Μπορεί η Πάρνηθα και η Πεντέλη να είναι τα πολυδιαφημισμένα βουνά πέριξ του λεκανοπεδίου, όμως ο Υμηττός έχει πάντα τη δική του χάρη. Και ειδικά τα τελευταία χρόνια, οι Αθηναίοι αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο τη σημασία αυτού του βουνού για την ποιότητα της ζωής τους.
Εκεί, στο ανατολικό άκρο της πόλης, προσφέρει τις δικές του φυσικές ομορφιές, το δικό του «οξυγόνο» ως βασικός πνεύμονας, τα δικά του μονοπάτια, τα δικά του αξιοθέατα, τη δική του εντυπωσιακή θέα και μάλιστα από τη μία μεριά στον Σαρωνικό, την Αίγινα και ακόμη πιο πέρα και από την άλλη μεριά στον Ευβοϊκό, την Εύβοια και επίσης ακόμη πιο πέρα.
Τόσο ο ρόλος και η σημασία του για όλη την Αττική, όσο και η επιτακτική ανάγκη της προστασίας του, αναδείχθηκαν στο FORUM, που διοργάνωσε αυτή την εβδομάδα ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ), ο οποίος αποτελείται από τους 12 δήμους που «αγκαλιάζουν» το βουνό και δραστηριοποιείται έντονα, ειδικά τα τελευταία χρόνια και με σημαντικά αποτελέσματα.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών, αναδείχθηκαν θέματα όπως, ο κρίσιμος ρόλος των Συνδέσμων στην πρόληψη, την πολιτική προστασία, την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τη βιώσιμη διαχείριση των ορεινών όγκων, η ανάγκη μετάβασης από την αποσπασματική αντιμετώπιση των κρίσεων σ’ ένα ολοκληρωμένο μοντέλο πρόληψης, σχεδιασμού και αποτελεσματικής εφαρμογής, η σημασία των δεδομένων και της επιστημονικής τεκμηρίωσης, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και της τεχνικής νοημοσύνης, η χρηματοδότηση έργων ανθεκτικότητας, αλλά και ο κρίσιμος ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην προστασία του Υμηττού και των πόλεων που τον περιβάλλουν.
Όμως, πέρα από τους δήμους του ΣΠΑΥ, τους διάφορους φορείς και τις οργανώσεις, ο Υμηττός είναι κατ’ αρχήν οι κάτοικοί του. Και ειδικά γι’ αυτή την παράμετρο, παρουσιάστηκε στο FORUM μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα της κοινής γνώμης για τον Υμηττό. Πραγματοποιήθηκε από τους Industry Disruptors - Game Changers (IDGC), ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό οργανισμό και ανέδειξε χρήσιμα συμπεράσματα, αλλά και τη βαθιά σχέση των πολιτών με το αττικό βουνό και όχι μόνο εκείνων που ζουν στους δήμους του Υμηττού, αλλά των κατοίκων όλου του λεκανοπεδίου.
Η έρευνα με τίτλο «Η φωνή της πόλης για τον Υμηττό» διεξήχθη μέσα στον Μάιο και προκύπτουν δύο βασικά συμπεράσματα. Πρώτον, πως ο Υμηττός αποτελεί ζωτική υποδομή για την ποιότητα ζωής στην Αθήνα και δεύτερον, πως οι πολίτες ζητούν περισσότερη προστασία, ενεργή συμμετοχή και αξιοποίηση της τεχνολογίας για το μέλλον του βουνού.
Σημαντικός για την ποιότητα ζωής στην Αθήνα
Η εικόνα του Υμηττού παραμένει σε συντριπτικό βαθμό θετική στους πολίτες, αφού 9 στους 10 περιγράφουν το βουνό με λέξεις όπως «πνεύμονας», «ανάσα», «ζωή», «οξυγόνο», «ηρεμία» και «φύση», ενώ το 93,8% τον θεωρεί πολύ ή αρκετά σημαντικό για την ποιότητα ζωής στην Αθήνα.
