Πολύ δρόμο έχουν ακόμη να διανύσουν οι ελληνικές τράπεζες για τη σύγκλιση επιτοκίων με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Τα στοιχεία της ΕΚΤ και της Τράπεζας της Ελλάδος για τον Ιούνιο αποκαλύπτουν ότι οι τράπεζες διατηρούν πολύ χαμηλότερα επιτόκια στις καταθέσεις, ενώ στα δάνεια η σύγκλιση έχει επιτευχθεί μόνο στα στεγαστικά.
Η πλέον τρανταχτή απόκλιση μεταξύ του εγχώριου τραπεζικού συστήματος και των ευρωπαϊκών τραπεζών εντοπίζεται στις αποδόσεις που προσφέρονται στους καταθέτες, οι οποίοι στην Ελλάδα βλέπουν τα χρήματά τους ουσιαστικά να «λιμνάζουν» χωρίς απόδοση στο τραπεζικό σύστημα, ενώ στην Ευρωζώνη τα επιτόκια είναι πολύ υψηλότερα.
Ειδικότερα, για τα νοικοκυριά, το μέσο επιτόκιο στις καταθέσεις ταμιευτηρίου στην Ελλάδα παραμένει καθηλωμένο στο πενιχρό 0,03%, την ώρα που στην Ευρωζώνη ανέρχεται στο 0,28%. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η «ψαλίδα» στις προθεσμιακές καταθέσεις έως ενός έτους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ιουνίου, ένα νοικοκυριό στην Ευρωζώνη απολαμβάνει μέσο επιτόκιο 2,03%, όταν στην Ελλάδα η αντίστοιχη απόδοση μόλις που αγγίζει το 1,20%.
Παρόμοια είναι η εικόνα και για τις επιχειρήσεις. Ενώ ο Ευρωπαίος επιχειρηματίας λαμβάνει 0,59% για καταθέσεις μίας ημέρας και 2,19% για προθεσμιακές διάρκειας έως ενός έτους, η ελληνική επιχείρηση περιορίζεται στο 0,20% και 1,91% αντίστοιχα.
Δάνεια: «Όαση» η στεγαστική πίστη
Στο μέτωπο των χορηγήσεων, η κατάσταση είναι μεικτή. Τα στεγαστικά δάνεια αποτελούν τη μοναδική κατηγορία όπου τα ελληνικά επιτόκια παρουσιάζουν πλήρη σύγκλιση –και μάλιστα είναι ελαφρώς φθηνότερα– σε σχέση με την Ευρωζώνη. Το επιτόκιο για στεγαστικά με κυμαινόμενο επιτόκιο (ή σταθερό έως 1 έτος) διαμορφώθηκε στο 3,56% στην Ελλάδα έναντι 3,65% στην Ευρωζώνη.
Στον αντίποδα, το κόστος για την καταναλωτική πίστη παραμένει σε δυσθεώρητα επίπεδα. Το μέσο επιτόκιο των καταναλωτικών δανείων καθορισμένης διάρκειας στην Ελλάδα αγγίζει το 10,63% (και εκτοξεύεται στο 14,49% για δάνεια χωρίς καθορισμένη διάρκεια), όταν στην Ευρωζώνη ο αντίστοιχος μέσος όρος είναι μόλις 7,50%.
Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν επίσης υψηλότερο κόστος χρήματος, με το μέσο επιτόκιο των νέων επιχειρηματικών δανείων κυμαινόμενου επιτοκίου στη χώρα μας να ανέρχεται στο 4,23%, συγκριτικά με το 3,79% της Ευρωζώνης (συνολικός δείκτης).
Αποτέλεσμα αυτής της τιμολογιακής πολιτικής είναι το ιδιαίτερα υψηλό περιθώριο (spread) των ελληνικών τραπεζών. Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο όλων των νέων καταθέσεων τον Ιούνιο παρέμεινε στο 0,36%, ενώ το επιτόκιο όλων των νέων δανείων στο 4,65%, διαμορφώνοντας ένα περιθώριο επιτοκίου 4,29 εκατοστιαίων μονάδων για τις ελληνικές τράπεζες.
Τι λέει η Τράπεζα της Ελλάδος
Παρά την εμφανή απόσταση που χωρίζει το εγχώριο από το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, η Τράπεζα της Ελλάδος υποβαθμίζει το πρόβλημα. Εκτιμά ότι οι σοβαρές διαφορές εντοπίζονται κυρίως στις καταθέσεις και θεωρεί ότι θα εξομαλυνθούν σταδιακά χάρη στον ανταγωνισμό που δημιουργούν οι μικρότερες τράπεζες.
Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Διοικητή της ΤτΕ, Γιάννη Στουρνάρα, πρόσφατα στο Open:
«Αυτή τη στιγμή τα επιτόκια χορηγήσεων είναι τα ίδια με τον μέσο όρο της Ευρώπης. Έχουμε ένα πρόβλημα στα επιτόκια καταθέσεων, όπου εκεί πράγματι τα επιτόκια καταθέσεων είναι χαμηλότερα στην Ελλάδα. Γιατί όμως; Διότι οι τράπεζες σήμερα έχουν πλεονάζουσα ρευστότητα. Έχουν γυρίσει πίσω όλα τα λεφτά από την υπόλοιπη Ευρώπη.
» Θα το διορθώσουν όμως. Θα το διορθώσει η αγορά. Διότι πρώτον υφίστανται ήδη τις ανταγωνιστικές πιέσεις από το οικοσύστημα των μικρότερων τραπεζών: Credia, Optima, συνεταιριστικές τράπεζες Καρδίτσας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Χανίων.
» Εχουμε δημιουργήσει ένα οικοσύστημα μικρότερων τραπεζών, που ανταγωνίζονται σκληρά τις μεγάλες και χρηματοδοτούν μικρομεσαίους, επιχειρήσεις και καταναλωτές κυρίως στην επαρχία».