Στην ανάθεση της εποπτείας εκκαθάρισης 131 επενδυτικών κεφαλαίων προχώρησε το Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας (SPK), εμπλέκοντας δύο από τους μεγαλύτερους τραπεζικούς ομίλους της χώρας: την ιδιωτική Turkiye Is Bankasi και την κρατική Ziraat Bankasi. Τα υπό εκκαθάριση funds διαχειρίζονται περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας άνω των 18 δισ. δολαρίων και εκπροσωπούν περίπου 350.000 επενδυτές.
Η Isbank αναλαμβάνει τα κεφάλαια που είχε συστήσει η Tera Portfoy Yonetimi, ενώ η Ziraat εποπτεύει τα κεφάλαια έξι ακόμη εταιρειών διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της Pusula Portfoy Yonetimi.
Οι δύο τράπεζες θα ρευστοποιήσουν σταδιακά τα στοιχεία ενεργητικού, αποδίδοντας τα κεφάλαια στους δικαιούχους αναλογικά με τα ποσοστά συμμετοχής τους. Προτεραιότητα στην ικανοποίηση των αιτημάτων εξαγοράς μεριδίων θα δοθεί σε όσα υποβλήθηκαν μετά τις 13:30 της 17ης Σεπτεμβρίου.
Το χρονικό της κρίσης και οι αιτίες των αναταράξεων
Η κρίση εκδηλώθηκε όταν οι εταιρείες Tera και Pusula δήλωσαν αδυναμία ικανοποίησης των αιτημάτων εξαγοράς από πλευράς επενδυτών. Οι πρώτες πιέσεις είχαν εμφανιστεί από τον Αύγουστο, όταν οι ρυθμιστικές αρχές αυστηροποίησαν το πλαίσιο για τα μετοχικά κεφάλαια που διατηρούσαν συγκεντρωμένες θέσεις σε εισηγμένες με περιορισμένη ελεύθερη διασπορά (free float). Η εξέλιξη αυτή υποχρέωσε αρκετούς διαχειριστές σε αναγκαστικές ρευστοποιήσεις.
Οι αναταράξεις μεταδόθηκαν γρήγορα στο χρηματιστήριο, πυροδοτώντας κύμα πωλήσεων που οδήγησε σε απώλειες σχεδόν 10% για τον βασικό δείκτη Borsa Istanbul 100 μέσα σε τρεις ημέρες, ενώ δεκάδες μετοχές μικρής κεφαλαιοποίησης κατέγραψαν κατακόρυφη πτώση.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρέθηκε η Tera Portfoy, η οποία ιδρύθηκε από τον Emre Tezmen και διαχειρίζεται περίπου 730 δισ. τουρκικές λίρες (15 δισ. δολάρια). Το κύριο fund της εταιρείας είχε καταγράψει εξωπραγματικές αποδόσεις άνω του 66.000% σε βάθος τριετίας, διοχετεύοντας δισεκατομμύρια λίρες σε περιορισμένο αριθμό συνδεδεμένων επιχειρήσεων με τη χρήση δανειακής μόχλευσης. Ο ίδιος ο Tezmen, μέσω αναρτήσεών του στο πλατφόρμα X, υποστήριξε ότι πρόκειται απλώς για «προσωρινό πρόβλημα ρευστότητας».
Συλλήψεις στελεχών και ποινικές διώξεις
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης και την αποτροπή μετάδοση του κινδύνου στο υπόλοιπο χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε δυναμικές κινήσεις, επιβάλλοντας απαγορεύσεις διαπραγμάτευσης και υποβάλλοντας ποινικές καταγγελίες για χειραγώγηση τιμών.
Παράλληλα, οι διωκτικές αρχές προχώρησαν σε συλλήψεις και περιοριστικά μέτρα για ηγετικά στελέχη του κλάδου. Συγκεκριμένα, συνελήφθη ο πρόεδρος της Pusula Portfoy, Muhammed Yariz, ενώ τέθηκαν υπό κράτηση ο πρόεδρος της Hedef Holding (Namik Kemal Gokalp), ο βασικός μέτοχος της Destek Holding (Altunc Kumova) και ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Tera Portfoy (Ibrahim Bekci). Τέλος, επιβλήθηκε απαγόρευση εξόδου από τη χώρα στον πρόεδρο της Tera Holding, Emre Tezmen.
Η αντίδραση της αγοράς και τα μέτρα σταθεροποίησης
Έπειτα από έκτακτη συνεδρίαση της Επιτροπής Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας υπό τον υπουργό Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, οι αρχές χαρακτήρισαν τα προβλήματα «προσωρινά και διαχειρίσιμα», ενώ η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας ανακοίνωσε ενισχύσεις ρευστότητας.
Η ανακοίνωση των μέτρων επέφερε πρόσκαιρη ανακούφιση, με τον δείκτη BIST 100 να κλείνει τη συνεδρίαση με άνοδο 3% και τον τραπεζικό υποδείκτη να καταγράφει ενδοσυνεδριακά κέρδη έως 9,4%. Αντίθετα, εκτός των βασικών δεικτών, περισσότερες από 100 μικρότερες μετοχές άγγιξαν το ημερήσιο όριο απωλειών (-10%).
Όπως σχολίασε ο Emre Akcakmak (East Capital), η θετική ανάγνωση της κρίσης εστιάζει στην άμεση παρέμβαση των αρχών για τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου και τον περιορισμό των συστημικών πιέσεων, παρά το γεγονός ότι οι επενδυτές εκτέθηκαν εξ αρχής σε αυξημένο ρίσκο.