Ο πόλεμος στο Ιράν δεν έχει τελειώσει, αλλά το Στενό του Ορμούζ είναι πλέον ουσιαστικά ορθάνοιχτο για τη διακίνηση πετρελαίου. Αναλυτές της Wall Street επισημάνουν ότι οι ροές πετρελαίου μέσω του Στενού πλησιάζουν τα προπολεμικά επίπεδα, προσθέτοντας την απαραίτητη προσφορά σε μια παγκόσμια αγορά. Ωστόσο, το αργό πετρέλαιο συνεχίζει να κυμαίνεται γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ παραμένουν εξαιρετικά υψηλές οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων, με πρώτο το ντίζελ.
Οι ροές πετρελαίου έχουν σημειώσει εντυπωσιακή άνοδο, σύμφωνα με αναλυτές της JPMorgan. Ο κινητός μέσος όρος 10 ημερών των εξαγωγών αργού από τη Μέση Ανατολή έχει ανακάμψει στα 17,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Αυτό αντιπροσωπεύει το 98% των προπολεμικών επιπέδων.
Ενδεικτικά, πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, οι χώρες του Περσικού Κόλπου εξήγαγαν κάτι παραπάνω από 17 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα, εξαιρουμένων των ιρανικών εξαγωγών. Οι εξαγωγές πετρελαίου από τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, μέσω του Ορμούζ και των παρακαμπτήριων οδών, έχουν αυξηθεί στο 80% των προπολεμικών επιπέδων.
Η επιχείρηση των Αμερικανών και η Σ. Αραβία
Η στρατιωτική παρουσία και η επιχειρησιακή δράση των ΗΠΑ έπαιξαν καθοριστικό ρόλο σε αυτό το άνοιγμα, επισημαίνουν οι αναλυτές. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ καθάρισε μυστικά το Στενό του Ορμούζ από τις θαλάσσιες νάρκες. Επίσης, δημιουργήθηκε ένας διάδρομος δύο κατευθύνσεων που βρίσκεται κοντά στις ακτές του Ομάν. Ενώ στην αρχή τα κομβόι των τάνκερ διέσχιζαν τα στενά μόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας, πρόσφατα άρχισαν να κινούνται και στο φως της ημέρας, κάτι που δείχνει ότι το Πεντάγωνο έχει αυξημένη εμπιστοσύνη στη δυνατότητά του να ελέγχει το στενό.
Στη συγκέντρωση αυτών των όγκων συμβάλλει και η Σαουδική Αραβία, η οποία αύξησε τις αποστολές μέσω του αγωγού East-West στο ήμισυ της συνολικής του χωρητικότητας τις τελευταίες ημέρες (ο αγωγός είχε υποστεί ζημιές από πυραυλική επίθεση). Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι περίπου 23 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα αναχώρησαν από τη Μέση Ανατολή την περασμένη εβδομάδα (μέσω Ορμούζ και Ερυθράς Θάλασσας), αριθμός που ευθυγραμμίζεται με τον περσινό μέσο όρο.
Ο υπολογισμός των ακριβών ποσοτήτων είναι περίπλοκος, καθώς ένα μεγάλο μέρος των ροών πραγματοποιείται με τα πλοία να έχουν απενεργοποιημένους τους δορυφορικούς αναμεταδότες τους. Η εκτίμηση της Goldman περιλαμβάνει μια αναμενόμενη αναθεώρηση 5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, όταν καταγραφούν περισσότερες αποστολές.
Πανάκριβα τα κόστη
Παρά την αύξηση της προσφοράς, οι τιμές παραμένουν ανθεκτικές. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent για τον Δεκέμβριο διαπραγματεύονταν πάνω από τα 97 δολάρια σήμερα, ενώ το συμβόλαιο του Νοεμβρίου που έληγε ξεπέρασε τα 103 δολάρια.
