Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά καισαρικών τομών παγκοσμίως, με περίπου το 67% των γεννήσεων να πραγματοποιείται με χειρουργική επέμβαση, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Πρακτορείο FM.
Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν επτά στα δέκα παιδιά έρχονται στον κόσμο με καισαρική, την ώρα που στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 15% και 30%. Μάλιστα, σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία, τα διαθέσιμα δεδομένα για το 2023 καταγράφουν ποσοστά που φτάνουν ακόμη και το 84%.
Τα στοιχεία παρουσίασε η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πάτρας, Κωνσταντίνα Νούσια.
Οι αναίτιες καισαρικές στο επίκεντρο της συζήτησης
Σύμφωνα με την κ. Νούσια, μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας που καταγράφονται είναι η διενέργεια καισαρικής χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη.
Όπως ανέφερε, όταν η επέμβαση δεν είναι απαραίτητη για την υγεία της μητέρας ή του παιδιού, μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερο χρόνο ανάρρωσης για τη γυναίκα, ενώ παράλληλα στερεί την εμπειρία του φυσιολογικού τοκετού.
Το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, που αποτελεί το ένατο αντίστοιχο διεθνώς και μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO, έχει ως στόχο την καταγραφή περιστατικών, τη συλλογή μαρτυριών γυναικών και την προώθηση αλλαγών στις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία.
Τι περιλαμβάνει η μαιευτική βία
Η μαιευτική βία, σύμφωνα με την κ. Νούσια, μπορεί να λάβει διαφορετικές μορφές, από λεκτική και ψυχολογική πίεση έως πρακτικές που πραγματοποιούνται χωρίς επαρκή ενημέρωση και συναίνεση της εγκύου.
Μεταξύ των παραδειγμάτων που αναφέρει περιλαμβάνονται ιατρικές πράξεις χωρίς προηγούμενη ενημέρωση, συχνές κολπικές εξετάσεις χωρίς απαραίτητη ένδειξη, αλλά και ο χειρισμός Κριστέλερ, δηλαδή η άσκηση έντονης πίεσης στην κοιλιά της γυναίκας κατά την έξοδο του εμβρύου.
Η ίδια σημειώνει ότι η συγκεκριμένη πρακτική έχει εγκαταλειφθεί σε αρκετές χώρες, καθώς έχουν εκφραστεί ανησυχίες για πιθανούς κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για το νεογνό.
«Το μωρό σου κινδυνεύει» – Η ψυχολογική πίεση στις εγκύους
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ψυχολογική πίεση που, όπως υποστηρίζει, μπορεί να ασκείται σε γυναίκες προκειμένου να προχωρήσουν άμεσα σε καισαρική.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα περιέγραψε περιπτώσεις όπου η έγκυος ενημερώνεται ότι υπάρχει κίνδυνος για το παιδί της αν δεν προχωρήσει σε χειρουργείο, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ανάγκη.
Η ίδια αποκάλυψε ότι έχει βιώσει μορφές μαιευτικής βίας κατά τους δικούς της τοκετούς, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι στόχος της είναι η ανάδειξη του φαινομένου και όχι η προσωπική της εμπειρία.
Το ελληνικό μοντέλο και ο ρόλος των μαιών
Η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου απέδωσε τα υψηλά ποσοστά καισαρικών στη χώρα σε ένα έντονα ιατροκεντρικό μοντέλο φροντίδας, σε αντίθεση με άλλα ευρωπαϊκά συστήματα όπου οι μαίες έχουν κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των φυσιολογικών κυήσεων.
Όπως ανέφερε, ο φυσιολογικός τοκετός συνδέεται με ταχύτερη αποκατάσταση της μητέρας και μπορεί να συμβάλει στη μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό, στοιχείο που σχετίζεται με την ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος.
Παράλληλα, κάλεσε τις εγκύους να ενημερώνονται πριν από τον τοκετό, να δημιουργούν σχέδιο γέννας και να ζητούν πλήρη ενημέρωση και συναίνεση πριν από κάθε ιατρική πράξη.
Οι επιπτώσεις στην ψυχολογία και στο δημογραφικό
Πέρα από τις σωματικές συνέπειες, η κ. Νούσια υπογράμμισε και τη διάσταση της ψυχικής υγείας.
Όπως ανέφερε, αρκετές γυναίκες που έχουν βιώσει μια τραυματική εμπειρία τοκετού εμφανίζουν «δευτεροπαθή τοκοφοβία», δηλαδή έντονο φόβο για μια επόμενη εγκυμοσύνη και γέννα.
Σύμφωνα με την ίδια, ο φόβος αυτός μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τις αποφάσεις των γυναικών για την απόκτηση δεύτερου παιδιού, αποκτώντας ευρύτερες κοινωνικές προεκτάσεις σε μια χώρα που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρές δημογραφικές προκλήσεις.
Η συζήτηση για τον τρόπο διεξαγωγής των τοκετών στην Ελλάδα, επομένως, δεν αφορά μόνο τις ιατρικές πρακτικές, αλλά και το δικαίωμα των γυναικών σε ασφαλή, ενημερωμένη και υποστηρικτική φροντίδα.