Μια τελευταία και άκρως εντατική προσπάθεια θα κάνουν οι τράπεζες μέσα στους επόμενους μήνες για να ξετυλίξουν το "κουβάρι" με τα δάνεια με ρυθμίσεις step - up (κλιμακούμενης δόσης). Oμως θεωρείται βέβαιο ότι πολλά από αυτά τα δάνεια θα είναι αδύνατο να ρυθμισθούν και αναγκαστικά πρέπει να καταλήξουν σε funds και servicers.
Η κλεψύδρα πλέον αδειάζει, καθώς ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (SSM) έχει στείλει αυστηρό τελεσίγραφο ζητώντας την οριστική διευθέτηση αυτών των χαρτοφυλακίων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Ο επόπτης θεωρεί ότι οι ρυθμίσεις αυτές –οι οποίες εφαρμόστηκαν μαζικά την περίοδο 2015-2016 για να συγκρατηθεί το κύμα των κόκκινων δανείων– κρύβουν σήμερα τεράστιους κινδύνους:
- Προέβλεπαν πολύ χαμηλές αρχικές δόσεις που κάλυπταν ελάχιστο κεφάλαιο, με τη συμφωνία να αυξάνονται σταδιακά.
- Με την πάροδο των ετών, οι δόσεις πλέον έχουν «φουσκώσει» και ο κίνδυνος αδυναμίας πληρωμής από τους δανειολήπτες είναι κάτι παραπάνω από ορατός.
Η συνολική έκθεση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος σε δάνεια step-up (κυρίως στεγαστικά, αλλά και ορισμένα σε ελβετικό φράγκο) αγγίζει τα 4,5 με 5 δισ. ευρώ, αφορώντας περίπου 50.000 δανειολήπτες.
Τι θα κοστίσουν
Στην κατανομή ανά τράπεζα, η Eurobank καταγράφει τη μεγαλύτερη έκθεση με περίπου 1,7 δισ. ευρώ. Ακολουθείται από την Alpha Bank και την Τρ. Πειραιώς, οι οποίες έχουν χαρτοφυλάκια της τάξης του 1,5 δισ. ευρώ η καθεμία. Η Εθνική Τράπεζα, έχοντας προχωρήσει σε διαφορετικής δομής ρυθμίσεις στο παρελθόν, διατηρεί έκθεση μικρότερη του 0,5 δισ. ευρώ.
Ο «συναγερμός» ήχησε ηχηρά πρόσφατα, έπειτα από ένα ειδικό stress test αντοχής της δόσης που απαίτησε ο SSM. Περίπου 500 εκατ. ευρώ από αυτά τα δάνεια κατατάχθηκαν αυτόματα στο «Στάδιο 3», δηλαδή αναγνωρίστηκαν ως Μη Εξυπηρετούμενα Ανοίγματα (NPEs).
Ακόμη και αν ορισμένα από αυτά τα δάνεια εξυπηρετούνται σήμερα, ο επόπτης έκρινε ότι οι δανειολήπτες δεν διαθέτουν το οικονομικό προφίλ για να αντέξουν τη μελλοντική, πλήρη τοκοχρεωλυτική δόση.
Αυτή η αλλαγή κατηγορίας στα κόκκινα δάνεια επιβάρυνε (θεωρητικά) την Alpha Bank με 219 εκατ. ευρώ, την Πειραιώς με 147 εκατ. και την Eurobank με 127 εκατ. ευρώ.
Νέες ρυθμίσεις, τιτλοποιήσεις και πωλήσεις δανείων
Προκειμένου να αποφύγουν περαιτέρω κεφαλαιακές επιπτώσεις, οι τράπεζες προσεγγίζουν ήδη τους πελάτες, ζητώντας τη μετατροπή των συμβάσεών τους σε κανονικά τοκοχρεωλυτικά δάνεια. Ως κίνητρο, προσφέρουν προνομιακά σταθερά επιτόκια ή κυμαινόμενα με αυστηρό πλαφόν (cap).
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι δύσκολη. Το ποσοστό ανταπόκρισης και θετικής αποδοχής από τους δανειολήπτες παραμένει χαμηλό (γύρω στο 35%), καθώς πολλοί αδυνατούν να επωμιστούν την αυξημένη δόση που απαιτεί η πλήρης αποπληρωμή του κεφαλαίου. Γι' αυτό τον λόγο, οι τράπεζες ήδη σχηματίζουν αυξημένες προβλέψεις για να απορροφήσουν τους κραδασμούς.
Είναι πλέον ξεκάθαρο πως για το μεγάλο, αρρύθμιστο κομμάτι αυτών των δανείων, ο δρόμος είναι προδιαγεγραμμένος: οι τράπεζες θα προχωρήσουν σε μαζικές πωλήσεις και νέες τιτλοποιήσεις, βγάζοντας τα βάρη από τους ισολογισμούς τους και αναθέτοντας τη διαχείρισή τους απευθείας στους servicers.