Όπως προκύπτει, η σχέση των πολιτών με τον Υμηττό δεν είναι μόνο περιβαλλοντική ή αισθητική, αλλά βιωματική και καθημερινή, καθώς το 80,6% δηλώνει ότι επισκέπτεται τον Υμηττό συχνά ή περιστασιακά, κύρια κίνητρα είναι ο περίπατος στη φύση, η χαλάρωση, η επαφή με το πράσινο, η κοινωνική συναναστροφή και η απόλαυση της θέας, ενώ περισσότεροι από 5 στους 10 δηλώνουν ότι έχουν παρατηρήσει θετικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια μέσα από δράσεις καθαρισμού, εθελοντισμού και βελτίωσης υποδομών. Ακόμη, το 75% θεωρεί την προσβασιμότητα σταθερά θετική.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο Υμηττός, εκτός από «χώρος φύσης», καταγράφεται πλέον στη συνείδηση των πολιτών ως κρίσιμη υποδομή ανθεκτικότητας και καθημερινής ζωής για την Αττική.
Περισσότερη προστασία και πρόληψη
Παράλληλα με τη θετική εικόνα, οι πολίτες εκφράζουν έντονη ανησυχία για την προστασία του βουνού. Οι σημαντικότερες απειλές που καταγράφονται με βάση την έρευνα είναι:
- Πυρκαγιές (56,1%)
- Σκουπίδια (48,29%)
- Έλλειψη φύλαξης (40,72%)
- Άγνοια ή αδιαφορία πολιτών (35,28%)
Οι υποδομές που οι πολίτες θέλουν να βελτιωθούν:
- Παγκάκια (57,7%)
- Βρύσες (52,4%)
- Κάδοι απορριμμάτων (37,33%)
- Καθαριότητα (33,18%)
Η έρευνα καταγράφει επίσης ένα σημαντικό κενό ετοιμότητας, αφού:
- Το 63% δηλώνει «καθόλου» ή «λίγο» προετοιμασμένο απέναντι σε μια μεγάλη έκτακτη ανάγκη ή πυρκαγιά.
- Μόλις το 33,6% εμφανίζεται αρκετά ή πολύ αισιόδοξο ότι ο Υμηττός θα είναι καλύτερα προστατευμένος μέχρι το 2030, ενώ το 54,6% δηλώνει λίγο αισιόδοξο και το 11,4% καθόλου.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο ορατές και συστηματικές παρεμβάσεις πρόληψης, πολιτικής προστασίας και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του βουνού.
Η έρευνα αποτυπώνει και τη σημασία του εθελοντισμού, καθώς το 27,96% των ερωτηθέντων δηλώνει την εμπιστοσύνη του για την προστασία του Υμηττού πρώτα στις Ομάδες Εθελοντών. Ακολουθούν τα Σώματα Ασφαλείας (23,81%), η Περιφέρεια Αττικής (21,13%), οι Δήμοι (10,24%).
Συλλογική υπόθεση η προστασία του Υμηττού
Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι πως η έρευνα αποτυπώνει πολύ ισχυρή διάθεση συμμετοχής των πολιτών στην προστασία του Υμηττού. Συγκεκριμένα:
- Το 91,2% θεωρεί τη συμμετοχή των πολιτών πολύ ή αρκετά σημαντική.
- Το 44,2% δηλώνει πρόθυμο να συμμετάσχει σε δενδροφυτεύσεις και αναδασώσεις.
- Το 39,8% σε εθελοντικούς καθαρισμούς.
Οι πολίτες δηλώνουν ότι κινητοποιούνται περισσότερο όταν οι δράσεις είναι τοπικές, βιωματικές, οικογενειακές και εύκολα προσβάσιμες. Συνεπώς, η έρευνα δείχνει ότι οι πολίτες δεν αναζητούν απλώς ενημέρωση, αλλά έναν πιο ουσιαστικό ρόλο στην προστασία του Υμηττού.
Αξιοποίηση της τεχνολογίας ως εργαλείο προστασίας
Ιδιαίτερα υψηλό εμφανίζεται το ποσοστό της αποδοχής της τεχνολογίας ως εργαλείο περιβαλλοντικής προστασίας και συλλογικής συμμετοχής.
