Νέους κανόνες συμπεριφοράς στις τράπεζες και άλλους παρόχους πιστώσεων στους καταναλωτές καθιερώνονται με το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης που δόθηκε σε διαβούλευση. Επιβάλλεται, με το άρθρο 44 του νομοσχεδίου, ότι οι τράπεζες θα είναι υποχρεωμένες, για τα καταναλωτικά δάνεια μέχρι 100.000 ευρώ χωρίς εξασφαλίσεις, πρώτα να προτείνουν στον καταναλωτή που δυσκολεύεται να πληρώσει μια ρύθμιση της οφειλής και μετά να προχωρούν σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως οι πλειστηριασμοί.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο (Ενσωμάτωση των Οδηγιών ΕΕ 2023/2225) δημιουργεί ένα ισχυρό δίχτυ προστασίας για τους δανειολήπτες, μετατοπίζοντας το βάρος στην πρόληψη και την εξεύρεση βιώσιμων λύσεων, πριν οι οφειλές καταστούν μη διαχειρίσιμες.
Υποχρέωση ρύθμισης: Δεύτερη ευκαιρία στον δανειολήπτη
Σύμφωνα με το Άρθρο 44, οι πιστωτικοί φορείς χάνουν το δικαίωμα της άμεσης προσφυγής σε κατασχέσεις και πλειστηριασμούς με την πρώτη καθυστέρηση. Πλέον, οφείλουν να εξετάσουν τις πραγματικές, ατομικές συνθήκες του δανειολήπτη (τρέχουσα οικονομική κατάσταση, οικογενειακές υποχρεώσεις, έκτακτες δυσκολίες) και να του προτείνουν «εύλογα μέτρα ρύθμισης».
Για να διευκολυνθεί η διαδικασία, οι τράπεζες απαλλάσσονται από την υποχρέωση νέας αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας του πελάτη, εφόσον η προτεινόμενη ρύθμιση δεν αυξάνει το συνολικό κόστος του δανείου πάνω από 20%.
Οι εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να μπουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων περιλαμβάνουν:
-
Παράταση της διάρκειας αποπληρωμής.
-
Αναβολή καταβολής δόσεων (ολικά ή μερικά) για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
-
Μείωση του χρεωστικού επιτοκίου.
-
Μερική άφεση και ενοποίηση του χρέους.
-
Αλλαγή του είδους της σύμβασης ή ακόμα και μετατροπή νομίσματος.
-
Παράδοση του συνδεδεμένου αγαθού (π.χ. αυτοκινήτου) για την πλήρη εξόφληση της πίστωσης, εφόσον τα μέρη το συμφωνήσουν ρητά.
Μία από τις πιο σημαντικές δικλείδες ασφαλείας του νομοσχεδίου είναι η ρητή απαγόρευση επιβολής πρόσθετων ποινών. Πέρα από τον νόμιμο τόκο υπερημερίας, καμία άλλη οικονομική επιβάρυνση δεν επιτρέπεται να επιβληθεί στον καταναλωτή λόγω της καθυστέρησης των πληρωμών του.
Δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες για τα χρέη
Το νομοσχέδιο δεν σταματά μόνο στις ρυθμίσεις, αλλά θεσπίζει (μέσω του Άρθρου 45) την προληπτική καθοδήγηση των πολιτών που βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο. Οι τράπεζες υποχρεούνται πλέον να διαθέτουν εσωτερικά συστήματα «έγκαιρου εντοπισμού» (π.χ. αλλεπάλληλες καθυστερήσεις, υπέρβαση πιστωτικών ορίων) και να ειδοποιούν άμεσα τον δανειολήπτη για τις διαθέσιμες επιλογές του.
Το σημαντικότερο είναι πως κάθε καταναλωτής αποκτά το δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης σε ανεξάρτητες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Αυτοί οι σύμβουλοι δεν θα προέρχονται από τις τράπεζες, αλλά από:
-
Τα Κρατικά Κέντρα και Γραφεία Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών.
-
Την Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας Καταναλωτή.
-
Πιστοποιημένες Ενώσεις Καταναλωτών.
-
Εξειδικευμένους φορείς που θα εγγραφούν σε ένα νέο, ειδικό Μητρώο της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου.
Αυτοί οι φορείς θα εγγυώνται εχεμύθεια, θα λειτουργούν ανεξάρτητα από τα funds και τις τράπεζες, και θα παρέχουν σφαιρική υποστήριξη: νομική, οικονομική, ακόμη και ψυχολογική.
Οι τράπεζες χρηματοδοτούν τους συμβούλους των καταναλωτών
Μία πρωτοποριακή διάταξη του άρθρου 45 είναι ο τρόπος χρηματοδότησης αυτού του συστήματος. Το κόστος για τις δωρεάν συμβουλές προς τους πολίτες (από τις ενώσεις και τους ιδιωτικούς φορείς του μητρώου) δεν θα επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό ούτε τους δανειολήπτες.
Οι ίδιοι οι πιστωτικοί φορείς υποχρεούνται να καταβάλλουν μια ετήσια εισφορά χρηματοδότησης, η οποία θα υπολογίζεται ανάλογα με το μέγεθος του χαρτοφυλακίου καταναλωτικών δανείων που διαθέτουν. Τα χρήματα αυτά θα κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό στην Τράπεζα της Ελλάδος και θα καλύπτουν αποκλειστικά τα έξοδα λειτουργίας αυτών των ανεξάρτητων συμβουλευτικών δικτύων.
