Η πολιτική ισχύς του Ντόναλντ Τραμπ στηρίχθηκε επί χρόνια σε μια συμμαχία ψηφοφόρων που συχνά αγνοούσε τις αντιφάσεις του χαρακτήρα και της δημόσιας εικόνας του, προκειμένου να πετύχει σαφείς πολιτικούς στόχους. Σήμερα, αυτή η συμμαχία εμφανίζει σημάδια κόπωσης και εσωτερικής διάσπασης, καθώς η εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, η σκληρή μεταναστευτική πολιτική και η προκλητική χρήση θρησκευτικής ρητορικής προκαλούν τριγμούς σε ένα από τα πιο πιστά εκλογικά του ακροατήρια.
Στις 7 Απριλίου, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε την ημέρα του απειλώντας δημόσια ότι θα μπορούσε να «καταστρέψει ολόκληρο τον πολιτισμό του Ιράν», εάν η Τεχεράνη δεν συμφωνούσε έως το βράδυ να επαναλειτουργήσει κρίσιμη πετρελαϊκή οδό. Λίγο αργότερα, έκλεισε την ανάρτησή του με τη φράση «Ο Θεός να ευλογεί τον μεγάλο λαό του Ιράν», πριν ανακοινώσει τελικά εκεχειρία λίγες ώρες μετά, προκαλώντας διεθνή αναστάτωση.
Την ίδια ημέρα, περιμένοντας τις εξελίξεις, κάθισε πίσω από το ιστορικό γραφείο Resolute στο Οβάλ Γραφείο, ακούμπησε τα χέρια του πάνω στη Βίβλο —την οποία έχει χαρακτηρίσει αγαπημένο του βιβλίο, μετά το The Art of the Deal— και διάβασε εδάφιο από το Β΄ Βιβλίο των Χρονικών της Παλαιάς Διαθήκης. Το βίντεο δόθηκε στη δημοσιότητα στο πλαίσιο της διοργάνωσης America Reads the Bible, μιας μαραθώνιας δημόσιας ανάγνωσης της Βίβλου με τη συμμετοχή θρησκευτικών και πολιτικών προσωπικοτήτων.
Η χρονική συγκυρία δεν πέρασε απαρατήρητη. Ο Τραμπ δεχόταν ήδη επικρίσεις επειδή επιτέθηκε λεκτικά στον πάπα Λέοντα ΙΔ΄, ο οποίος είχε καταδικάσει τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και επειδή ανήρτησε εικόνα που τον παρουσίαζε με μεσσιανικά χαρακτηριστικά.
Η παλιά συμμαχία και τα νέα όρια
Για περισσότερο από μία δεκαετία, πολλοί λευκοί ευαγγελικοί χριστιανοί επέλεξαν να παραβλέψουν την περίπλοκη σχέση του Τραμπ με τη θρησκεία, θεωρώντας σημαντικότερα ζητήματα όπως οι περιορισμοί στις αμβλώσεις, η παρουσία των Δέκα Εντολών στα δημόσια σχολεία και η ενίσχυση του συντηρητικού χριστιανικού αποτυπώματος στο κράτος.
Κατά τη διάρκεια των κυβερνήσεών του, ο Τραμπ τοποθέτησε πρόσωπα με ισχυρό θρησκευτικό συντηρητικό προφίλ σε καίριες θέσεις, ενώ δημιούργησε επιτροπή θρησκευτικής ελευθερίας με κύριο προσανατολισμό την προστασία χριστιανικών δικαιωμάτων.
Ωστόσο, η εκλογική βάση που τον επανέφερε στην εξουσία το 2024 δεν αποτελείται μόνο από λευκούς ευαγγελικούς. Περιλαμβάνει επίσης λευκούς και λατινοαμερικανικής καταγωγής καθολικούς, καθώς και Λατίνους ευαγγελικούς ψηφοφόρους, ομάδες που μετακινήθηκαν αισθητά προς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στις τελευταίες εκλογές.
Σήμερα, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις και εκτιμήσεις θρησκευτικών ηγετών, αυτή η πολυσύνθετη συμμαχία αρχίζει να δοκιμάζεται.
Οι καθολικοί απομακρύνονται
Ο Ρόμπερτ Τζόουνς, επικεφαλής του ανεξάρτητου οργανισμού Public Religion Research Institute, εκτιμά ότι ο Τραμπ είχε ήδη βρεθεί σε δύσκολη θέση απέναντι στους καθολικούς ψηφοφόρους πριν ακόμη συγκρουστεί με τον πάπα, σύμφωνα με τους Times της Νέας Υόρκης.