- Το 81,8% δηλώνει ότι θα χρησιμοποιούσε εφαρμογή αναφοράς προβλημάτων στον Υμηττό.
- Το 83,2% εμφανίζεται θετικό στη συμμετοχή σε δράσεις citizen science μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
Οι πολίτες ζητούν κυρίως:
- Ειδοποιήσεις πυρκαγιάς
- Χάρτες μονοπατιών
- Δυνατότητα αναφοράς προβλημάτων
- Ενημέρωση για εθελοντικές δράσεις και καιρικές συνθήκες
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η τεχνολογία γίνεται αποδεκτή από το μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών, όταν υπηρετεί την ασφάλεια, την πρόληψη, τη συμμετοχή και το κοινό καλό.
Ισχυρό το τοπικό αποτύπωμα του ΣΠΑΥ
Σχετικά με τον ΣΠΑΥ, η έρευνα δείχνει ότι η αναγνωρισιμότητά του έχει περισσότερο τοπικό χαρακτήρα. Κι αυτό γιατί, στους κατοίκους των Δήμων του Υμηττού το 66,2% δηλώνει ότι τον γνωρίζει, έστω και σε κάποιο βαθμό, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους υπόλοιπους κατοίκους της Αττικής διαμορφώνεται στο 41,5%.
Σχετικά με την αντίληψη για την αποστολή του Συνδέσμου, η πλειονότητα των πολιτών συνδέει τον φορέα κυρίως με δράσεις, όπως δενδροφυτεύσεις, πυροπροστασία, φύλαξη του βουνού και καθαριότητα.
Όσον αφορά στις κρίσιμες δράσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του Υμηττού, η δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών (44,4%) και ο συστηματικός καθαρισμός από εύφλεκτα υλικά (41%) ξεχωρίζουν ως οι σημαντικότερες προτεραιότητες. Ακολουθούν η ενίσχυση της φύλαξης και επιτήρησης, η εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, καθώς και η προστασία της πανίδας και της χλωρίδας.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2026 από τους IDGC σε συνεργασία με τον ΣΠΑΥ. Το δείγμα περιλάμβανε 500 κατοίκους της Αττικής μέσω ψηφιακής μεθόδου συλλογής δεδομένων, ηλικίας 18-65+ (Άνδρες 50,8%, Γυναίκες 49,2%). Δημότες των Δήμων του ΣΠΑΥ αποτέλεσαν το 58,6% των ερωτηθέντων. Μέρος των ερωτημάτων λειτούργησε συγκριτικά με αντίστοιχη έρευνα του 2025, επιτρέποντας την αποτύπωση τάσεων και μεταβολών στη σχέση των πολιτών με τον Υμηττό.
Ι. Μάδης: «Ο Υμηττός είναι υπόθεση όλων»
«Έχει αλληλεπίδραση η πόλη με το βουνό», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΣΠΑΥ και δήμαρχος Παιανίας Ισίδωρος Μάδης και τονίζει για τον Υμηττό: «Είναι ένα βουνό με πολλά πλεονεκτήματα, που καλεί τον κόσμο να το γνωρίσει και να το ζήσει, μέσα από την πεζοπορία, την ποδηλασία, με τις φυσικές ομορφιές που διαθέτει, αλλά και τα αξιοθέατα που έχει».
Ο κ. Μάδης συμφωνεί πως η έρευνα που παρουσιάστηκε στο FORUM ανέδειξε σημαντικές παραμέτρους. «Και έδειξε πως ο Υμηττός αφορά όχι μόνο τους κατοίκους των δήμων που είναι πέριξ του βουνού, αλλά όλου του λεκανοπεδίου, όλοι αντιλαμβάνονται τη σημασία του», λέει συγκεκριμένα και συνεχίζει: «Αν αναλογιστούμε τα όσα έχουν υποστεί η Πάρνηθα και η Πεντέλη από τις φωτιές τα τελευταία χρόνια, αλλά και το ότι το Αιγάλεω παραμένει για δεκαετίες ένα τόσο πληγωμένο βουνό, καταλαβαίνουμε τη ζωτική σημασία του Υμηττού για όλη την Αττική».
