Σημαντικές ανατιμήσεις στα τσιγάρα, με την τιμή ενός πακέτου να προσεγγίζει ακόμη και τα 14 ευρώ, φέρνει στο προσκήνιο η συζήτηση για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής φορολογίας στα καπνικά προϊόντα. Το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων των υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ECOFIN, στις Βρυξέλλες, με την ελληνική πλευρά να εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις μιας απότομης αύξησης των ειδικών φόρων κατανάλωσης.
Τα σενάρια που έχουν εξεταστεί από το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) αποτυπώνουν το εύρος των πιθανών επιβαρύνσεων. Με βάση διαφορετικούς συνδυασμούς πάγιου και αναλογικού φόρου, η μέση τιμή ενός πακέτου 20 τσιγάρων θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα 11,58 ευρώ ή ακόμη και στα 13,82 ευρώ, από 4,17 ευρώ που ήταν η τιμή αναφοράς για το 2025.
Πρόκειται για υποθετικές προσομοιώσεις και όχι για αποφασισμένες αυξήσεις ή για βέβαιη εξέλιξη των λιανικών τιμών. Δείχνουν, ωστόσο, το μέγεθος της επιβάρυνσης που θα μπορούσε να προκύψει εάν υιοθετηθούν οι πιο αυστηρές εκδοχές της φορολογικής αναμόρφωσης.
Οικονομία Ειδήσεις+2
Τα σενάρια του ΚΕΠΕ και οι τιμές στην αγορά
Η ανάλυση του ΚΕΠΕ εξετάζει 12 διαφορετικούς συνδυασμούς φορολογικών συντελεστών. Στη βάση υπολογισμού βρίσκεται η μέση τιμή των 4,17 ευρώ ανά πακέτο, με πάγιο φόρο 1,65 ευρώ και αναλογικό συντελεστή 26%.
Στα σενάρια με αναλογικό φόρο 45%, η μέση τιμή ανεβαίνει στα 9,06 ευρώ με πάγιο φόρο 2,60 ευρώ, στα 11,58 ευρώ με πάγιο φόρο 3,50 ευρώ και στα 13,82 ευρώ με πάγιο φόρο 4,30 ευρώ. Στην τελευταία περίπτωση, η αύξηση φτάνει το 231,5% σε σχέση με την τιμή αναφοράς του 2025.
Η μελέτη περιλαμβάνει ακόμη πιο ακραίες εκδοχές, με αναλογικό φόρο 63%. Σε αυτές, η μέση τιμή θα μπορούσε θεωρητικά να ανέλθει στα 18,29 ευρώ, στα 23,39 ευρώ ή ακόμη και στα 27,92 ευρώ, ανάλογα με το ύψος του πάγιου φόρου. Η τελευταία τιμή αντιστοιχεί σε αύξηση 569,6%.
Οι υπολογισμοί βασίζονται στην παραδοχή ότι η πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στον καταναλωτή, ενώ τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών παραμένουν αμετάβλητα. Επομένως, η πραγματική επίπτωση στις τιμές θα εξαρτηθεί από το τελικό φορολογικό πλαίσιο και τις εμπορικές αποφάσεις των επιχειρήσεων.
Οικονομία Ειδήσεις+1
Ο φόβος για έκρηξη του λαθρεμπορίου
Η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει με επιφυλάξεις τις προτεινόμενες αυξήσεις, προειδοποιώντας ότι μια απότομη ανατίμηση των νόμιμων προϊόντων ενδέχεται να ενισχύσει το παράνομο εμπόριο καπνικών προϊόντων.
Το επιχείρημα της Αθήνας είναι ότι όσο μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στις τιμές των νόμιμων και των παράνομων τσιγάρων, τόσο αυξάνεται το κίνητρο για στροφή των καταναλωτών στη μαύρη αγορά.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει τις νόμιμες πωλήσεις και να προκαλέσει απώλειες φορολογικών εσόδων, ακυρώνοντας μέρος του δημοσιονομικού οφέλους που επιδιώκεται μέσω των υψηλότερων συντελεστών.
Η Ελλάδα ζητά, ως εκ τούτου, ηπιότερες επιβαρύνσεις και μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο προσαρμογής, ώστε οι αλλαγές να μην εφαρμοστούν απότομα στην αγορά. Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφραστεί και από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία και η Ρουμανία.
Τι συζητείται στο ECOFIN
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται η αναθεώρηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης στα παραδοσιακά προϊόντα καπνού, αλλά και η επέκταση του ευρωπαϊκού φορολογικού πλαισίου στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, στα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και σε άλλες κατηγορίες προϊόντων νικοτίνης.
Η Ιρλανδική Προεδρία επιδιώκει να εξασφαλίσει πολιτική συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών, ωστόσο οι διαφορετικές προσεγγίσεις δυσκολεύουν τη διαμόρφωση κοινής γραμμής. Η φορολογία αποτελεί πεδίο στο οποίο απαιτείται ομοφωνία, γεγονός που καθιστά τη διαπραγμάτευση ιδιαίτερα σύνθετη.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση στο ECOFIN δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή των τιμών στα περίπτερα. Ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία, θα πρέπει να οριστικοποιηθούν οι νέοι κανόνες, οι συντελεστές και οι μεταβατικές περίοδοι εφαρμογής τους. Το τελικό ύψος της επιβάρυνσης για τους καταναλωτές θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο και από τον τρόπο με τον οποίο αυτές θα ενσωματωθούν στην ελληνική φορολογική νομοθεσία.
Το βασικό διακύβευμα για την ελληνική αγορά είναι πλέον διπλό: από τη μία πλευρά, η ευρωπαϊκή επιδίωξη για αυστηρότερη φορολόγηση των προϊόντων καπνού και νικοτίνης και, από την άλλη, ο κίνδυνος οι υπερβολικές αυξήσεις να ενισχύσουν το λαθρεμπόριο, πλήττοντας τις νόμιμες πωλήσεις και τα δημόσια έσοδα.