Το τελευταίο διάστημα, το TikTok και το Instagram κατακλύζονται από βίντεο με χρήστες που πολτοποιούν βρώμη με νερό ή χυμό και παρουσιάζουν το ρόφημα ως "oatzempic". Η ονομασία παραπέμπει ευθέως στο Ozempic, το συνταγογραφούμενο φάρμακο για τον διαβήτη τύπου 2 που είναι γνωστό και για την καταστολή της όρεξης.
Οι υποσχέσεις είναι δελεαστικές: εύκολη απώλεια βάρους, αίσθημα κορεσμού χωρίς προσπάθεια και μια «φυσική» εναλλακτική στα φάρμακα. Όμως, υποστηρίζεται επιστημονικά το "oatzempic"; Η σύντομη απάντηση είναι όχι, αν και το αφήγημα δεν στερείται εντελώς βάσης. Ας δούμε αναλυτικά.
Τι ακριβώς είναι το "oatzempic"
Δεν υπάρχει επίσημη ή τυποποιημένη συνταγή. Στα περισσότερα βίντεο, ένα έως δύο κουταλάκια νιφάδων βρώμης αναμειγνύονται με ένα ποτήρι νερό. Κάποιοι προσθέτουν λεμόνι, λάιμ ή κανέλα, ενώ άλλοι μουλιάζουν πρώτα τη βρώμη.
Η βασική υπόσχεση είναι ότι το ρόφημα προκαλεί αίσθημα πληρότητας και μειώνει την όρεξη. Ορισμένοι το προτείνουν ως υποκατάστατο πρωινού, άλλοι ως απογευματινό «σνακ» για να αποφευχθεί η υπερφαγία αργότερα.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό όταν το καταναλώνουμε
Πολλοί αναφέρουν ότι νιώθουν πιο χορτάτοι μετά την κατανάλωση, κάτι που δεν προκαλεί έκπληξη. Η βρώμη είναι πλούσια σε β-γλυκάνη, μια διαλυτή φυτική ίνα που, όταν έρχεται σε επαφή με το νερό, σχηματίζει μια ζελατινώδη μάζα. Αυτό επιβραδύνει την πέψη και ενισχύει το αίσθημα κορεσμού.
Υπάρχουν ισχυρές επιστημονικές ενδείξεις ότι οι δίαιτες πλούσιες σε ιξώδεις διαλυτές φυτικές ίνες συμβάλλουν, έστω και μέτρια, στον καλύτερο έλεγχο της όρεξης, στη μείωση των αυξήσεων του σακχάρου μετά το γεύμα και στη ρύθμιση της χοληστερόλης.
Ωστόσο, η βρώμη δεν είναι η μοναδική πηγή τέτοιων ινών. Μήλα, εσπεριδοειδή, λιναρόσπορος, κριθάρι, ψύλλιο και όσπρια προσφέρουν παρόμοια οφέλη. Το αίσθημα πληρότητας, όμως, δεν ταυτίζεται με ουσιαστική και διατηρήσιμη απώλεια βάρους.
Έχει μελετηθεί το "oatzempic" επιστημονικά;
Όχι. Δεν υπάρχουν κλινικές μελέτες που να εξετάζουν το συγκεκριμένο ρόφημα ως προς την απώλεια βάρους ή τον έλεγχο της όρεξης. Δεν υπάρχει προτεινόμενη δοσολογία, ούτε δεδομένα για μακροχρόνια χρήση.
Αν κάποιος χάσει βάρος καταναλώνοντάς το, δεν είναι σαφές αν αυτό οφείλεται στο ίδιο το ρόφημα, στη συνολική μείωση θερμίδων ή σε άλλες αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Αντίθετα, η βρώμη και γενικότερα οι τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες έχουν μελετηθεί εκτενώς επί δεκαετίες.
Έρευνες δείχνουν ότι:
- η προσθήκη β-γλυκάνης σε ένα γεύμα αυξάνει το αίσθημα κορεσμού,
- η τακτική κατανάλωσή της μπορεί να μειώσει τη «κακή» χοληστερόλη και να βελτιώσει τον γλυκαιμικό έλεγχο.
Τα οφέλη αυτά, όμως, προκύπτουν όταν οι τροφές εντάσσονται σε μια ισορροπημένη διατροφή – όχι όταν παρουσιάζονται σαν «μαγικό ρόφημα».
Μπορεί να είναι χρήσιμο σε κάποιους;
Σε περιορισμένο βαθμό, ναι. Ένα ρόφημα που ενισχύει τον κορεσμό μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των μερίδων. Για άτομα που παραλείπουν συχνά το πρωινό, μπορεί να αποτελεί καλύτερη επιλογή από το να μη φάνε τίποτα.
Ωστόσο, τα οφέλη αυτά προέρχονται από τις φυτικές ίνες και την ενυδάτωση. Ένα απλό smoothie με βρώμη, φρούτα, λίγο γιαούρτι ή γάλα και μια πηγή καλών λιπαρών προσφέρει πολύ πιο ολοκληρωμένη θρεπτική αξία.
Υπάρχουν κίνδυνοι στο "oatzempic";
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η κατανάλωση μικρής ποσότητας είναι ασφαλής.
Παρ’ όλα αυτά:
- δεν αποτελεί πλήρες γεύμα και στερείται πρωτεΐνης και βασικών θρεπτικών συστατικών,
- η απότομη αύξηση φυτικών ινών μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα ή γαστρεντερική δυσφορία,
- η ονομασία του είναι παραπλανητική, καθώς υπονοεί δράση αντίστοιχη φαρμάκου,
- μπορεί να καθυστερήσει την αναζήτηση επιστημονικά τεκμηριωμένης βοήθειας.
Τι πραγματικά λειτουργεί για βιώσιμη απώλεια βάρους
Η επιστημονική έρευνα είναι σαφής: τα καλύτερα αποτελέσματα προκύπτουν από έναν συνδυασμό:
- ισορροπημένης διατροφής με επαρκή πρωτεΐνη, καλά λιπαρά και φυτικές ίνες,
- περιορισμού υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και ζάχαρης,
- επαρκούς ενυδάτωσης,
- συστηματικής σωματικής δραστηριότητας,
- ποιοτικού ύπνου και διαχείρισης του στρες.
Εάν χρειάζεστε συμβουλές για απώλεια βάρους, η πιο αξιόπιστη επιλογή είναι πάντα η επικοινωνία με έναν πιστοποιημένο διαιτολόγο - διατροφολόγο ή γιατρό.