Επισημαίνουμε πως αυτό αυξάνει την ευθύνη και απαντά: «Φυσικά, την ευθύνη όλων, κυρίως της Πολιτείας. Η Πολιτεία οφείλει να μεριμνήσει, έχει τον κρίσιμο ρόλο, χρειάζεται η ενεργή σύμπραξη της Περιφέρειας για τη θωράκιση του βουνού. Και βέβαια, χρειάζονται χρήματα, χρειάζονται πόροι για την πρόληψη και την προστασία.
Στην έρευνα φάνηκε πως ο κόσμος το χαίρεται το βουνό, αλλά το έχω διαπιστώσει κι εγώ αυτό, βλέπω τον κόσμο που το επισκέπτεται και το απολαμβάνει, όμως ζητά και κάποια πράγματα πέρα φυσικά από την προστασία, ζητά αστικό εξοπλισμό, που να είναι και φιλικός προς το βουνό, ζητά σημεία για τα σκουπίδια, ζητά σημεία ανάπαυσης και ενημέρωσης, ζητά συγκεκριμένα πράγματα και αυτά απαιτούν πόρους».
Η ανάγκη για συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων σχετικά με την προστασία του βουνού, αναφέρθηκε πολλές φορές και από πολλούς ομιλητές στο FORUM και πάνω σε αυτό ο πρόεδρος του ΣΠΑΥ λέει: «Είναι από τις πιο σημαντικές παραμέτρους και είναι γεγονός πως υπάρχει εξαιρετική συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας, ήταν εξαιρετική η συνεργασία και με τον κ. Κεφαλογιάννη, αλλά και με το υπουργείο Εσωτερικών. Προσωπικά, θα ήθελα να εμπλακεί και το υπουργείο Περιβάλλοντος. Σίγουρα έχουν γίνει πολλά πράγματα, οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε αυτό κι έχουν δοθεί χρήματα, όμως πάντα θα πρέπει να βρίσκονται χρηματικά εργαλεία.
Οφείλουμε να καταλάβουμε όλοι πως είναι συνολική η προσπάθεια, όχι ο κάθε δήμος μόνος του. Σίγουρα, ως δήμαρχος το να φτιάξω έναν δρόμο, μια πλατεία, ένα πάρκο, θα μου δώσει πόντους μέσα στον δήμο και στην τοπική κοινωνία, όμως πρέπει να διατηρηθεί το ανάγλυφο του βουνού κι αυτό είναι συνολική προσπάθεια. Ο Υμηττός δεν είναι ένα πάρκο, μια πλατεία, είναι κοινή υπόθεση, δεν χωράει φαραωνισμός από τη μεριά των δημάρχων».
Επίσης, η έρευνα έδειξε πως ο κόσμος ζητά την αξιοποίηση της τεχνολογίας. «Μα ειδικά αυτό αποτελεί προτεραιότητα του ΣΠΑΥ», απαντά ο κ. Μάδης και συμπληρώνει: «Μην ξεχνάμε πως ο Υμηττός είναι το μοναδικό smart βουνό της Ελλάδας».
Και μπορεί να αποτελέσει έναν σύμμαχο στην προστασία του και η Τεχνητή Νοημοσύνη; «Φυσικά, θα αποτελέσει βασικό σύμμαχο, ωστόσο δεν παύει ο πιο σημαντικός σύμμαχος να είναι ο ανθρώπινος παράγοντας».
Στο τέλος, ο πρόεδρος του ΣΠΑΥ προσθέτει: «Και αποτελεί σύμμαχο πλέον και το Νομοσχέδιο "Ενεργή Μάχη", που ψηφίστηκε τώρα και έρχεται να θωρακίσει το βουνό. Αποτελεί εθνική στρατηγική για το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και αυτό το διήμερο του FORUM φάνηκε πως και με τον κ. Τουρνά ως υπουργό, θα έχουμε μια εξαιρετική συνεργασία, υπάρχει συνεννόηση, το ξέρει το αντικείμενο, το έχει υπηρετήσει, είναι πολύ σημαντικό αυτό».