Η γεωπολιτική αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας για τον έλεγχο κρίσιμων λιμανιών στη Διώρυγα του Παναμά εισέρχεται σε νέα, πιο έντονη φάση, μετά την απειλή της CK Hutchison Holdings για νομικές ενέργειες κατά της δανέζικης ναυτιλιακής A.P. Moller-Maersk.
Η εταιρεία, με έδρα το Χονγκ Κονγκ, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε ενέργεια της Maersk ή θυγατρικής της για λειτουργία των δύο στρατηγικών λιμανιών χωρίς τη συναίνεσή της ενδέχεται να οδηγήσει σε προσφυγή στη Δικαιοσύνη. Παράλληλα, γνωστοποίησε στην κυβέρνηση του Παναμά ότι ενεργοποιεί διαδικασίες βάσει διμερούς συμφωνίας προστασίας επενδύσεων, δηλώνοντας ότι θα εξαντλήσει κάθε διαθέσιμο εθνικό και διεθνές ένδικο μέσο.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά έκρινε «αντισυνταγματική» την παραχώρηση που διατηρούσε θυγατρική της CK Hutchison για τη διαχείριση των δύο λιμανιών στα άκρα της Διώρυγας. Η εταιρεία απάντησε ότι διαφωνεί «κατηγορηματικά» και ξεκίνησε διαδικασία διαιτησίας.
Στο μεταξύ, οι αρχές του Παναμά ζήτησαν από την APM Terminals, θυγατρική της Maersk, να αναλάβει προσωρινά τη λειτουργία των εγκαταστάσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχεια των υπηρεσιών. Η Maersk φέρεται να υποστηρίζει ότι δεν αποτελεί μέρος της νομικής διαμάχης και ότι παρεμβαίνει αποκλειστικά για να αποτρέψει διαταραχές στο παγκόσμιο εμπόριο.
Στο επίκεντρο η γεωπολιτική
Η υπόθεση έχει μετατραπεί σε σημείο τριβής μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου. Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι ο περιορισμός της κινεζικής επιρροής στη Διώρυγα, από όπου διέρχεται περίπου το 40% της αμερικανικής διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα.
Το Πεκίνο αντέδρασε έντονα, κάνοντας λόγο για «λογικά εσφαλμένη» απόφαση του παναμαϊκού δικαστηρίου και προειδοποιώντας ότι ο Παναμάς θα πληρώσει «πολιτικό και οικονομικό τίμημα» εάν δεν αναθεωρήσει τη στάση του.
Σύμφωνα με διεθνή μέσα, κινεζικές κρατικές εταιρείες πάγωσαν συνομιλίες για νέα έργα στη χώρα, ενώ εξετάζεται και ανακατεύθυνση φορτίων σε άλλα λιμάνια της περιοχής.
Ποιος έχει το πάνω χέρι;
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντικά διαπραγματευτικά εργαλεία, μέσω της ιστορικής συνθήκης με τον Παναμά, που τους επιτρέπει να επικαλούνται λόγους εθνικής ασφάλειας.
Ωστόσο, η Κίνα έχει ήδη καταφέρει να ανατρέψει αρχικά σχέδια πλήρους εξαγοράς του παγκόσμιου χαρτοφυλακίου λιμένων της CK Hutchison από αμερικανικά συμφέροντα.
Η νομική μάχη αναμένεται να είναι μακρά και περίπλοκη. Το βασικό ερώτημα είναι αν η παραχώρηση της CK Hutchison θεωρείται ακόμη ενεργή ή έχει τερματιστεί οριστικά, στοιχείο που θα καθορίσει και την ισχύ των αξιώσεών της.
Κίνδυνος περαιτέρω έντασης στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας
Η υπόθεση προστίθεται σε μια ήδη τεταμένη ατζέντα μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων: δασμοί, περιορισμοί εξαγωγών τεχνολογίας, σπάνιες γαίες και η Ταϊβάν συνθέτουν ένα εύθραυστο σκηνικό.
Η εξέλιξη της διαμάχης στον Παναμά ενδέχεται να αποτελέσει νέο μέτωπο σε έναν ευρύτερο οικονομικό και γεωστρατηγικό ανταγωνισμό, με άμεσες συνέπειες στο παγκόσμιο εμπόριο.
Η CK Hutchison επιμένει ότι η συνέχιση της λειτουργίας των λιμανιών εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου και του κράτους του Παναμά, παράγοντες που, όπως τονίζει, δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχό της.