Η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες και επενδύει σε νέα εξοπλιστικά προγράμματα.
Στην Ελλάδα, το Δημόσιο εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική παρουσία στον κλάδο, είτε άμεσα μέσω κρατικών επιχειρήσεων είτε έμμεσα μέσω θεσμών, επενδυτικών φορέων και νέων δομών καινοτομίας που επιχειρούν να συνδέσουν την άμυνα με την τεχνολογική ανάπτυξη.
Παρά τις ιδιωτικοποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια σε τομείς όπως η ναυπηγική βιομηχανία, ο πυρήνας της κρατικής παρουσίας παραμένει ισχυρός, κυρίως μέσω της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ) και των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων (ΕΑΣ), ενώ νέες δομές προσπαθούν να αναπτύξουν καινοτομία στον αμυντικό τομέα.
Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ)
Η ΕΑΒ ανήκει εξ ολοκλήρου στο ελληνικό Δημόσιο και λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Η εταιρεία ειδικεύεται στη συντήρηση, επισκευή και αναβάθμιση στρατιωτικών αεροσκαφών και ελικοπτέρων της Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ συμμετέχει σε διεθνή προγράμματα αεροναυπηγικής παραγωγής.
Τα τελευταία χρόνια ξεχωρίζει η αναβάθμιση των ελληνικών F-16 σε επίπεδο Viper σε συνεργασία με τη Lockheed Martin, ενώ παράλληλα εμπλέκεται σε ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής και συζητείται η περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της στην Ευρώπη.
Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ)
Τα ΕΑΣ, υπό κρατικό έλεγχο, δημιουργήθηκαν το 2004 από τη συγχώνευση της ΠΥΡΚΑΛ και της Ελληνικής Βιομηχανίας Όπλων. Η εταιρεία παράγει πυρομαχικά, εκρηκτικές ύλες και άλλα οπλικά συστήματα για τις Ένοπλες Δυνάμεις.
Σε διαδικασία αναδιάρθρωσης τα τελευταία χρόνια, τα ΕΑΣ στοχεύουν στην ενίσχυση παραγωγικής δυνατότητας και στη δημιουργία συνεργασιών με ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες, αξιοποιώντας την αυξημένη ζήτηση στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων (ΕΛΒΟ)
Η ΕΛΒΟ, αν και πλέον υπό ιδιωτικό επενδυτικό καθεστώς, παραμένει συνδεδεμένη με τις ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Στο παρελθόν έχει κατασκευάσει στρατιωτικά φορτηγά, τεθωρακισμένα οχήματα και ειδικά οχήματα υποστήριξης, ενώ εξετάζεται η συμμετοχή της σε νέα προγράμματα παραγωγής και συντήρησης στρατιωτικού εξοπλισμού.
Ναυπηγεία: στρατηγικές ιδιωτικές επενδύσεις
Τα μεγάλα ναυπηγεία της χώρας – όπως τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, Ελευσίνας, Νεώριο Σύρου και Ναυπηγεία Σαλαμίνας – λειτουργούν σήμερα υπό ιδιωτική διοίκηση, αλλά η σύνδεσή τους με τις Ένοπλες Δυνάμεις και την αμυντική βιομηχανία παραμένει στενή.
Συμβάλλουν στη διατήρηση τεχνογνωσίας, θέσεων εργασίας και παραγωγής, ενώ υποστηρίζουν την ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής τεχνολογίας.
Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ)
Το ΕΛΚΑΚ δημιουργήθηκε με στόχο τη σύνδεση των αναγκών των Ενόπλων Δυνάμεων με την ερευνητική κοινότητα και τις νεοφυείς επιχειρήσεις.
Λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και προωθεί την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών σε τομείς άμυνας και ασφάλειας, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομίας στον τομέα των εξοπλισμών.
Νέο μοντέλο για την αμυντική βιομηχανία
Η ελληνική αμυντική βιομηχανία εισέρχεται σε μεταβατική φάση, όπου η στρατηγική μετατοπίζεται από τον παραδοσιακό πυρήνα των μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων σε ένα πιο ευέλικτο οικοσύστημα που συνδυάζει κρατικές εταιρείες, ιδιωτικές επιχειρήσεις και ερευνητικούς φορείς.
Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας, η αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών και η τεχνολογική καινοτομία δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες.
Το ζητούμενο είναι κατά πόσο οι ελληνικές εταιρείες και οι θεσμοί που τις υποστηρίζουν θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν αυτές τις ευκαιρίες και να ενισχύσουν τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό αμυντικό χάρτη.