Ένα επεισόδιο διάρροιας μπορεί να οφείλεται σε μια ίωση ή στο στρες, ενώ το φούσκωμα μπορεί να είναι προσωρινό. Υπάρχουν όμως συμπτώματα από το πεπτικό που δεν πρέπει να αποδίδονται εύκολα σε κάτι «περαστικό», καθώς μπορεί να συνδέονται με παθήσεις που χρειάζονται έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση.
Το γαστρεντερικό σύστημα είναι ένας πολύπλοκος μηχανισμός και πολλές από τις ενοχλήσεις που εμφανίζονται στην καθημερινότητα είναι πράγματι ακίνδυνες. Η διάρροια, για παράδειγμα, μπορεί να προκληθεί από μια γαστρεντερίτιδα, ενώ τα αέρια και το φούσκωμα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και μετά από ένα πολύωρο ταξίδι.
Υπάρχουν όμως ορισμένες αλλαγές που οι ειδικοί θεωρούν ότι αξίζει να συζητούνται με γιατρό, ιδιαίτερα όταν είναι καινούργιες, επιμένουν ή δεν έχουν προφανή εξήγηση.
1. Αίμα στα κόπρανα
Το αίμα στα κόπρανα ή στο χαρτί υγείας συχνά αποδίδεται στις αιμορροΐδες. Πράγματι, οι διογκωμένες και ερεθισμένες φλέβες στην περιοχή του πρωκτού μπορούν να προκαλέσουν ζωηρό κόκκινο αίμα, είτε πάνω στα κόπρανα, είτε στο χαρτί, είτε στη λεκάνη.
Η εμφάνιση του αίματος, ωστόσο, δεν αρκεί για να γνωρίζουμε από πού προέρχεται. Αίμα στα κόπρανα μπορεί να σχετίζεται επίσης με καρκίνο του παχέος εντέρου, νόσο του Crohn, εκκολπωματίτιδα ή ορισμένες λοιμώξεις του πεπτικού.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα κόπρανα είναι μαύρα, σαν πίσσα, ή έχουν πολύ σκούρο μπορντό χρώμα. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει αιμορραγία ψηλότερα στο πεπτικό σύστημα, για παράδειγμα από έλκος στομάχου ή άλλες παθήσεις του στομάχου και του οισοφάγου. Κάθε ανεξήγητη παρουσία αίματος αξίζει να αναφέρεται σε γιατρό.
2. Ξαφνική αλλαγή στις κενώσεις
Μια νέα και ανεξήγητη αλλαγή στη συχνότητα, τη μορφή ή τη σύσταση των κοπράνων είναι επίσης λόγος για ιατρική αξιολόγηση. Αυτό μπορεί να σημαίνει νέα δυσκοιλιότητα, επίμονη διάρροια ή κόπρανα που έχουν γίνει ασυνήθιστα λεπτά.
Μια αλλαγή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρή πάθηση. Η διατροφή, κάποια φάρμακα, το στρες ή ακόμη και αλλαγές στο καθημερινό πρόγραμμα μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη λειτουργία του εντέρου.
Όταν όμως η αλλαγή εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία, χρειάζεται έλεγχος. Ένας όγκος στο παχύ έντερο, για παράδειγμα, μπορεί να επηρεάσει τη δίοδο των κοπράνων και να προκαλέσει δυσκοιλιότητα ή λεπτότερα κόπρανα. Φλεγμονές του εντέρου μπορούν επίσης να προκαλέσουν εναλλαγές μεταξύ διάρροιας και δυσκοιλιότητας, συχνά μαζί με πόνο, αέρια και φούσκωμα.
3. Διάρροια που επιμένει
Μια διάρροια που δεν υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες δεν πρέπει να θεωρείται πάντα μια απλή γαστρεντερίτιδα. Εάν οι υδαρείς ή πολύ μαλακές κενώσεις διαρκούν περισσότερο από πέντε έως επτά ημέρες, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από κοιλιακό πόνο, κράμπες ή αλλαγές στην όρεξη, είναι καλό να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.
Ορισμένες λοιμώξεις του εντέρου, όπως αυτές από παράσιτα ή το βακτήριο Clostridioides difficile, μπορούν να προκαλέσουν παρατεταμένη διάρροια και να χρειάζονται ειδική θεραπεία.
