Τη δυναμική πρόοδο που έχει καταγράψει η Ελλάδα στον τομέα της παραγωγής οπτικοακουστικών έργων τα τελευταία χρόνια αποτυπώνει η νέα μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), η οποία πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του ΕΚΚΟΜΕΔ, με τίτλο «Παραγωγή Οπτικοακουστικών Έργων στην Ελλάδα: Τάσεις, οικονομική συμβολή και προοπτικές ανάπτυξης».
Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν έναν κλάδο που εξελίσσεται με ταχύτητα, προσελκύει επενδύσεις, δημιουργεί νέες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό χάρτη της οπτικοακουστικής παραγωγής.
Στο πλαίσιο αυτό ο οπτικοακουστικός τομέας δεν αποτελεί μόνο έναν πολιτιστικό και δημιουργικό κλάδο, αλλά έναν τομέα με σημαντική οικονομική, αναπτυξιακή και εξωστρεφή διάσταση, με επιδράσεις που εκτείνονται από την απασχόληση και τις επενδύσεις έως τον τουρισμό, την καινοτομία και την ψηφιακή οικονομία.
Το οικονομικό αποτύπωμα
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ η συνολική επίδραση του οπτικοακουστικού τομέα (παραγωγή έργων και ραδιοτηλεοπτικές δραστηριότητες) εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 1,9 δισ. ευρώ σε όρους ΑΕΠ, υποστηρίζει σχεδόν 44.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης και συνδέεται με δημόσια έσοδα ύψους 581 εκατ. ευρώ.
Οι εκτιμήσεις αυτές περιλαμβάνουν εκτός από τις άμεσες επιδράσεις του κλάδου, τις έμμεσες και προκαλούμενες επιδράσεις που δημιουργούνται στην ευρύτερη οικονομία.Όπως προκύπτει από τη μελέτη, για κάθε για κάθε 1 ευρώ άμεσης συνεισφοράς του οπτικοακουστικού τομέα στο ΑΕΠ, δημιουργούνται άλλα 1,47 ευρώ στην ελληνική οικονομία. Δηλαδή, η συνολική επίδραση στο ΑΕΠ ανέρχεται στα 2,47 ευρώ, με σημαντικό μέρος των πολλαπλασιαστικών επιδράσεων να προέρχεται από την καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών (προκαλούμενη επίδραση).
Αντίστοιχα, για κάθε 1 ευρώ που προστίθεται στο ΑΕΠ από την εγχώρια παραγωγή μιας κινηματογραφικής ταινίας, δημιουργούνται άλλα 1,67 ευρώ στην οικονομία, δηλαδή η συνολική επίδραση στο ΑΕΠ ανέρχεται σε 2,67 ευρώ.
Τέλος, για κάθε 1 ευρώ που προστίθεται από την εγχώρια παραγωγή ενός ψηφιακού παιχνιδιού, η συνολική επίδραση στο ΑΕΠ ανέρχεται σε 2,71 ευρώ.
Δυναμικά αναπτυσσόμενος κλάδος
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του συνολικού οπτικοακουστικού τομέα στην Ελλάδα ανήλθε το 2024 στα 756 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 78% σε σχέση με το 2013.
Παράλληλα, η συνολική αξία παραγωγής του τομέα ανήλθε σε 1,4 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική οικονομική του βαρύτητα.
Η αναπτυξιακή πορεία του κλάδου αποτυπώνεται ακόμη εντονότερα στις επενδύσεις. Το ύψος των επενδύσεων στον οπτικοακουστικό τομέα υπερδιπλασιάστηκε σε μία δεκαετία, από 146 εκατ. ευρώ το 2013 σε 337 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ το 2023 καταγράφηκε υψηλό δεκαετίας με επενδύσεις ύψους 390 εκατ. ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή τοποθετεί την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με την υψηλότερη επενδυτική ένταση στον οπτικοακουστικό τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ παράλληλα υποδεικνύει την ενίσχυση των εγχώριων παραγωγικών δυνατοτήτων του τομέα.
Ιδιαίτερα θετικές είναι οι εξελίξεις και στον κλάδο παραγωγής οπτικοακουστικών έργων και προβολής ταινιών.
Ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων του κλάδου αυξήθηκε κατά 137% την περίοδο 2013-2024, φθάνοντας τα 745 εκατ. ευρώ, ενώ η απασχόληση αυξήθηκε κατά 147%. Σήμερα δραστηριοποιούνται στον κλάδο περίπου 3.000 επιχειρήσεις, οι οποίες απασχολούν περισσότερους από 12.700 εργαζόμενους.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ανάπτυξη του τομέα δεν αφορά μόνο την προσέλκυση διεθνών παραγωγών αλλά και τη σταδιακή διεύρυνση της εγχώριας παραγωγικής βάσης.
