Ένα σκληρό πόκερ με επίκεντρο τα κέρδη των τραπεζών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, την ώρα που η πολιτική πίεση για την επιβολή έκτακτης εισφοράς ενισχύεται. Με τη συζήτηση να έχει ανοίξει με πρωτοβουλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Νίκου Ανδρουλάκη, οι τράπεζες προχωρούν σε προσεκτικούς ελιγμούς αποφυγής του θέματος, προτάσσοντας την κοινωνική τους προσφορά ως «ασπίδα». Παράλληλα, το κυβερνητικό επιτελείο αναζητά μια λύση που δεν θα διαταράξει το σύστημα, εξετάζοντας μοντέλα «εθελοντικής» συνεισφοράς.
Στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μεταξύ του υπουργού Κυριάκου Πιερρακάκη και των επικεφαλής των συστημικών τραπεζών και της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών (ΕΕΤ), το θέμα της έκτακτης φορολόγησης δεν κυριάρχησε στις επίσημες δηλώσεις. Αντιθέτως, τα πιστωτικά ιδρύματα επέλεξαν μια ξεκάθαρη τακτική: να μετατοπίσουν τη συζήτηση στα όσα έχουν ήδη δώσει.
Στη λογική ότι έχουν εξαντλήσει τις δυνατότητές τους, η ανακοίνωση της ΕΕΤ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο πλέγμα δράσεων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Συγκεκριμένα, υπενθύμισαν την υποστήριξη του νέου Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων με 100 εκατ. ευρώ για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Επιπλέον, πρόταξαν τη στήριξή τους στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» για την ανακαίνιση των δημόσιων σχολείων, υπενθυμίζοντας ότι ήδη 200 εκατ. ευρώ έχουν τεθεί στη διάθεση της Πολιτείας, ενώ εντός του 2026 θα εγγραφούν επιπλέον 100 εκατ. ευρώ (σε ένα πρόγραμμα συνολικού ύψους 400 εκατ.). Παράλληλα, ως απόδειξη της στήριξης της πραγματικής οικονομίας, τόνισαν την πιστωτική επέκταση του 2025 που άγγιξε το 8,8%, ξεπερνώντας κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η πρωτοβουλία Ανδρουλάκη και η «εθελοντική» εισφορά
Το ζήτημα της φορολόγησης, ωστόσο, παραμένει ψηλά στην πολιτική ατζέντα. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, έθεσε το ζήτημα επιτακτικά, ανακοινώνοντας μάλιστα άμεσες κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες: «Αν άλλαξε άποψη ο κ. Μητσοτάκης και θεωρεί τώρα σωστή την έκτακτη εισφορά, εμείς την επόμενη εβδομάδα θα φέρουμε στη Βουλή πρόταση να υπάρξει έκτακτη εισφορά και για τις τράπεζες για τα φετινά τους κέρδη, τα οποία πολλαπλασιάστηκαν ακόμη περισσότερο από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια».
Απέναντι σε αυτό το πολιτικό πρέσινγκ, η κυβέρνηση δείχνει να αναζητά μια μέση οδό. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, στο κυβερνητικό στρατόπεδο έχει εξεταστεί μια μορφή «εθελοντικής» έκτακτης εισφοράς από τις τράπεζες. Αυτή η φόρμουλα θα μπορούσε να εκτονώσει την πολιτική πίεση χωρίς να εφαρμοστεί ένα υποχρεωτικό φορολογικό μοντέλο.
Τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη
Το επιχείρημα όσων πιέζουν για τον φόρο ενισχύεται από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, οι τράπεζες έχουν αντιμετωπίσει (και συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν) έκτακτους φόρους (windfall taxes) εξαιτίας των υπερκερδών που καταγράφηκαν από τα υψηλά επιτόκια της ΕΚΤ.
Για το 2026, έκτακτο φόρο επιβάλλουν οι ακόλουθες χώρες:
- Ισπανία: Η ισπανική κυβέρνηση έχει παρατείνει επίσημα τον έκτακτο φόρο στον τραπεζικό τομέα έως και το οικονομικό έτος 2026. Ο φόρος κυμαίνεται κλιμακωτά (από 3,5% έως 7%) και υπολογίζεται βάσει των καθαρών εσόδων από τόκους και προμήθειες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Εξάλλου, στην Κύπρο υπάρχει έντονη πολιτική συζήτηση και ενεργή πρόταση νόμου (από την πλευρά της αντιπολίτευσης) για την επιβολή ενός «έκτακτου τέλους αλληλεγγύης» στα πιστωτικά ιδρύματα για τη διετία 2025-2026. Προς το παρόν, παραμένει σε επίπεδο ζυμώσεων στη Βουλή.