Επίμονη διάρροια μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, όπως η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, αλλά και στην κοιλιοκάκη, μια αυτοάνοση πάθηση κατά την οποία η κατανάλωση γλουτένης προκαλεί ανοσολογική αντίδραση στο λεπτό έντερο. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί και σύμπτωμα καρκίνου του παχέος εντέρου.
4. Δυσκολία στην κατάποση
Ο πόνος, η ενόχληση ή η επαναλαμβανόμενη δυσκολία στην κατάποση είναι ένα ακόμη σύμπτωμα που δεν πρέπει να περνά απαρατήρητο. Ενδεικτικό είναι είτε να υπάρχει η αίσθηση ότι η τροφή δεν περνά εύκολα από το στόμα προς τον λαιμό, είτε ότι «κολλάει» κάπου στη διαδρομή.
Οι διαταραχές των νεύρων ή των μυών μπορούν να επηρεάσουν την κατάποση, ενώ ανάμεσα στις πιθανές αιτίες βρίσκονται και παθήσεις όπως η νόσος του Πάρκινσον και η σκλήρυνση κατά πλάκας. Από την άλλη πλευρά, προβλήματα που προκαλούν απόφραξη στην περιοχή του λαιμού ή του οισοφάγου, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων καρκίνων, μπορούν επίσης να δυσκολέψουν τη διέλευση της τροφής.
Δεν χρειάζεται η τροφή να έχει φτάσει στο σημείο να προκαλεί πνιγμό για να θεωρηθεί το σύμπτωμα σημαντικό. Εάν η δυσκολία επανέρχεται, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό.
5. Συμπτώματα του πεπτικού που σας ξυπνούν τη νύχτα
Η διάρροια, ο κοιλιακός πόνος, οι κράμπες, η ναυτία ή άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα που διακόπτουν τον ύπνο είναι ένα ακόμη προειδοποιητικό σημάδι.
Νυχτερινά συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σε σοβαρότερες παθήσεις, όπως η νόσος του Crohn ή ο καρκίνος του παχέος εντέρου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε νυχτερινή ενόχληση υποδηλώνει κάτι τέτοιο. Ακόμη και μια γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση μπορεί να ξυπνήσει κάποιον μέσα στη νύχτα.
Αντίθετα, παθήσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και η απλή δυσπεψία είναι γενικά λιγότερο πιθανό να διαταράξουν τον ύπνο, καθώς τα συμπτώματά τους εμφανίζονται συχνότερα όταν κάποιος είναι ξύπνιος.
Σημαντικό είναι να αναφέρεται στον γιατρό και η επαναλαμβανόμενη νυχτερινή εφίδρωση, όταν δεν εξηγείται από τη θερμοκρασία ή την εμμηνόπαυση. Η νυχτερινή εφίδρωση μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα αρκετών μορφών καρκίνου, μεταξύ άλλων του παχέος εντέρου και του παγκρέατος.
Το ίδιο ισχύει για την ανεξήγητη απώλεια βάρους. Απώλεια μεγαλύτερη από περίπου 10% του σωματικού βάρους, χωρίς προσπάθεια, αξίζει να συζητηθεί με γιατρό. Μεταξύ των πιθανών αιτιών βρίσκονται οι καρκίνοι του γαστρεντερικού, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, οι εντερικές αποφράξεις και η γαστροπάρεση, μια διαταραχή κατά την οποία το στομάχι αδειάζει πιο αργά από το φυσιολογικό.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Δεν σημαίνει ότι ένα από αυτά τα συμπτώματα αποτελεί από μόνο του ένδειξη σοβαρής ασθένειας. Πολλές γαστρεντερικές ενοχλήσεις έχουν απλές και παροδικές αιτίες. Η επιμονή τους, όμως, η επανεμφάνισή τους ή η εμφάνισή τους χωρίς προφανή εξήγηση είναι λόγοι για να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.
Πρώτος σταθμός μπορεί να είναι ο γιατρός πρωτοβάθμιας φροντίδας, ο οποίος, εφόσον χρειάζεται, μπορεί να παραπέμψει σε γαστρεντερολόγο. Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάτι σοβαρό, αλλά ότι μια πιθανή πάθηση δεν αφήνεται χωρίς έλεγχο.