Άμυνα & Διπλωματία

Σι - Πούτιν: Τσάι, συμπάθεια και... αξονας σταθερότητας απέναντι στο σοκ Τραμπ


Λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε τον Βλαντιμίρ Πούτιν σε ένα εντελώς διαφορετικό κλίμα: λιγότερο ψυχρό πρωτόκολλο, περισσότερη οικειότητα και ένα σαφές γεωπολιτικό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον.

Η συνάντηση των δύο ηγετών στο Πεκίνο λειτούργησε ως δημόσια επίδειξη πολιτικής σύγκλισης απέναντι σε έναν κόσμο που, κατά τη ρητορική Μόσχας και Πεκίνου, αποσταθεροποιείται από τις κινήσεις των ΗΠΑ.

Ο Κινέζος πρόεδρος υποδέχθηκε τον Ρώσο ηγέτη για την 25η επίσκεψή του στην Κίνα, σε μια ατμόσφαιρα που θύμιζε περισσότερο στρατηγική συμμαχία παρά απλή διπλωματική επαφή. Οι δύο άνδρες ήπιαν τσάι, αντάλλαξαν φιλοφρονήσεις και υπέγραψαν κοινά κείμενα που επιτίθενται εμμέσως αλλά ξεκάθαρα στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Το κεντρικό υπόβαθρο της συνάντησης ήταν η νέα αναταραχή στη Μέση Ανατολή και ειδικά ο πόλεμος με το Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στις ενεργειακές ροές και στο παγκόσμιο εμπόριο. Η Κίνα, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, βλέπει την κρίση ως απειλή για την οικονομική της σταθερότητα.

Ο Σι προειδοποίησε ότι η συνέχιση των συγκρούσεων μπορεί να διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού, το διεθνές εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια. Παράλληλα, κάλεσε σε «πλήρη παύση των εχθροπραξιών» στη Μέση Ανατολή, σε μια έμμεση αλλά σαφή διαφοροποίηση από τη γραμμή της Ουάσιγκτον.

Η κινεζική και η ρωσική ηγεσία παρουσίασαν τον εαυτό τους ως δύναμη «σταθερότητας» απέναντι σε αυτό που περιέγραψαν ως μονομερή αμερικανική ηγεμονία. Σε κοινά ανακοινωθέντα, οι δύο χώρες κατήγγειλαν πρακτικές όπως οι στρατιωτικές επεμβάσεις, οι ανατροπές καθεστώτων και οι επιθέσεις κατά κυρίαρχων κρατών, αναφορές που φωτογράφιζαν ξεκάθαρα τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Παράλληλα, Ρωσία και Κίνα επέκριναν ανοιχτά τα αμερικανικά σχέδια για το νέο αντιπυραυλικό σύστημα «Χρυσός Θόλος», χαρακτηρίζοντάς το απειλή για τη στρατηγική ισορροπία.

Πίσω όμως από τις δημόσιες δηλώσεις περί «πολυπολικού κόσμου» και «αμοιβαίου σεβασμού», κρύβεται και μια βαθιά ανισορροπία ισχύος. Η Ρωσία εξαρτάται πλέον σε πολύ μεγάλο βαθμό από την Κίνα, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εξαντλήσει σημαντικό μέρος των οικονομικών και στρατιωτικών της πόρων.

Η Μόσχα χρειάζεται το Πεκίνο τόσο ως οικονομικό στήριγμα, όσο και ως βασικό αγοραστή ενέργειας. Από την άλλη πλευρά, η ενεργειακή ανασφάλεια που προκάλεσε η κρίση στον Περσικό Κόλπο ενίσχυσε περαιτέρω τη θέση της Ρωσίας ως κρίσιμου προμηθευτή πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Κίνα.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε ξανά ο αγωγός «Δύναμη της Σιβηρίας 2», ένα τεράστιο ενεργειακό έργο που θα συνδέει τα ρωσικά κοιτάσματα με τη βορειοδυτική Κίνα μέσω Μογγολίας. Η Ρωσία πιέζει εδώ και χρόνια για οριστική συμφωνία, όμως το Πεκίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό, φοβούμενο υπερβολική εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή.

Παρά τις προσδοκίες, δεν υπεγράφη τελικά συμφωνία για τον αγωγό. Το Κρεμλίνο παραδέχθηκε ότι παραμένουν ανοιχτές κρίσιμες λεπτομέρειες, κυρίως γύρω από τις τιμές και τους όρους προμήθειας.

Η επίσκεψη Πούτιν είχε όμως και έναν δεύτερο αποδέκτη: τον ίδιο τοΤραμπ. Ο Ρώσος πρόεδρος επιδιώκει να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους τόσο με την Κίνα, όσο και με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιχειρώντας να τοποθετήσει τη Μόσχα στο κέντρο ενός νέου τριγώνου ισχύος ανάμεσα στις τρεις μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη.

Το Πεκίνο, από την πλευρά του, επιχειρεί μια λεπτή ισορροπία. Εμβαθύνει τη στρατηγική σχέση με τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα αποφεύγει μια πλήρη ρήξη με την Ουάσιγκτον, γνωρίζοντας ότι οι αμερικανικοί δασμοί, οι τεχνολογικοί περιορισμοί και η στήριξη προς την Ταϊβάν μπορούν να πλήξουν σοβαρά τα κινεζικά συμφέροντα.

Αυτή η διπλή στρατηγική φάνηκε ακόμη και στο τελετουργικό των επισκέψεων. Ο Πούτιν έλαβε υποδοχή αντίστοιχη εκείνης του Τραμπ, με τιμητικά αγήματα, κανονιοβολισμούς και επίσημες τελετές. Ωστόσο, ο Σι Τζινπινγκ είχε φροντίσει να υπενθυμίσει διακριτικά ποιος θεωρείται ο πραγματικά προνομιακός συνομιλητής του Πεκίνου.

Όταν ο Τραμπ ρώτησε τον Κινέζο πρόεδρο αν έχει φιλοξενήσει άλλους ηγέτες στο κλειστό συγκρότημα εξουσίας Ζονγκνανχάι, ο Xi απάντησε λιτά: «Πολύ σπάνια. Για παράδειγμα, ο Πούτιν έχει έρθει εδώ».

Διαβαστε επισης