευρώ. Όπως εξηγεί, τα χρήματα αυτά είναι δανεικά, θα πρέπει να επιστραφούν. Η απορρόφησή τους δεν θα γίνει με κυβερνητικές αποφάσεις και κινήεις, αλλά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη ζήτηση και τη δυναμική της αγοράς.
Παρά τον «ριψοκίνδυνο» χαρακτήρα της πρόβλεψης, ο υπουργός διατηρεί την αισιοδοξία του ότι η χώρα θα εισπράξει το σύνολο των πόρων που δικαιούται.
Χρηματοδότηση σε ΜμΕ, αβεβαιότητα για το «Σπίτι μου ΙΙΙ»
Καταλύτης για την επόμενη μέρα αναμένεται να είναι η επιτυχής ολοκλήρωση του "Pillar Assessment", που θα κατατάξει την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα στην 1η τάξη. Εφόσον επιτευχθεί αυτός ο στόχος, θα ανοίξει ο δρόμος για τη διάθεση 2 δισ. ευρώ σε μορφή δανείων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ακόμα και μετά τη λήξη του ΤΑΑ.
Παράλληλα, ο αναπληρωτής υπουργός άφησε αιχμές για τον ρυθμό πιστωτικής επέκτασης των εμπορικών τραπεζών το δεύτερο εξάμηνο του 2025, επισημαίνοντας ότι δεν «έτρεξαν» όσο έπρεπε και τις κάλεσε να επιταχύνουν τις διαδικασίες τόσο για τα επιχειρηματικά δάνεια όσο και για το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ».
Στο ευρύτερο πλαίσιο των ενισχύσεων, ο κ. Παπαθανάσης ξεκαθάρισε ότι δεν προβλέπεται προς το παρόν πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», καθώς το «Σπίτι μου ΙΙ» έχει ήδη 13.500 εγκεκριμένα δάνεια και αναμένεται να κλείσει στο 1,6 δισ. ευρώ από τα 2 δισ..
Επίσης, ανακοίνωσε ότι στα τέλη Μαΐου ξεκινά η διαδικασία επιλεξιμότητας για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση», το οποίο απευθύνεται σε 200.000 κλειστά σπίτια και 200.000 σπίτια με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας, υπό την προϋπόθεση υποχρεωτικής πενταετούς ενοικίασης τους (με σταθερό ενοίκιο για τα πρώτα τρία χρόνια). Η πλατφόρμα των αιτήσεων να ανοίγει την 1η Σεπτεμβρίου.
Η ακτινογραφία της απορρόφησης
Λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την καταληκτική ημερομηνία της 29ης Μαΐου 2026 για νέες συμβάσεις δανείων, τη συνολική εικόνα της πορείας του προγράμματος αποτυπώνουν οι εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.
Η Ελλάδα καταγράφει σημαντική πρόοδο στην απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς έχουν δοθεί συνολικά 24,6 δισ. ευρώ έως τις 23 Απριλίου 2026.
Το ποσό αυτό (12,9 δισ. σε επιχορηγήσεις και 11,7 δισ. σε δάνεια) αντιστοιχεί στο 68% του συνολικού φακέλου των 36 δισ. ευρώ. Η επίδοση αυτή υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 59%.
Ωστόσο, η υλοποίηση του σχεδίου μετατοπίστηκε χρονικά (backloaded) λόγω υψηλότερου του αναμενομένου διοικητικού φόρτου. Ειδικότερα, η πορεία εκτέλεσης διαμορφώνεται ως εξής:
- Επιδοτήσεις: Από το συνολικό κονδύλι των 18,2 δισ. ευρώ, η χώρα έχει εισπράξει 12,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025 είχαν εκταμιευθεί στους τελικούς δικαιούχους 8,9 δισ. ευρώ.
- Δάνεια: Από το συνολικό ποσό των 17,7 δισ. ευρώ, έχουν εισπραχθεί 11,7 δισ. ευρώ. Μέχρι τον Μάρτιο του 2026 είχαν εκταμιευθεί στους τελικούς δικαιούχους 5,7 δισ. ευρώ. Τα συμβασιοποιημένα έργα ανέρχονταν σε περίπου 9,8 δισ. ευρώ.
Όσον αφορά τον τραπεζικό δανεισμό, μέχρι τον Φεβρουάριο είχαν υπογραφεί δανειακές συμβάσεις για τη χρηματοδότηση επενδύσεων συνολικού προϋπολογισμού 21,3 δισ. ευρώ.
Παρά τη λήξη της περιόδου εφαρμογής του Ταμείου, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί την οικονομία, καθώς οι εμπορικές τράπεζες θα συνεχίσουν να εκταμιεύουν δόσεις στους τελικούς δικαιούχους και μετά το 2026.