Αντιμέτωπη με έντονες αντιδράσεις από την επιστημονική κοινότητα βρίσκεται η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ μετά την επιβολή αυστηρών μέτρων καραντίνας για πιθανά εκτεθειμένα άτομα σε κρούσματα Έμπολα και χανταϊού, μέτρα που πολλοί ειδικοί χαρακτηρίζουν δυσανάλογα και πρωτοφανή για τα δεδομένα αυτών των ασθενειών.
Οι αποφάσεις προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση επειδή προέρχονται από στελέχη που κατά την πανδημία Covid-19 είχαν ταχθεί σθεναρά εναντίον των lockdown, των υποχρεωτικών περιορισμών και γενικότερα των αυστηρών παρεμβάσεων δημόσιας υγείας.
Μεταξύ των μέτρων που έχουν εφαρμοστεί περιλαμβάνονται κατ’ οίκον περιορισμός με διπλό καθημερινό έλεγχο για περισσότερα από δώδεκα άτομα, υποχρεωτική καραντίνα 21 ημερών για 18 επιβάτες κρουαζιερόπλοιου που εκτέθηκαν σε χανταϊό, αλλά και η απόφαση να παραμείνουν Αμερικανοί γιατροί που ήρθαν σε επαφή με τον ιό Έμπολα σε νοσοκομεία του εξωτερικού, αντί να μεταφερθούν πίσω στις ΗΠΑ σε ειδικά κέντρα απομόνωσης.
Υγειονομικοί δηλώνουν «απολύτως σοκαρισμένοι» από την προσέγγιση της κυβέρνησης. Η ειρωνεία δεν περνά απαρατήρητη στους ειδικούς. Ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ και ο προσωρινός διευθυντής των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), Τζέι Μπατατσάρια, είχαν εξελιχθεί σε κεντρικές φιγούρες του κινήματος υπέρ της «ιατρικής ελευθερίας» κατά την περίοδο της πανδημίας, υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να απορρίπτουν περιοριστικά μέτρα.
Ο ίδιος ο Μπατατσάρια είχε υποστηρίξει δημόσια κατά την Covid-19 ότι ο κορωνοϊός θα έπρεπε να αφεθεί να εξαπλωθεί μεταξύ υγιών ανθρώπων και ότι οι υποχρεωτικές καραντίνες προκαλούσαν σοβαρή κοινωνική βλάβη. Ωστόσο, την προηγούμενη εβδομάδα υπέγραψε προσωπικά εντολές καραντίνας για δύο επιβάτες που ήθελαν να αποχωρήσουν από ομοσπονδιακή εγκατάσταση στη Νεμπράσκα και να απομονωθούν στις πολιτείες τους.
Καραντίνα στη Νεμπράσκα και φόβοι για υπερβολική αντίδραση
Στο επίκεντρο βρίσκεται το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, με σημαία Ολλανδίας, το οποίο ξεκίνησε από την Αργεντινή στις αρχές Απριλίου. Τρεις επιβάτες έχασαν τη ζωή τους από τον χανταϊό, ενώ αρκετοί ακόμη νόσησαν ή βρέθηκαν θετικοί.
Περίπου 150 επιβάτες είχαν επιστρέψει στις χώρες τους έως τα μέσα Μαΐου. Οι 18 Αμερικανοί επιβάτες μεταφέρθηκαν σε ομοσπονδιακή εγκατάσταση στην Όμαχα της Νεμπράσκα. Άλλοι επτά είχαν ήδη επιστρέψει μόνοι τους στις ΗΠΑ με εμπορικές πτήσεις και παρακολουθούνται από τοπικές υγειονομικές αρχές, ενώ ακόμη 16 άτομα βρίσκονται υπό παρακολούθηση επειδή ήρθαν σε επαφή με μολυσμένο ταξιδιώτη.
Αρχικά, οι ομοσπονδιακές αρχές είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι οι επιβάτες θα υποβάλλονταν σε σύντομη παρακολούθηση και θα μπορούσαν σύντομα να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Σύμφωνα όμως με καταγγελίες επιβατών, η πολιτική άλλαξε ξαφνικά.
Ορισμένοι από τους επιβάτες ενημερώθηκαν, σύμφωνα με δικές τους δηλώσεις, πως, αν επιχειρούσαν να φύγουν πριν ολοκληρωθεί η καραντίνα, οι αρχές θα καλούσαν την αστυνομία για να τους εμποδίσουν.
Την ίδια στιγμή, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων αναθεώρησαν προς αυστηρότερη κατεύθυνση τις οδηγίες προς τις πολιτείες. Ενώ αρχικά προτεινόταν μία ημερήσια επικοινωνία μέσω τηλεφώνου ή μηνύματος, πλέον οι οδηγίες αναφέρουν ότι άτομα υψηλού κινδύνου πρέπει να παραμένουν στο σπίτι και να υποβάλλονται σε δια ζώσης ελέγχους δύο φορές την ημέρα.
Ο χανταϊός, οι προηγούμενες κρίσεις και η πολιτική διάσταση
Ο χανταϊός είναι μια σπάνια οικογένεια ιών που μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με αποξηραμένα περιττώματα ή ούρα τρωκτικών. Από το 1993 έως σήμερα έχουν καταγραφεί μόλις 890 περιστατικά στις ΗΠΑ, αν και περίπου το 35% αυτών ήταν θανατηφόρα.
Η παραλλαγή Andes, που εντοπίζεται κυρίως στην Αργεντινή, είναι η μοναδική γνωστή μορφή χανταϊού που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, επιστήμονες που μελετούν τον ιό επί δεκαετίες υπογραμμίζουν ότι δεν θεωρείται ιδιαίτερα μεταδοτικός και δύσκολα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη επιδημία.
Οι επικριτές της κυβέρνησης σημειώνουν ότι η σημερινή στάση έρχεται σε αντίθεση ακόμη και με προηγούμενα πρωτόκολλα των ίδιων των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων. Το 2018, όταν γυναίκα που είχε ταξιδέψει σε Αργεντινή και Χιλή εμφάνισε χανταϊό αφού είχε ήδη πετάξει με δύο εσωτερικές πτήσεις στις ΗΠΑ, οι αρχές αρκέστηκαν σε ιχνηλάτηση και καθημερινή αυτοπαρακολούθηση 51 επαφών επί 42 ημέρες. Κανένα από τα άτομα αυτά δεν νόσησε.
Παρόμοια ερωτήματα εγείρονται και για τη διαχείριση του Έμπολα. Σε προηγούμενες εξάρσεις, Αμερικανοί πολίτες που είχαν εκτεθεί στον ιό επαναπατρίζονταν σε εξειδικευμένες μονάδες βιοασφάλειας στις ΗΠΑ, οι οποίες δημιουργήθηκαν ακριβώς για τέτοιες καταστάσεις.
Ορισμένοι κρούουν κώδωνα κινδύνου, ότι η άρνηση επαναπατρισμού μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος, τονίζοντας ότι «αν οι ΗΠΑ δεν επαναπατρίζουν Αμερικανούς σε μια υγειονομική κρίση, τότε τι ακριβώς σημαίνει η ιδιότητα του πολίτη;».