Τις διαδικασίες διμερούς ρύθμισης οφειλών από τους servicers, οι οποίες ως τώρα κινούνται με ρυθμούς... χελώνας, επιχειρεί να «γκαζώσει» η κυβέρνηση με το νομοσχέδιο που έθεσε σε διαβούλευση το υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Μεταξύ άλλων, οι servicers υποχρεώνονται πλέον να επικοινωνούν με όλους τους δανειολήπτες που έχουν δάνεια σε καθυστέρηση και να τους προτείνουν ρύθμιση οφειλών.
Το νέο νομοσχέδιο που δόθηκε σε διαβούλευση φέρνει ριζικές ανατροπές στον τρόπο που τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων διαπραγματεύονται με τους οφειλέτες, επιβάλλοντας αυστηρά χρονοδιαγράμματα, υποχρεωτική αιτιολόγηση των προτάσεων, προστασία της πρώτης κατοικίας κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και αυτόματες «καμπάνες» για όσους πιστωτές κωλυσιεργούν.
Πεδίο εφαρμογής και μηδενικό κόστος
Η νέα ειδική διαδικασία διμερούς ρύθμισης αφορά όλους τους οφειλέτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα, εξαιρουμένων μόνο των πολύ μεγάλων επιχειρήσεων) και καταλαμβάνει ακόμη και οφειλές που βρίσκονται σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, αρκεί να μην έχει ολοκληρωθεί πλειστηριασμός (κατακύρωση).
Σημειώνεται ότι η διαδικασία είναι εντελώς δωρεάν, καθώς οι δανειστές απαγορεύεται ρητά να επιβαρύνουν τον οφειλέτη με οποιαδήποτε χρέωση για την εξέταση του αιτήματός του.
Σφιχτά χρονοδιαγράμματα και ψηφιακή πλατφόρμα
Η όλη διαδικασία ψηφιοποιείται (μέσω της πλατφόρμας του ν. 4818/2021) και μπαίνει σε στενό «κορσέ» έξι μηνών το μέγιστο. Συγκεκριμένα:
- Ειδοποίηση από τον servicer:Αν ένα δάνειο καθυστερήσει πάνω από 90 ημέρες, ο δανειστής οφείλει το αργότερο εντός 60 ημερών να ειδοποιήσει τον οφειλέτη για να υπαχθεί στη ρύθμιση.
- Αίτηση οφειλέτη: Ο δανειολήπτης έχει προθεσμία 2 μηνών για να υποβάλει αίτηση με τα δικαιολογητικά.
- Απάντηση δανειστή: Ο πιστωτής έχει αυστηρή προθεσμία 3 μηνών για να προτείνει βιώσιμη λύση ή να απορρίψει αιτιολογημένα το αίτημα. Δίνεται μόνο μία παράταση 30 ημερών αν λείπουν έγγραφα.
- Απόφαση οφειλέτη: Ο δανειολήπτης έχει 1 μήνα για να δεχθεί, να απορρίψει ή να κάνει αντιπρόταση.
- Υπογραφή σύμβασης: Αν υπάρξει συμφωνία, η σύμβαση υπογράφεται σε 1 μήνα.
Τι περιλαμβάνουν οι προτάσεις – Πλαφόν 15% στην προκαταβολή
Οι servicers δεν μπορούν πλέον να προτείνουν ό,τι θέλουν. Η πρόταση ρύθμισης πρέπει να είναι τεκμηριωμένη, να βασίζεται στην πραγματική ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη και να σέβεται τις «εύλογες δαπάνες διαβίωσης».
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι πιστωτές μπορούν να ζητήσουν ως προκαταβολή έως και το 15% του κεφαλαίου. Ωστόσο, οφείλουν να μειώσουν ή να μηδενίσουν αυτή την προκαταβολή αν ο οφειλέτης αντιμετωπίζει ιδιαίτερη οικονομική δυσχέρεια, σοβαρά προβλήματα υγείας ή πληροί κοινωνικά κριτήρια. Αν δεν βρεθεί λύση ρύθμισης, μπορεί να συμφωνηθεί οριστική διευθέτηση, η οποία ενδέχεται να περιλαμβάνει (με τη συναίνεση του δανειολήπτη) μεταβίβαση της κυριότητας του ακινήτου.
Ασπίδα Προστασίας για την πρώτη κατοικία
Κατά το διάστημα που διαρκούν οι διαπραγματεύσεις (από την υποβολή της πλήρους αίτησης έως την ολοκλήρωση), επιβάλλεται στους servicers η υποχρέωση καλής πίστης. Απαγορεύεται στον δανειστή η επίσπευση αναγκαστικής εκτέλεσης στην κύρια κατοικία, η λήψη ασφαλιστικών μέτρων, καθώς και η εγγραφή νέας υποθήκης.
Προσοχή, όμως: Αν ο οφειλέτης αθετήσει τη σύμβαση ρύθμισης που θα υπογράψει, η προστασία αίρεται, η σύμβαση γίνεται άμεσα εκτελεστός τίτλος (για κατασχέσεις/πλειστηριασμούς) και του απαγορεύεται να ρυθμίσει ξανά τα ίδια ποσά μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Οι «αυτόματες» ποινές και ο ρόλος της ΤτΕ
Το νομοσχέδιο βάζει τέλος στην αναίτια καθυστέρηση από την πλευρά των εταιρειών διαχείρισης:
- Αν περάσει το 3μηνο χωρίς να απαντήσει ο servicer, η πλατφόρμα χαρακτηρίζει την υπόθεση αυτόματα ως «εκπρόθεσμη» και παγώνουν οι τόκοι: αναστέλλεται αυτόματα ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση των τόκων για όσο διάστημα ευθύνεται ο πιστωτής για την καθυστέρηση.
- Αυτόματη αναφορά στην ΤτΕ: Το σύστημα διαβιβάζει αμέσως την παράβαση στην Τράπεζα της Ελλάδος, χωρίς να χρειάζεται καταγγελία από τον πολίτη.
- Η ΤτΕ αναλαμβάνει ρόλο «τροχονόμου». Θα ελέγχει την τήρηση των προθεσμιών, την επάρκεια των απαντήσεων και δύναται να επιβάλλει τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα και κυρώσεις σε servicers και τράπεζες που υποτροπιάζουν. Διαφορές ουσίας μεταξύ πιστωτών και δανειοληπτών θα επιλύονται με τη συνδρομή του Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Σχέση με τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό
Το νέο πλαίσιο «κουμπώνει» με τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Εάν ένας οφειλέτης κάνει αίτηση στον Εξωδικαστικό, η διμερής διαδικασία αναστέλλεται προσωρινά. Αν όμως ο Εξωδικαστικός δεν τελεσφορήσει, η διμερής διαπραγμάτευση μπορεί να συνεχιστεί από εκεί που είχε σταματήσει, αρκεί αυτό να ζητηθεί εντός 30 ημερών. Αξίζει να σημειωθεί ότι προηγούμενη ένταξη στον Εξωδικαστικό δεν δίνει το δικαίωμα στους servicers να αρνηθούν τη συμμετοχή τους σε αυτή τη νέα διμερή διαδικασία. Τέτοια άρνηση θεωρείται πλέον καταχρηστική.