Σκηνικό έντονης πολιτικής αστάθειας διαμορφώνεται στην Τεχεράνη, την ώρα που το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο τόσο με τη στρατιωτική κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο όσο και με τις δύσκολες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για μια πιθανή συμφωνία αποκλιμάκωσης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος σε μια ασυνήθιστα αιχμηρή δημόσια παρέμβαση, ζήτησε βαθιές αλλαγές στο πολιτικό και διοικητικό μοντέλο της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος μίλησε για την ανάγκη αναθεώρησης του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις, ιδιαίτερα σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, σχέσεων με τις ΗΠΑ και στρατιωκής εμπλοκής της χώρας στην περιοχή.
Με έμμεσο αλλά σαφή τρόπο, ο Πεζεσκιάν αμφισβήτησε την κυριαρχία του στενού πυρήνα εξουσίας που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, υποστηρίζοντας ότι οι αποφάσεις δεν μπορούν να παραμένουν στα χέρια περιορισμένου αριθμού στρατιωτικών και ιδεολογικών κέντρων. Η τοποθέτηση αυτή θεωρείται από πολιτικούς αναλυτές ως η πιο ξεκάθαρη ένδειξη μέχρι σήμερα ότι στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος εξελίσσεται σύγκρουση για την επόμενη ημέρα της χώρας.
Οι δηλώσεις του έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης κοινωνικής πίεσης, μετά τις αιματηρές αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις των τελευταίων μηνών και τη βαθιά οικονομική κρίση που προκαλούν οι κυρώσεις και η στρατιωτική ένταση.
Συγκρούσεις κορυφής
Η συγκυρία αυτή τροφοδότησε ακόμη και σενάρια πολιτικής ρήξης στην κορυφή της εξουσίας, με το προεδρικό γραφείο να αναγκάζεται να διαψεύσει πληροφορίες περί παραίτησης του Πεζεσκιάν και σύγκρουσής του με τον ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Την ίδια ώρα, η ιρανική οικονομία δοκιμάζεται σκληρά. Ο πρόεδρος απηύθυνε δημόσια έκκληση προς τους πολίτες για περιορισμό στην κατανάλωση ενέργειας και καυσίμων, παραδεχόμενος ουσιαστικά ότι οι αμερικανικές πιέσεις και οι επιθέσεις σε στρατηγικές υποδομές έχουν φέρει τη βιομηχανική παραγωγή της χώρας σε οριακό σημείο.
Το μήνυμα της κυβέρνησης προς την κοινωνία είναι πλέον σαφές: το οικονομικό κόστος της αντιπαράθεσης με τη Δύση θα γίνει αισθητό σε όλους τους τομείς της καθημερινότητας.
Παράλληλα, το πολεμικό μέτωπο μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στον Περσικό Κόλπο, με την ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης να αποκτά χαρακτηριστικά άμεσης σύγκρουσης.
Πυραυλικές επιθέσεις
Η νέα κλιμάκωση ξεκίνησε μετά την κατάρριψη αμερικανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους MQ-1 πάνω από διεθνή ύδατα. Η απάντηση των ΗΠΑ ήταν άμεση, με τη CENTCOM να εξαπολύει στοχευμένες επιχειρήσεις εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Γκορούκ και στο στρατηγικής σημασίας νησί Κεσμ. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, οι επιδρομές έπληξαν συστήματα αεράμυνας, ραντάρ και σταθμούς ελέγχου drones.
Η Τεχεράνη ανταπέδωσε, εξαπολύοντας επίθεση με πυραύλους και drones. Στόχος ήταν εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται από αμερικανικές δυνάμεις για επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Οι επιθέσεις προκάλεσαν συναγερμό στο Κουβέιτ, όπου ενεργοποιήθηκαν τα αντιαεροπορικά συστήματα, ενώ σειρήνες ήχησαν σε πολλές περιοχές της χώρας.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η πολιτική συζήτηση στην Τεχεράνη αποκτά πλέον υπαρξιακά χαρακτηριστικά για το ίδιο το καθεστώς. Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι εάν η ηγεσία του Ιράν θα επιλέξει μια ελεγχόμενη πολιτική μεταρρύθμιση.