Οι σύγχρονες τεχνολογίες αποθήκευσης δεδομένων, όπως οι σκληροί δίσκοι και οι μαγνητικές ταινίες, έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, γεγονός που τις καθιστά ακατάλληλες για τη μακροχρόνια διατήρηση πληροφοριών. Μια καινοτόμος λύση σε αυτό το πρόβλημα φαίνεται να προσφέρει το γυαλί, το οποίο θα μπορούσε να διατηρεί δεδομένα για χιλιάδες χρόνια, σύμφωνα με μελέτη της Microsoft Research που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature.
Η τεχνική κωδικοποίησης δεδομένων σε γυαλί με τη χρήση λέιζερ θεωρείται ιδιαίτερα υποσχόμενη, καθώς το υλικό παρουσιάζει υψηλή ανθεκτικότητα στην υγρασία, στις μεταβολές θερμοκρασίας και στις ηλεκτρομαγνητικές παρεμβολές. Αυτά τα χαρακτηριστικά καθιστούν το γυαλί ιδανικό για τη μακροχρόνια φύλαξη νομικών, προσωπικών και εμπορικών δεδομένων που απαιτούν υψηλό επίπεδο ασφάλειας.
Η ερευνητική ομάδα Project Silica της Microsoft ανέπτυξε ένα αρχειακό σύστημα αποθήκευσης δεδομένων με την ονομασία Silica, το οποίο εγγράφει πληροφορίες σε γυαλί μέσω femtosecond λέιζερ. Τα δεδομένα αποθηκεύονται σε μορφή voxels, δηλαδή τρισδιάστατων pixels, επιτρέποντας υψηλή πυκνότητα αποθήκευσης. Η τεχνολογία μπορεί να επιτύχει ταχύτητα εγγραφής 65,9 megabits ανά δευτερόλεπτο και πυκνότητα δεδομένων 1,59 gigabit ανά κυβικό χιλιοστό. Αυτό σημαίνει ότι ένα μικρό κομμάτι γυαλιού μπορεί να αποθηκεύσει έως και 4,84 terabytes δεδομένων, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε 2 εκατομμύρια βιβλία ή 5.000 ταινίες 4K.
Τα πειράματα της ομάδας έδειξαν ότι τα δεδομένα μπορούν να παραμείνουν αναγνώσιμα για έως και 10.000 χρόνια σε υψηλές θερμοκρασίες, γεγονός που υποδηλώνει ακόμη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής σε συνθήκες δωματίου. Παρόλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι παράγοντες όπως η μηχανική καταπόνηση και η χημική διάβρωση μπορεί να επηρεάσουν τη μακροχρόνια αξιοπιστία του υλικού.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αν η τεχνολογία εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα, θα μπορούσε να αποτελέσει ορόσημο στην ιστορία της αποθήκευσης γνώσης, συγκρίσιμο με την εμφάνιση της περγαμηνής ή των σύγχρονων ψηφιακών μέσων. Στο μέλλον, ένα μόνο κομμάτι γυαλιού ίσως μεταφέρει τον ανθρώπινο πολιτισμό και τη γνώση στις επόμενες χιλιετίες, λειτουργώντας ως ψηφιακή «κιβωτός» της ανθρωπότητας.