Επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών σε νέους τομείς, καθώς και αξιοποιίηση των νέων τεχνολογιών από την ΑΑΔΕ προτείνει το ΙΟΒΕ, προκειμένου να περιοριστεί περαιτέρω η φοροδιαφυγή στον ΦΠΑ.
Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η χώρα εξακολουθεί να υστερεί σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αποτελεσματικότητα είσπραξης εσόδων από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, επισημαίνει η ανάλυση του ΙΟΒΕ.
Στην τριμηνιαία έκθεσή του, το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι η υστέρηση οφείλεται τόσο σε ζητήματα συμμόρφωσης των φορολογουμένων όσο και στην εκτεταμένη εφαρμογή φοροαπαλλαγών και εξαιρέσεων, οι οποίες μειώνουν τα πραγματικά έσοδα σε σχέση με τα δυνητικά.
Ωστόσο, στο σκέλος της συμμόρφωσης καταγράφεται εντυπωσιακή βελτίωση: το κενό ΦΠΑ μειώθηκε κατά 12,6 ποσοστιαίες μονάδες το 2023 σε σύγκριση με το 2019, η μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Η εξέλιξη αυτή συμβάλλει στον δικαιότερο επιμερισμό του φορολογικού βάρους και στον περιορισμό του αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων.
Ηλεκτρονικές πληρωμές
Καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση αυτή διαδραμάτισε η επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών και του ηλεκτρονικού εμπορίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι διαδικτυακές πωλήσεις αυξήθηκαν από 3,8% του συνόλου των πωλήσεων των επιχειρήσεων το 2018 σε 6,9% το 2022. Η στροφή αυτή μειώνει τη χρήση μετρητών και διευκολύνει τον έλεγχο των συναλλαγών, ενισχύοντας τη συμμόρφωση στην καταβολή ΦΠΑ.
Παρά τα θετικά βήματα, το ΙΟΒΕ τονίζει ότι απαιτείται πρόσθετη προσπάθεια και προτείνει την περαιτέρω τόνωση των ηλεκτρονικών πληρωμών σε συγκεκριμένες κατηγορίες συναλλαγών και την ενσωμάτωση νέων ψηφιακών εργαλείων από τη φορολογική διοίκηση, ώστε να περιοριστεί ακόμα περισσότερο το κενό συμμόρφωσης.
Αν και το λεγόμενο «κενό πολιτικής» –δηλαδή η απώλεια εσόδων λόγω φοροαπαλλαγών– είναι μικρότερο από τη διάμεσο της ΕΕ, έχει αυξηθεί ελαφρά την τελευταία πενταετία. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλε και η ενεργειακή κρίση, η οποία οδήγησε σε μέτρα στήριξης με φορολογικές ελαφρύνσεις.
Ενδεικτικό είναι ότι ο λόγος της αξίας των φοροαπαλλαγών προς τα συνολικά φορολογικά έσοδα αυξήθηκε στο 34,2% το 2024 από 19,3% το 2019. Το ΙΟΒΕ προειδοποιεί ότι ο μεγάλος και αυξανόμενος όγκος απαλλαγών καθιστά το φορολογικό σύστημα πιο πολύπλοκο και λιγότερο διαφανές, ενώ παράλληλα περιορίζει τα δημόσια έσοδα.
Συνολικά, με βάση τον δείκτη αποτελεσματικότητας είσπραξης ΦΠΑ, η Ελλάδα κατατάσσεται τρίτη από το τέλος για το 2024.
Επίσης, παρότι το κενό μειώθηκε από 24,0% το 2019 σε 11,4% το 2023 και εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει περαιτέρω στο 9,0% το 2024, η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει. Το συμπέρασμα του ΙΟΒΕ είναι σαφές: η πρόοδος είναι υπαρκτή, αλλά η σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη προϋποθέτει συνέχιση και εμβάθυνση των μεταρρυθμίσεων.
