Η εικόνα ως βίωμα και η απόρριψη της ουδετερότητας
Στο επίκεντρο του ντοκιμαντέρ Shoot the People, σε σκηνοθεσία του Άντι Μάντι-Κασλ, βρίσκεται η πορεία του Βρετανο-Νιγηριανού φωτογράφου και ακτιβιστή Μισάν Χάριμαν. Ο Χάριμαν δεν αντιμετωπίζει τη φωτογραφική διαδικασία ως μια απλή τεχνική καταγραφή. Την εισπράττει ως ένα σωματικό βάρος που διαπερνά τον παρατηρητή πριν αποτυπωθεί στο φιλμ.
Συνομιλώντας με τον Ισπανό ηθοποιό Χαβιέρ Μπαρδέμ, αναλύουν την ηθική διάσταση του να κατέχεις δημόσιο βήμα και να αρνείσαι τη σιωπή.
Η αναγνωρισιμότητα του Χάριμαν εκτοξεύτηκε το 2020, όταν κάλυψε φωτογραφικά τις διαδηλώσεις του Black Lives Matter στο Λονδίνο, δίνοντας πρόσωπο στη συλλογική διαμαρτυρία. Έκτοτε, ισορροπεί ανάμεσα σε αντίθετους κόσμους:
-
Φωτογραφίσεις διασήμων και εξώφυλλα μόδας.
-
Πολιτικές εκστρατείες και θεσμικούς ρόλους.
-
Εικόνες δρόμου και κοινωνικές συγκρούσεις.
Ο ίδιος απορρίπτει την ιδέα της ουδέτερης κάμερας, υποστηρίζοντας ότι ο δημιουργός οφείλει να αφήνει τον πόνο, την οργή ή τη χαρά να τον διαπερνούν. Γι' αυτό επιλέγει την ασπρόμαυρη φωτογραφία στα πολιτικά θέματα, θεωρώντας ότι αφαιρεί τον περιττό θόρυβο και εστιάζει αποκλειστικά στο τραύμα και το γεγονός.
Οικογενειακές καταβολές και η στάση για τη Γάζα
Ο Χαβιέρ Μπαρδέμ συμμετέχει στη συζήτηση έχοντας επανειλημμένα πάρει δημόσια θέση για το Παλαιστινιακό, αδιαφορώντας για το επαγγελματικό κόστος εντός της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Αναφερόμενος στην οικογένειά του —τη μητέρα του που υπήρξε ηθοποιός και ακτιβίστρια, καθώς και τον θείο του που φυλακίστηκε επειδή αντιτάχθηκε στο καθεστώς Φράνκο— σημειώνει ότι η τέχνη ήταν πάντα συνδεμένη με την πολιτική στάση.
Για τον Ισπανό σταρ, η αποχή από τη δημόσια σφαίρα με πρόσχημα την ουδετερότητα αποτελεί συχνά δειλία με στόχο την προστασία της καριέρας και της άνεσης. Ταυτοχρόνως, θέτει το ζήτημα σε προσωπικό επίπεδο, αναλογιζόμενος τι θα πει στα δικά του παιδιά για τη στάση που τήρησε.
Από την πλευρά του, ο Χάριμαν —έχοντας τοποθετηθεί στο παρελθόν για τα δικαιώματα των γυναικών, την LGBTQ+ κοινότητα, τη φυλετική ισότητα και το κλίμα— δηλώνει ότι δεν μπορούσε να προσπεράσει τις εικόνες από τη Γάζα.
Δεν υπάρχουν παιδιά ενός κατώτερου θεού.
Για τον Βρετανο-Νιγηριανό δημιουργό, η προάσπιση των παιδιών που υφίστανται τη βία υπερέχει των βραβείων, της αναγνώρισης και της επαγγελματικής ασφάλειας.
Τα προνόμια, η βιομηχανία και η ανδρική ευαλωτότητα
Το ντοκιμαντέρ αποφεύγει τον εύκολο ηρωισμό, αναδεικνύοντας τις εσωτερικές αντιφάσεις της φωτογραφίας διαμαρτυρίας. Η αποτύπωση του πόνου μπορεί να προσφέρει ορατότητα σε μια αδικία, αλλά ταυτόχρονα ελλοχεύει ο κίνδυνος να μετατραπεί σε προσωπικό κεφάλαιο για τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
Ο Χάριμαν γνωρίζει αυτή την αντίφαση. Η διαδρομή του περιλαμβάνει σταθμούς όπως:
-
Την ανάδειξή του ως του πρώτου μαύρου άνδρα που φωτογράφισε εξώφυλλο για τη βρετανική Vogue.
-
Τη φωτογράφιση του πρίγκιπα Χάρι και της Μέγκαν Μαρκλ.
-
Μια μικρού μήκους ταινία που έφτασε μέχρι τις υποψηφιότητες των Όσκαρ.
Τόσο ο Χάριμαν όσο και ο Μπαρδέμ αναγνωρίζουν ότι μιλούν από θέση προνομίου. Το ζητούμενο για τους ίδιους είναι η αξιοποίηση αυτού του προνομίου, ακόμα κι αν η έκθεση επιφέρει απώλειες. Ο Χάριμαν καλεί τους ανθρώπους του κινηματογράφου να βγουν από τη ζώνη ασφαλείας τους, φέρνοντας ως θετικό παράδειγμα τον ηθοποιό Μαρκ Ράφαλο, ενώ υπογραμμίζει πως οποιοσδήποτε μπορεί να σπάσει τη σιωπή του ανά πάσα στιγμή.
Στο κλείσιμο της συζήτησης, οι δύο άνδρες θίγουν την ανδρική ευαλωτότητα. Ο Χάριμαν ασκεί κριτική στην κουλτούρα της διαδικτυακής «ανδρόσφαιρας» που προωθεί την ιδέα του αλώβητου άνδρα, τονίζοντας ότι η ελπίδα βρίσκεται πολύ κοντά στο τραύμα.
Υπάρχουν στιγμές που η σιωπή δεν είναι προσοχή. Είναι θέση.
Το Shoot the People καταλήγει στο συμπέρασμα ότι όταν η κάμερα ή το δημόσιο βήμα χρησιμοποιούνται με επίγνωση του ρίσκου, παύουν να προσφέρουν μια ασφαλή απόσταση και μετατρέπονται σε ευθύνη.
Με στοιχεία από Guardian και BFI Sight and Sound.
