Χωρίς επίσημες διπλωματικές ή στρατιωτικές σχέσεις, ένα άτυπο δίκτυο πολιτών, στελεχών εταιρειών και εθελοντών φέρνει όλο και πιο κοντά την Ουκρανία και την Ταϊβάν, μεταφέροντας τεχνογνωσία και εμπειρία από το πεδίο της μάχης — με επίκεντρο τον πόλεμο των drones.
Πριν από τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας το 2022, ο 37χρονος Λι εργαζόταν ως διανομέας στην Ταϊβάν και περνούσε τον ελεύθερο χρόνο του με φίλους ή βιντεοπαιχνίδια. Η μόνη του επαφή με την Ουκρανία ήταν μέσα από το παιχνίδι S.T.A.L.K.E.R., που διαδραματίζεται στη ζώνη του Τσερνόμπιλ.
Σήμερα, υπηρετεί στον ουκρανικό στρατό, συμμετέχοντας ενεργά στο μέτωπο, με την ελπίδα ότι η εμπειρία του στον πόλεμο των drones θα αποδειχθεί χρήσιμη όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για την πατρίδα του.
«Ο πόλεμος με την Κίνα θα συμβεί κάποια μέρα και τότε η εμπειρία μου θα είναι πολύτιμη», δήλωσε στους New York Times από καφέ στο Κίεβο, όπου βρέθηκε με άδεια από το μέτωπο.
Άτυπες συνεργασίες εν μέσω γεωπολιτικών περιορισμών
Η συνεργασία μεταξύ Ουκρανίας και Ταϊβάν εξελίσσεται κυρίως στο παρασκήνιο, παρακάμπτοντας την απουσία επίσημων σχέσεων, αλλά και τις ευαισθησίες απέναντι στην Κίνα.
Η Ουκρανία, που από το 1992 ακολουθεί την πολιτική της «μίας Κίνας», αναγνωρίζει αποκλειστικά το Πεκίνο. Από την πλευρά της, η Ταϊβάν αποφεύγει να προχωρήσει σε κινήσεις που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως πρόκληση, δεδομένης της στενής σχέσης Πεκίνου–Μόσχας.
Παράλληλα, η ουκρανική βιομηχανία drones εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά εξαρτήματα, όπως κινητήρες και μπαταρίες, ενώ και η οικονομία της Ταϊβάν παραμένει βαθιά συνδεδεμένη με την κινεζική.
Μεταφορά τεχνογνωσίας από το πεδίο της μάχης
Παρά τα εμπόδια, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας προχωρά. Στελέχη αμυντικών εταιρειών, μηχανικοί και εθελοντές μοιράζονται εμπειρίες από τον πόλεμο, με ιδιαίτερη έμφαση στη χρήση drones.
Η Ταϊβάν επιχειρεί να ενισχύσει την άμυνά της απέναντι σε ένα πιθανό σενάριο εισβολής από την Κίνα, εξετάζοντας την υιοθέτηση ασύμμετρων τακτικών, ενός μοντέλου που η Ουκρανία έχει αναπτύξει εκτενώς.
Ο Λι περιγράφει το έντονο ενδιαφέρον πρώην συναδέλφων του στον ταϊβανέζικο στρατό για τις δυνατότητες των drones: από το πώς παρεμβάλλονται ηλεκτρονικά, μέχρι το πώς μπορεί να διαφύγει ένας στρατιώτης όταν τον καταδιώκει ένα. «Σε πολλές περιπτώσεις, δεν μπορείς να κάνεις τίποτα όταν ένα εκρηκτικό drone σε στοχεύει», σημειώνει.
Αναλυτές άμυνας και πρώην αξιωματούχοι στην Ταϊβάν έχουν ασκήσει κριτική στον στρατό της χώρας για αργούς ρυθμούς καινοτομίας και καθυστέρηση στην υιοθέτηση ασύμμετρων τακτικών.
Η ίδια η ταϊβανέζικη κυβέρνηση αναγνωρίζει τις δυσκολίες. Όπως δήλωσε ο υφυπουργός της Υπηρεσίας Βιομηχανικής Ανάπτυξης του υπουργείου Οικονομικών Υποθέσεων, Τσόου Γιου-χσιν, η εμπειρία της Ουκρανίας είναι πολύτιμη, αλλά η μυστικότητα που περιβάλλει τις στρατιωτικές τεχνολογίες δυσκολεύει τη μελέτη τους.
Πολίτες και ιδιωτικός τομέας στην πρώτη γραμμή
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στους θεσμούς. Απλοί πολίτες στην Ταϊβάν προετοιμάζονται για ενδεχόμενη κρίση, με οδηγούς πολιτικής άμυνας που περιλαμβάνουν πρακτικές βασισμένες στην ουκρανική εμπειρία.
Στον ιδιωτικό τομέα, οι δεσμοί ενισχύονται ακόμη περισσότερο. Η Ταϊβάν λειτουργεί ως «πύλη» για την προμήθεια κινεζικών εξαρτημάτων προς την Ουκρανία, ακόμη και μετά τους περιορισμούς που επέβαλε το Πεκίνο στις απευθείας εξαγωγές.
Το 2025, η Ταϊβάν εξήγαγε δεκάδες χιλιάδες drones προς την Τσεχία και την Πολωνία, με μεγάλο μέρος τους να καταλήγει τελικά στην Ουκρανία, συχνά μέσω δωρεών.
Διπλής κατεύθυνσης συνεργασία στην αμυντική τεχνολογία
Η συνεργασία είναι αμφίδρομη. Διεθνείς αμυντικές εταιρείες προωθούν στην Ταϊβάν drones που έχουν δοκιμαστεί στο ουκρανικό πεδίο μάχης, ενώ ταϊβανέζικες εταιρείες στέλνουν δικά τους συστήματα για δοκιμές στην Ουκρανία.
Αμερικανικές εταιρείες, όπως η Neros και η Auterion, αναπτύσσουν τεχνολογίες βασισμένες στην ουκρανική εμπειρία και εξετάζουν παραγωγή στην Ταϊβάν, ενώ ουκρανικές εταιρείες επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους διεθνώς.
Στρατηγικές φιλοδοξίες και ανησυχίες ελέγχου
Η εξάπλωση της ουκρανικής τεχνολογίας εκτός συνόρων έχει και τις εντάσεις της. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επιδιώκει οι εξαγωγές να μην περιορίζονται σε hardware, αλλά να περιλαμβάνουν υπηρεσίες, αναβαθμίσεις λογισμικού και επιχειρησιακή υποστήριξη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τουλάχιστον δέκα μονάδες παραγωγής drones ουκρανικού σχεδιασμού λειτουργούν ήδη στο εξωτερικό, μία εκ των οποίων, σύμφωνα με πηγές, βρίσκεται στην Ταϊβάν.
Με πληροφορίες από τους New York Times