Άμεση πρωτοβουλία είναι έτοιμες να αναλάβουν οι τράπεζες, μέσω της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, για να αποσυνδέσουν την… ωρολογιακή βόμβα των δανείων σε παραγωγούς πράσινης ενέργειας από φωτοβολταϊκά, οι οποίοι δηλώνουν προς το τραπεζικό σύστημα ότι, με τις παρούσες συνθήκες, σε λίγο θα είναι αδύνατο να συνεχίσουν να πληρώνουν τα δάνειά τους.
Το σχέδιο, που ήδη συζητήθηκε σε συνάντηση υψηλόβαθμων τραπεζικών στελεχών και εκπροσώπων των παραγωγών, προβλέπει πενταετή επιμήκυνση των δανείων που έχουν δοθεί σε όλους τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν τραπεζικά στελέχη, οι τράπεζες δεν μπορούν να προσφέρουν αυτή την αναδιάρθρωση του χρέους, χωρίς να εγγράψουν μεγάλες προβλέψεις, εάν αυτή δεν συνοδευθεί και από αντίστοιχη (πενταετή) παράταση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης των φωτοβολταϊκών σταθμών.
Έτσι, η ΕΕΤ αναμένεται να αναλάβει πρωτοβουλία να προωθήσει στο υπουργείο Ενέργειας το αίτημα για την πενταετή παράταση, ώστε να γίνει δυνατή, στη συνέχεια, η μείωση των δόσεων που πληρώνουν οι παραγωγοί με βάση το νέο χρονοδιάγραμμα εξόφλησης των δανείων.
Παράλληλα, οι τράπεζες ευελπιστούν ότι η πρωτοβουλία του υπουργείου για αύξηση των τιμών έως και κατά 20%, θα προσφέρει στους παραγωγούς πρόσθετη ρευστότητα αυτή την περίοδο, που δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τα δάνεια. Όμως, το μέτρο αυτό είναι μόνο μια ταμειακή διευκόλυνση, αφού ο μηχανισμός προβλέπει ανάκτηση των αυξημένων εσόδων στο μέλλον (claw back).
Οι επενδύσεις που βραχυκύκλωσαν
Ακόμη και με αυτή τη λύση αναδιάρθρωσης των δανείων -εάν υποτεθεί ότι η κυβέρνηση θα αποδεχθεί την πενταετή παράταση των συμβάσεων- τα οικονομικά δεδομένα για τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς ενέργειας από φωτοβολταϊκά θα παραμείνουν οριακά και πάντως πολύ διαφορετικά από τα δεδομένα της εποχής που οι παραγωγοί προχώρησαν στις επενδύσεις τους.
Το μεγάλο, διαρθρωτικό πρόβλημα της αγοράς ενέργειας είναι ότι η παραγωγή από ΑΠΕ έχει αυξηθεί με εκρηκτικούς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια, αλλά παράλληλα οι ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης βρίσκεται σε νηπιακό στάδιο και προχωρά με μεγάλες καθυστερήσεις. Το αποτέλεσμα είναι να μην μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και να «κόβονται» τεράστιες ποσότητες από τον Διαχειριστή, επηρεάζοντας ανάλογα τα έσοδα των παραγωγών.
Η δραματική μείωση των ταμειακών ροών καθιστά μη βιώσιμα τα business plans που, όταν χρηματοδοτήθηκαν με σημαντική τραπεζική μόχλευση, στηρίζονταν σε εντελώς διαφορετικές παραδοχές παραγωγής και εγγυημένων εσόδων. Οι τράπεζες αναγνωρίζουν ότι ούτε οι ίδιες είχαν προβλέψει πόσο μεγάλες θα ήταν οι περικοπές ισχύος και ποιον οικονομικό αντίκτυπο θα είχαν στους παραγωγούς.
Απώλειες εσόδων άνω του 40%
Σύμφωνα με στοιχεία του Green Tank (βάσει δεδομένων του ΑΔΜΗΕ), οι περικοπές ΑΠΕ στο πρώτο επτάμηνο του 2026 εκτιμώνται στις 1.746 GWh (8,8% της συνολικής παραγωγής ΑΠΕ), σημειώνοντας ραγδαία αύξηση 26,1% σε σχέση με το 2025. Όπως επισήμανε σε πρόσφατη ερώτηση προς την Κομισιόν ο ευρωβουλευτής, Γιάννης Μανιάτης η επιδείνωση των θέσης των μικρομεσαίων παραγωγών είναι τόσο σοβαρή, που ήδη έχουν καταγραφεί την τελευταία διετία πάνω από 2.200 μεταβιβάσεις μικρομεσαίων φωτοβολταϊκών προς μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έκθεσης που παρουσιάσθηκε από τον ΠΟΣΠΗΕΦ στους εκπροσώπους των τραπεζών, μέσα στο 2026, το ποσοστό απώλειας εσόδων λόγω των περικοπών για τα μικρομεσαία φωτοβολταϊκά εκτιμάται στο 42%-43%.
Η κατάσταση θα γίνει ακόμη χειρότερη το 2027, που εκτιμάται ότι θα είναι η πιο κακή χρονιά, καθώς οι περικοπές ενέργειας θα κορυφωθούν και η απώλεια εσόδων θα πλησιάσει το 50%, ενώ θα παραμείνει σε πολύ υψηλά ποσοστά (άνω του 40%) το 2028 και το 2029. Για την εξαετία 2026 – 2031 η απώλεια εσόδων εκτιμάται ότι θα είναι της τάξεως του 41%. Από διαρθρωτική άποψη, το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι η ανάπτυξη των συστημάτων αποθήκευσης θα γίνει με πολύ αργούς ρυθμούς για να μειωθεί ουσιαστικά η απόρριψη ενέργειας από το σύστημα.
Η αποζημίωση που δεν έρχεται
Η μόνη βιώσιμη λύση, όπως λένε οι παραγωγοί, θα ήταν να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός αποζημίωσής τους για την ενέργεια που «κόβεται» από τον Διαχειριστή. Η κυβέρνηση, έως τώρα τουλάχιστον, αποφεύγει να στραφεί σε αυτή την κατεύθυνση, καθώς το κόστος θα έπρεπε, τελικά, να επιβαρύνει τους λογαριασμούς ρεύματος των καταναλωτών.
Από τον κλάδο κρίθηκε ανεπαρκής η νομοθετική ρύθμιση του Ιουνίου από το ΥΠΕΝ. Η ρύθμιση κάλυψε μόνο τις μηδενικές και αρνητικές τιμές (με τον επίμαχο «κανόνα των δύο ωρών», βάσει του οποίου δεν αποζημιώνεται ένας παραγωγός όταν η αρνητική τιμή διαρκεί πάνω από δύο ώρες). Δεν προβλέπει, ωστόσο, οικονομική αποζημίωση για τις φυσικές περικοπές.
