Σε καταναλωτική τάση με μετρήσιμα μεγέθη μετατρέπεται η ανάγκη της Gen Z για αποσύνδεση από τις οθόνες και η στροφή της σε αναλογικά χόμπι και αντικείμενα παλαιάς κοπής, από δερμάτινα ημερολόγια έως φωτογραφικές μηχανές χωρίς οθόνη, δίνοντας απρόσμενη ώθηση σε μικρές επιχειρήσεις.
Στο Upper East Side στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, σε ένα μαγαζάκι με παλιά αντικείμενα που λειτουργεί εδώ και 35 χρόνια, ο ιδιοκτήτης του παρατηρεί ότι τους τελευταίους 18 μήνες, εκτός από γονείς, παππούδες και συλλέκτες, το κατάστημά του γεμίζει από παρέες εικοσάρηδων. Φωτογραφίζουν μανιωδώς τα ράφια, αναρτούν στα κοινωνικά δίκτυα και αγοράζουν μινιατούρες, από μικροσκοπικές πολυθρόνες μέχρι συλλεκτικά αντικείμενα. «Υπάρχει πολλή φωτογράφιση», λέει ο 75χρονος επιχειρηματίας.
Η εικόνα αυτή δεν είναι μεμονωμένη. Σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών The Retail Tracker, τα χειροτεχνικά είδη και οι δια ζώσης εμπειρίες με «ρετρό» αισθητική καταγράφουν σταθερή άνοδο μετά την πανδημία.
Το 2025 σχεδόν τρεις στους τέσσερις ενήλικες στις ΗΠΑ συμμετείχαν σε κάποια δραστηριότητα χειροτεχνίας, έναντι 62% το 2019, βάσει στοιχείων της Mintel. Η παγκόσμια αγορά υλικών τέχνης και χειροτεχνίας αποτιμήθηκε στα 23,56 δισ. δολάρια το 2025, με ηγετικές εταιρείες όπως η Crayola και η Faber-Castell.
Ημερολόγια πολυτελείας και «αναλογική» αισθητική
Η παριζιάνικη εταιρεία Louise Carmen πουλά δερμάτινα, προσωποποιημένα σημειωματάρια σε τιμές που φτάνουν τα 198,55 ευρώ (στις ΗΠΑ περίπου 233 δολάρια πριν από προσαρμογές). Το αμερικανικό κοινό άρχισε ανακαλύπτει το brand το 2023, όταν βίντεο στο TikTok με κοντινά πλάνα χεριών που χαράσσουν ονόματα και δένουν πολύχρωμα κορδόνια έγιναν viral. Σήμερα, περίπου το 60% των ηλεκτρονικών πωλήσεων κατευθύνεται στις ΗΠΑ.
Για πολλούς νεότερους, η γραφή στο χαρτί λειτουργεί ως αντίβαρο σε μια ζωή εκτεθειμένη στα κοινωνικά δίκτυα. Στο ημερολόγιο «δεν χρειάζεται να υποδυθείς κάτι, μπορείς απλώς να είσαι ειλικρινής».
Η «επιστροφή στο αναλογικό» δεν αφορά μόνο τη λειτουργία, αλλά και την εικόνα. Η Camp Snap, με έδρα τη Redondo Beach της Καλιφόρνια, πουλά ψηφιακές κάμερες χωρίς οθόνη, οι οποίες εφαρμόζουν φίλτρα που μιμούνται το φιλμ. Από το λανσάρισμά της στα τέλη του 2023 έχει διαθέσει πάνω από ένα εκατομμύριο συσκευές, με τιμές από 70 έως 200 δολάρια.
Διασημότητες, όπως η Taylor Swift και ο Idris Elba, έχουν εμφανιστεί με προϊόντα της εταιρείας, ενισχύοντας την απήχησή της.
Αντίδραση στην αβεβαιότητα ή επανάληψη της ιστορίας;
Η πολιτική και οικονομική αβεβαιότητα -από την αστάθεια στην αγορά εργασίας, έως το αυξημένο κόστος ζωής- συχνά στρέφει τους καταναλωτές σε γνώριμες εικόνες του παρελθόντος.
Ο Πίτερ Φέιντερ, καθηγητής μάρκετινγκ στη σχολή Γουάρτον του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, επισημαίνει ότι η Gen Z βρίσκεται σε ηλικία αναζήτησης ταυτότητας και διαθέτει πλέον αγοραστική δύναμη. Η στροφή στο «αναλογικό» εκφράζει, εν μέρει, την επιθυμία διαφοροποίησης από το κυρίαρχο ρεύμα.
Παρόμοια φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί και με τους millennials που επανέφεραν τα πικάπ και τις polaroid τη δεκαετία του 2010.
Παρά το γεγονός ότι πολλοί νέοι μοιράζονται τις «αναλογικές» τους εμπειρίες και πάλι διαδικτυακά, η προσωρινή απομάκρυνση από την οθόνη φαίνεται να αποκτά αξία από μόνη της. Η νοσταλγία, λένε οι αναλυτές, δεν είναι παροδική, αλλά ο κύκλος της ανεβαίνει και κατεβαίνει.
Ο ιδιοκτήτης του μικρού καταστήματος παλαιών ειδών στο Μανχάταν εξηγεί την ανθεκτικότητά του μικρού του καταστήματος απλά: «Υπάρχει ζεστασιά και παρηγοριά στο να κοιτάς και να κρατάς αυτά τα αντικείμενα».
Σε μια εποχή όπου όλα ψηφιοποιούνται, το απτό αποκτά ξανά νόημα. Και μαζί του, μια ολόκληρη αγορά.