Η ενίσχυση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή αγορά και ο ρόλος των κινήτρων
Η μελέτη καταγράφει επίσης τη σημαντική πρόοδο του εγχώριου τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η συμμετοχή του οπτικοακουστικού τομέα στο ελληνικό ΑΕΠ έχει πλέον συγκλίνει με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν πριν από μία δεκαετία υπολειπόταν σημαντικά.
Έτσι, η Ελλάδα αποκτά σταδιακά πιο ουσιαστικό ρόλο στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα παραγωγής οπτικοακουστικού περιεχομένου.
Στη θετική αυτή εξέλιξη καθοριστική ήταν η συμβολή της ενεργοποίησης επενδυτικών και χρηματοδοτικών κινήτρων, με κυριότερο τον μηχανισμό cash rebate, που ενίσχυσαν την ελκυστικότητα της χώρας για εγχώριες και διεθνείς παραγωγές.
Σύμφωνα με τη μελέτη, την περίοδο 2019 έως και τα μέσα του 2026 περισσότερα από 307 εκατ. ευρώ έγιναν διαθέσιμα για την ενίσχυση της παραγωγής και της προώθησης οπτικοακουστικών έργων, συμβάλλοντας στην κινητοποίηση επενδύσεων και στη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης του κλάδου.
Αξιοσημείωτη συμβολή στην ενίσχυση του τουρισμού
Ένα ακόμη εύρημα της μελέτης αφορά τη συμβολή των διεθνών παραγωγών στην ενίσχυση του τουρισμού.Η ανάλυση δείχνει ότι η αυξανόμενη παρουσία διεθνών κινηματογραφικών και τηλεοπτικών παραγωγών στην Ελλάδα συνδέεται με ενίσχυση των τουριστικών ροών στις περιοχές όπου πραγματοποιούνται γυρίσματα.
Οι διεθνείς παραγωγές που αξιοποίησαν τα επενδυτικά κίνητρα της χώρας πραγματοποιήθηκαν όχι μόνο στην Αττική αλλά και σε δημοφιλείς προορισμούς όπως οι Κυκλάδες, η Κρήτη και η Κέρκυρα, ενισχύοντας τη διεθνή προβολή της χώρας.
Από τη μελέτη του ΙΟΒΕ προκύπτει ότι η δημοφιλία των παραγωγών αυτών συσχετίζεται με αυξημένες αφίξεις αλλοδαπών τουριστών στις περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν τα γυρίσματα.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι μια αύξηση της συνολικής δαπάνης cash rebate για διεθνείς παραγωγές που έχουν γυριστεί σε μια περιφερειακή ενότητα κατά €1000
συσχετίζεται με αύξηση των αφίξεων αλλοδαπών τουριστών που κυμαίνεται από 31 έως 43 άτομα. Σε όρους τουριστικής δαπάνης, η αντίστοιχη αύξηση εκτιμάται από 17,7 χιλ. ευρώ έως 24,6 χιλ. ευρώ. Τα παραπάνω επιβεβαιώνουν ότι η οπτικοακουστική παραγωγή λειτουργεί και ως εργαλείο διεθνούς προβολής της χώρας.
Ψηφιακά παιχνίδια: ένας νέος κλάδος με σημαντικές προοπτικές
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μελέτη στον κλάδο των ψηφιακών παιχνιδιών, ο οποίος αν και βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης στην Ελλάδα, παρουσιάζει σημαντικές προοπτικές. Η διεθνής αγορά ψηφιακών παιχνιδιών αποτελεί σήμερα έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο της δημιουργικής οικονομίας, ενώ και στην Ευρώπη συνεχίζει να αναπτύσσεται με σταθερούς ρυθμούς.
Στην Ελλάδα καταγράφηκαν το 2023 δεκαοκτώ στούντιο ανάπτυξης ψηφιακών παιχνιδιών και ενενήντα εργαζόμενοι σε αντίστοιχες εταιρείες, αριθμός σχεδόν τριπλάσιος σε σχέση με το 2021.
Παράλληλα, η χώρα διαθέτει ήδη πανεπιστημιακά και εκπαιδευτικά προγράμματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη ψηφιακών παιχνιδιών, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
Η μελέτη επισημαίνει ότι η περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου μπορεί να αποτελέσει σημαντική ευκαιρία για την ελληνική οικονομία, ιδίως λόγω της δυναμικής που παρουσιάζει, καθώς και της σύνδεσής του με νέες τεχνολογίες και την καινοτομία.