Ο Donald Trump συνεχίζει να κρατά σε αγωνία τη διεθνή κοινότητα, κλιμακώνοντας τη ρητορική του απέναντι στο Iran, ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης αν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
«Καθόλου εμπλουτισμό» ουρανίου
Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια περιοδείας του στο Τέξας, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι «δεν είναι ευχαριστημένος με τον τρόπο που διαπραγματεύονται οι Ιρανοί» και επανέλαβε τη σκληρή του θέση: «Κανένας εμπλουτισμός. Ούτε 20%, ούτε 30%». Όπως είπε χαρακτηριστικά, «δεν έχετε ανάγκη τον εμπλουτισμό όταν έχετε τόσο πολύ πετρέλαιο».
Παρότι υπογράμμισε ότι «δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση» για ενδεχόμενους βομβαρδισμούς, το τελεσίγραφο των «10 έως 15 ημερών» που είχε θέσει στις 19 Φεβρουαρίου εξακολουθεί να βαραίνει το κλίμα.
Στο παρασκήνιο, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή έχει ενισχυθεί σε βαθμό που, σύμφωνα με αναλυτές, δεν έχει παρατηρηθεί εδώ και δεκαετίες.
Πρόοδος μέσω Ομάν – αλλά με βαριές σκιές
Την ίδια ώρα, το Oman επιχειρεί να αποτρέψει μια νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, μεσολαβώντας στις έμμεσες συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ο υπουργός Εξωτερικών του σουλτανάτου, Badr Albusaidi, έκανε λόγο για «σημαντική πρόοδο», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να μην αποθηκεύει εμπλουτισμένο ουράνιο — εξέλιξη που, όπως τόνισε, αλλάζει τα δεδομένα της διαμάχης.
Ο αμερικανός πρόεδρος είπε σε δημοσιογράφους ότι δεν είναι «ακριβώς ευτυχής» για «τον τρόπο που διαπραγματεύονται οι Ιρανοί», ωστόσο «δεν έχουμε λάβει οριστική απόφαση» για νέους ενδεχόμενους βομβαρδισμούς», πρόσθεσε, με φόντο την πελώρια ανάπτυξη αμερικανικών στρατιωτικών μέσων στην περιοχή, τη μεγαλύτερη των τελευταίων δεκαετιών, και τις ανησυχίες για ανάφλεξη της περιφέρειας σε περίπτωση επίθεσης των ΗΠΑ.
Οι συνομιλίες στη Γενεύη, οι πιο «εντατικές» του τρέχοντος κύκλου, αναμένεται να συνεχιστούν σύντομα, με τεχνικές διαβουλεύσεις στη Βιένη και τη συμβολή ειδικών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Ωστόσο, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί κάλεσε την Ουάσιγκτον να αποφύγει «υπερβολικές απαιτήσεις», επιμένοντας ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου αποτελεί δικαίωμα της χώρας στο πλαίσιο του πολιτικού της πυρηνικού προγράμματος.
Η Τεχεράνη απορρίπτει επίσης κάθε συζήτηση για περιορισμούς στο βαλλιστικό της πρόγραμμα.
Διπλωματικός συναγερμός και αποχωρήσεις
Η κλιμάκωση της έντασης έχει ήδη προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις. Οι ΗΠΑ κάλεσαν μη απαραίτητο διπλωματικό προσωπικό να αποχωρήσει από την πρεσβεία τους στην Ιερουσαλήμ, επικαλούμενες κινδύνους για την ασφάλεια.
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται στο Ισραήλ, ενώ η Ουάσιγκτον ενέταξε εκ νέου το Ιράν σε μαύρη λίστα για «άδικες φυλακίσεις», ζητώντας από Αμερικανούς πολίτες να εγκαταλείψουν άμεσα τη χώρα.
Παράλληλα, η Κίνα συνέστησε στους υπηκόους της να αποχωρήσουν «το συντομότερο δυνατό», η Βρετανία έλαβε μέτρα προστασίας του διπλωματικού της προσωπικού και η Γερμανία εξέδωσε κατεπείγουσα οδηγία αποφυγής ταξιδιών στο Ισραήλ. Η Turkish Airlines ανακοίνωσε ακυρώσεις πτήσεων προς την Τεχεράνη.
Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα προειδοποίησε για τον κίνδυνο «ταχείας» περιφερειακής στρατιωτικής κλιμάκωσης, καθώς η Μέση Ανατολή ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί.
Σκιά πολέμου με φόντο παλιές πληγές
Οι δύο χώρες δεν διατηρούν διπλωματικές σχέσεις από το 1979. Οι συνομιλίες είχαν διακοπεί όταν ξέσπασε ο 12ήμερος πόλεμος του Ισραήλ με το Ιράν, στον οποίο οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν βομβαρδίζοντας τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις-κλειδιά.
Η σημερινή κρίση έρχεται επίσης μετά την αιματηρή καταστολή μεγάλων διαδηλώσεων στο Ιράν, γεγονός που ο Τραμπ είχε αξιοποιήσει πολιτικά, υποσχόμενος ότι θα «βοηθήσει» τον ιρανικό λαό.
Το ερώτημα πλέον είναι αν οι επόμενες ημέρες θα οδηγήσουν σε συμφωνία ή σε νέα στρατιωτική σύγκρουση με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή — και πέρα από αυτήν.
