Τα επόμενα 20 χρόνια περισσότερα από 83 τρισ. δολάρια θα αλλάξουν χέρια, περνώντας από τους δημιουργούς μεγάλων περιουσιών στα παιδιά και τα εγγόνια τους. Δεν πρόκειται απλώς για μια μεταβίβαση χρημάτων, αλλά για μια αλλαγή νοοτροπίας που αναμένεται να επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές, τις επενδύσεις, την αγορά ακινήτων και τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται πλέον ο ίδιος ο πλούτος.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της UBS, έως τα μέσα της δεκαετίας του 2040 περίπου 83,5 τρισεκατομμύρια δολάρια θα περάσουν από τη γενιά των baby boomers και των επιχειρηματιών που δημιούργησαν τις περιουσίες τους στους νεότερους κληρονόμους. Μόνο οι οικογένειες δισεκατομμυριούχων αναμένεται να μεταβιβάσουν περίπου 6,9 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2040.
Όμως, δεν αλλάζουν μόνο οι ιδιοκτήτες του πλούτου, αλλά και η φιλοσοφία που τον συνοδεύει.
Η πρώτη γενιά πλούσιων οικογενειών δημιούργησε την περιουσία της μέσα από επιχειρήσεις που γνώριζε σε βάθος, τοπικές μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης ή ακίνητα. Ο πλούτος ήταν συνήθως συγκεντρωμένος σε έναν τομέα, αυτόν που ο ιδρυτής κατανοούσε καλύτερα.
Οι σημερινοί κληρονόμοι έχουν διαφορετικό προφίλ. Είναι συχνά διεθνώς μορφωμένοι, ζουν ή εργάζονται σε περισσότερες από μία χώρες και αντιμετωπίζουν τις επενδύσεις με παγκόσμια οπτική. Αντί να βασίζονται σε μία μόνο κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, επιδιώκουν μεγαλύτερη διασπορά κινδύνου και αναζητούν ευκαιρίες σε διαφορετικές αγορές και γεωγραφικές περιοχές.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να ανακατευθύνει σημαντικά κεφάλαια μακριά από τις παραδοσιακές μορφές οικογενειακού πλούτου, κυρίως τα ακίνητα. Ιδιαίτερα στην Ασία, όπου για δεκαετίες οι μεγάλες οικογένειες επένδυαν σχεδόν αποκλειστικά στην αγορά ακινήτων, οι νεότερες γενιές στρέφονται πλέον σε ένα πολύ πιο πολυδιάστατο επενδυτικό μοντέλο.
Κρυπτονομίσματα, ιδιωτικές αγορές και διάθεση για ρίσκο
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο το πού επενδύονται τα χρήματα, αλλά και πόσο ρίσκο είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν οι νέοι διαχειριστές των οικογενειακών περιουσιών. Έρευνα της Natixis Investment Managers δείχνει ότι οι millennials εμφανίζουν σαφώς μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις ιδιωτικές αγορές (private markets), με το 53% να δηλώνει ότι επιθυμεί έκθεση σε αυτές τις επενδύσεις.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η σχέση τους με τα κρυπτονομίσματα. Το 62% συζητά ήδη με τους επενδυτικούς του συμβούλους για ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, ενώ το 44% σχεδιάζει μέσα στον επόμενο χρόνο είτε να αυξήσει, είτε να ξεκινήσει επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα.
Η νέα γενιά δείχνει επίσης μεγαλύτερη ανοχή στον επενδυτικό κίνδυνο. Στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, σχεδόν οκτώ στους δέκα millennials δηλώνουν ότι επιδιώκουν αποδόσεις υψηλότερες από την αγορά, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται αυξημένο ρίσκο. Στους baby boomers το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 38%.
Παράλληλα, αυξάνεται το ενδιαφέρον για επενδύσεις με κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Σύμφωνα με την UBS, σχεδόν οι μισοί επενδυτές της νέας γενιάς είτε έχουν ήδη τοποθετήσει κεφάλαια σε επενδύσεις βιωσιμότητας, είτε επιθυμούν να ενημερωθούν περισσότερο για αυτές.
Για τη νέα γενιά ο πλούτος είναι εργαλείο, όχι τρόπαιο
Ορατή είναι και η αλλαγή όσο αφορά στη σχέση των νεότερων με το χρήμα.
Όπως επισημαίνουν σύμβουλοι διαχείρισης μεγάλων περιουσιών, για τις προηγούμενες γενιές το χρήμα αποτελούσε συχνά αυτοσκοπό και σύμβολο επιτυχίας. Για πολλούς νεότερους κληρονόμους, όμως, λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο για την επίτευξη προσωπικών στόχων και όχι ως κάτι που έχει αξία από μόνο του.
Αυτή η διαφοροποίηση γίνεται εμφανής και στις καταναλωτικές τους επιλογές. Οι συλλογές πολυτελών αυτοκινήτων και τα παραδοσιακά σύμβολα κοινωνικού κύρους υποχωρούν, ενώ ενισχύεται η προτίμηση σε διεθνείς εμπειρίες, μεγαλύτερη κινητικότητα και κατοικίες σε διαφορετικές χώρες, που συνδυάζουν τρόπο ζωής και επενδυτική στρατηγική.
Παράλληλα, πολλοί από τους μελλοντικούς κληρονόμους δεν αντιμετωπίζουν την κληρονομιά ως προσωπικό οικονομικό όφελος, αλλά ως ευθύνη απέναντι στην οικογένεια και στις επόμενες γενιές.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος: η ίδια η οικογένεια
Παρά το τεράστιο μέγεθος της μεταφοράς κεφαλαίων, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν προέρχεται από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, αλλά από τις οικογενειακές σχέσεις. «Η μεγαλύτερη ρωγμή δεν είναι η έλλειψη χρημάτων, αλλά η έλλειψη επικοινωνίας», σημειώνουν οι σύμβουλοι διαχείρισης οικογενειακού πλούτου.
Σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στην Ασία, οι ιδρυτές των επιχειρηματικών αυτοκρατοριών δυσκολεύονται να παραχωρήσουν τον έλεγχο, καθώς η περιουσία παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με το πρόσωπο του πατριάρχη ή της μητριάρχη της οικογένειας.
Οι νεότερες γενιές, ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια, σαφή σχέδια διαδοχής και θεσμοθετημένους κανόνες διακυβέρνησης των οικογενειακών περιουσιακών στοιχείων.
Οι σύμβουλοι συμφωνούν ότι οι οικογενειακές συγκρούσεις εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο λόγο απώλειας πλούτου, ακόμη και όταν οι επενδύσεις αποδίδουν.
Η πρόκληση της επόμενης εικοσαετίας για τους εύπορους επιχειρηματίες δεν είναι η μεταβίβαση τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά η μεταβίβαση γνώσης, ευθύνης και κουλτούρας διαχείρισης. Διότι δεν αρκεί να πάρει κάποιος τα χρήματα, πρέπει να μπορεί και να τα διατηρήσει.