Μετά από εβδομάδες πολέμου με το Ιράν, η φθορά βαθαίνει. Πλειοψηφία των καθολικών αντιτίθεται στη σύγκρουση, ενώ δημοσκόπηση του Pew έδειξε ότι μόλις το 23% των ισπανόφωνων καθολικών εγκρίνει τον πρόεδρο. Στους λευκούς καθολικούς, το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 52%.
Την ίδια στιγμή, περίπου το 84% των καθολικών έχει θετική γνώμη για τον πάπα Λέοντα ΙΔ΄, γεγονός που υπογραμμίζει το πολιτικό κόστος της σύγκρουσης με το Βατικανό.
Οι καθολικοί ψηφοφόροι έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα σε πολιτείες-κλειδιά όπως το Ουισκόνσιν, η Πενσιλβάνια και το Τέξας. Ακόμη και μικρή κάμψη της υποστήριξης προς τον Τραμπ θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη στις ενδιάμεσες εκλογές.
Μεταναστευτική πολιτική και δυσαρέσκεια στους Λατίνους ευαγγελικούς
Εξίσου σοβαρές ενδείξεις φθοράς εμφανίζονται στους Λατίνους ευαγγελικούς, μια ομάδα που θεωρείται συχνά καταλύτης σε αμφίρροπες αναμετρήσεις.
Ο πάστορας Γκάμπριελ Σαλγκουέρο, επικεφαλής του National Latino Evangelical Coalition, υποστήριξε ότι σε ορισμένες εκκλησίες η προσέλευση έχει μειωθεί έως και 30%, καθώς οικογένειες φοβούνται τις επιχειρήσεις επιβολής μεταναστευτικής νομοθεσίας.
Όπως είπε, πολλές κοινότητες αναγκάζονται να στηρίζουν χωρισμένες οικογένειες, μεταφέροντας παιδιά στο σχολείο ή παραδίδοντας τρόφιμα σε ανθρώπους που φοβούνται να βγουν από το σπίτι. Αν και αρκετοί ψηφοφόροι αυτής της ομάδας στηρίζουν την επιβολή της νομιμότητας, αντιδρούν στις αδιάκριτες επιχειρήσεις που, όπως καταγγέλλεται, πλήττουν ακόμη και πάστορες ή μέλη εκκλησιών.
Η θρησκεία ως πολιτικό θέαμα
Η χρήση της θρησκείας από τον Τραμπ υπήρξε πάντοτε ανορθόδοξη.
- Στην πρώτη του θητεία φωτογραφήθηκε κρατώντας Βίβλο έξω από τον ναό του Αγίου Ιωάννη μετά από επεισοδιακή απομάκρυνση διαδηλωτών.
- Στην προεκλογική εκστρατεία του 2024 πωλούσε Βίβλους με τίτλο "God Bless the USA" προς 60 δολάρια.
- Στη δεύτερη ορκωμοσία του δεν ακούμπησε το χέρι του στη Βίβλο, επιλογή όχι υποχρεωτική, αλλά εξαιρετικά ασυνήθιστη για Αμερικανό πρόεδρο.
Παράλληλα, έχει αποφύγει επανειλημμένα να απαντήσει ποιο είναι το αγαπημένο του βιβλικό εδάφιο ή ποια Διαθήκη προτιμά.
Ο ίδιος παρουσιάζει την πολιτική του επιστροφή ως αποτέλεσμα θείας παρέμβασης, ιδίως μετά την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του στην προεκλογική συγκέντρωση στο Μπάτλερ της Πενσιλβάνια το καλοκαίρι του 2024.
Η πρόκληση για τους Ρεπουμπλικανούς
Ορισμένοι παραδοσιακοί σύμμαχοί του αρχίζουν να εκφράζουν δημόσια δυσφορία. Ο Τάκερ Κάρλσον, επί χρόνια στενός πολιτικός συνοδοιπόρος του Τραμπ, κατηγόρησε τον πρόεδρο ότι χλευάζει την πίστη και μετατρέπει τον χριστιανισμό σε καρικατούρα ισχύος.
Παρά ταύτα, άλλες ισχυρές φωνές του ευαγγελικού χώρου, όπως ο Φράνκλιν Γκράχαμ, συνεχίζουν να τον υπερασπίζονται, θεωρώντας σημαντικότερο το έργο του υπέρ των χριστιανικών ελευθεριών από τις προσωπικές υπερβολές του.
Είναι δεδομένο ότι ο Τραμπ διατηρεί έναν πυρήνα φανατικής στήριξης. Το θέμα είναι αν μπορεί να κρατήσει ενωμένη την ευρύτερη θρησκευτική και κοινωνική συμμαχία που τον επανέφερε στην εξουσία, σε μια χρονιά ενδιάμεσων εκλογών και με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα να ταυτίζεται πλέον ολοκληρωτικά με το πρόσωπό του.
