Ένα δυσμενές σενάριο παγκόσμιου ενεργειακού σοκ εξετάζει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην τελευταία του έκθεση προβλέψεων για την παγκόσμια οικονομία, εκτιμώντας ότι, σε αυτή την περίπτωση, η διεθνής τιμή του αργού θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 130 δολ. το βαρέλι και να παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα για έξι μήνες.
Το «μαύρο» σενάριο του ΔΝΤ προϋποθέτει ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα παραταθεί τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Ιουνίου του 2027. Επίσης, ότι στρατηγικά σημεία διέλευσης, όπως τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, θα παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά για την εμπορική ναυτιλία, ενώ οι ζημιές στις πετρελαϊκές υποδομές της περιοχής θα επεκταθούν.
Λόγω αυτών των διαταραχών, η παραγωγή πετρελαίου από τις χώρες του ΟΠΕΚ εκτιμάται ότι θα μπορούσε να μειωθεί κατά 10% το 2026 και κατά 22% το 2027. Με τα παγκόσμια αποθέματα να μην επαρκούν για να καλύψουν το κενό, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να αγγίξουν τα 130 δολάρια το βαρέλι κατά την περίοδο από το τέταρτο τρίμηνο του 2026 έως και το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Σε ό,τι αφορά τις τιμές του φυσικού αερίου, από τις οποίες εξαρτάται άμεσα η διαμόρφωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, το δυσμενές σενάριο προβλέπει ότι θα δεχθούν επίσης ισχυρές πιέσεις, με τους δείκτες σε Ευρώπη και Ασία να διαμορφώνονται υψηλότερα κατά 17% το 2026 και κατά 26% το 2027 σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Το συνολικό μακροοικονομικό κόστος αυτού του σεναρίου θα είναι βαρύ: η παγκόσμια ανάπτυξη θα συρρικνωθεί επιπλέον κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες το 2027. Παράλληλα, ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα εκτιναχθεί κατά 1,1 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα το 2027, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να προχωρήσουν σε περαιτέρω αυξήσεις των επιτοκίων.
Οι βασικές προβλέψεις για πετρέλαιο και φυσικό αέριο
Πέρα από το ακραίο σενάριο, το βασικό μακροοικονομικό πλαίσιο του ΔΝΤ προβλέπει σταδιακή εξομάλυνση, αν και σε επίπεδα τιμών υψηλότερα σε σχέση με το παρελθόν:
- Η μέση τιμή του πετρελαίου εκτιμάται στα 95,74 δολάρια ανά βαρέλι για το 2026 και στα 87,39 δολάρια για το 2027. Αυτό ισοδυναμεί με μια σημαντική αύξηση της τάξης του 41% στις τιμές του αργού πετρελαίου για το 2026 σε σύγκριση με το 2025.
- Οι αγορές προθεσμιακών συμβολαίων (futures) ωστόσο δείχνουν ότι τιμές του Brent αναμένεται να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα των 79 δολαρίων ανά βαρέλι έως τα τέλη του 2027.
- Όσον αφορά το φυσικό αέριο στην Ευρώπη (δείκτης TTF), η τιμή αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο μεταξύ 19,8 και 20 δολαρίων ανά MMBtu το 2026, καταγράφοντας άνοδο περίπου 48% έναντι του 2025. Μακροπρόθεσμα, προβλέπεται σταθερή αποκλιμάκωση των τιμών του φυσικού αερίου, οι οποίες αναμένεται να υποχωρήσουν στα 8,4 δολάρια ανά MMBtu έως το 2031.
Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια ανάπτυξη και τον πληθωρισμό
Η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί απρόσμενα ανθεκτική, απορροφώντας τα αλλεπάλληλα σοκ των τελευταίων ετών, τονίζει το ΔΝΤ. Η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,1% το 2026, προτού ανακάμψει ελαφρώς στο 3,4% το 2027. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να παρουσιάσει μια προσωρινή αύξηση φτάνοντας το 4,7% το 2026 -κυρίως λόγω του ακριβότερου κόστους ενέργειας και τροφίμων- πριν αποκλιμακωθεί στο 4,1% το 2027.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η αρχική απώλεια προσφοράς από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αν δεν αντισταθμιζόταν, θα μείωνε την παγκόσμια ανάπτυξη κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2026. Εντούτοις, η ευελιξία της παραγωγής (όπως η αύξηση παραγωγής από χώρες εκτός Κόλπου), η χρήση αποθεμάτων και η συνολικά μειωμένη ενεργειακή ένταση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατάφεραν να περιορίσουν το καθαρό πλήγμα για την παγκόσμια ανάπτυξη σε μόλις 0,3 ποσοστιαίες μονάδες.