Γιατί οι τιμές παραμένουν τόσο ψηλά, παρά την αυξημένη ροή πετρελαίου από το Ορμούζ; Ένας παράγοντας είναι ότι οι επενδυτές μπορεί να αγοράζουν περισσότερα συμβόλαια πετρελαίου ως αντιστάθμισμα απέναντι στον κίνδυνο του πληθωρισμού, ειδικά αφού η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου ξεπέρασε το 5% στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Ο σοβαρότερος, ίσως, είναι ότι οι κίνδυνοι δεν έχουν εξαλειφθεί, αφού το Ιράν εξακολουθεί να πλήττει τάνκερ, με αποτέλεσμα τα κόστη ναύλωσης των τάνκερ, που περιλαμβάνουν και τα ασφάλιστρα, να έχουν αυξηθεί στα 30 εκατ. δολάρια ανά διέλευση. Έτσι, προστίθεται ένα «καπέλο» της τάξεως των 15 δολ./βαρέλι σε κάθε φορτίο που βγαίνει από το Ορμούζ. Η αγορά γνωρίζει ότι αυτά τα κόστη δεν είναι βιώσιμα, καθώς για την απορρόφησή τους θα πρέπει τα κράτη του Περσικού να προσφέρουν τεράστιες εκπτώσεις στο αργό τους. Αυτές οι εκπτώσεις φτάνουν ορισμένες φορές τα 20 έως 30 δολάρια κάτω από τα επίπεδα της αγοράς, κάτι που δεν θεωρείται βιώσιμο.
Σε μια προσπάθεια να συγκρατήσουν τις τιμές, οι ΗΠΑ προσέφεραν την Τρίτη μια ακόμη δόση από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, έως και 40 εκατ. βαρελιών. Ο υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ επέκρινε τα ευρωπαϊκά κράτη τονίζοντας ότι έχουν απελευθερώσει μόνο ένα κλάσμα του αργού και των παραγώγων που είχαν υποσχεθεί να διαθέσουν.
Η κρίση του ντίζελ
Το άνοιγμα του Ορμούζ δεν κατάφερε να επιλύσει το πρόβλημα στην αγορά των πετρελαιοειδών, όπου καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις. Οι αποστολές διυλισμένων προϊόντων, όπως η βενζίνη, το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, παραμένουν μόλις στο 50% των φυσιολογικών επιπέδων. Σημειώνεται ότι η μεταφορά διυλισμένων προϊόντων είναι πιο ακριβή από τη μεταφορά αργού. Επίσης, κάποια μεγάλα διυλιστήρια στον Περσικό Κόλπο, τα οποία δέχθηκαν επιθέσεις κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου, δεν έχουν ακόμη επανέλθει σε πλήρη λειτουργία.
Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι οι τιμές του ντίζελ να εκτοξεύονται σε όλο τον κόσμο. Στις ΗΠΑ, οι λιανικές τιμές ξεπέρασαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα τα 6,50 δολάρια ανά γαλόνι, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο στα χρονικά. Την ίδια στιγμή, η Ρωσία επέκτεινε την απαγόρευση στις περισσότερες εξαγωγές ντίζελ μέχρι τον Οκτώβριο, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις στα διυλιστήριά της εμποδίζουν την επεξεργασία πετρελαίου.
Ο φόβος της κλιμάκωσης
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την αγορά πλέον έγκειται στην αντίδραση της Τεχεράνης. Ενώ οι εξαγωγές από τα κράτη του Περσικού έχουν αυξηθεί, το Ιράν βρίσκεται σε μεγάλη πίεση, καθώς οι δικές του εξαγωγές πετρελαίου έχουν καταρρεύσει στο μηδέν λόγω του ναυτικού αποκλεισμού που έχει επιβάλει ο Τραμπ. Πολλοί στην αγορά πετρελαίου πιστεύουν ότι, καθώς ο Τραμπ ήταν πολύ επιτυχημένος στο άνοιγμα του Ορμούζ, η στριμωγμένη Τεχεράνη δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να κλιμακώσει στρατιωτικά την κατάσταση. Υπάρχει η ανησυχία ότι το Ιράν θα μπορούσε να κυνηγήσει την ίδια την πηγή των αποστολών: τα λιμάνια, τους αγωγούς και τις πετρελαιοπηγές.
Στα μάτια πολλών συντελεστών της αγοράς πετρελαίου, η επίθεση που σημειώθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα εναντίον του αγωγού East-West της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί πρόβα για το τι πρόκειται να ακολουθήσει. Με τα στρατηγικά αποθέματα να έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, και με τα εμπορικά αποθέματα να έχουν πέσει, η αγορά πετρελαίου θεωρείται πλέον πολύ πιο ευάλωτη σε μια ανανεωμένη σύγκρουση σε σχέση με τον Μάρτιο. Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε στάση αναμονής για τις άμεσες κινήσεις του Ιράν και για τις αποφάσεις που θα πάρει ο Τραμπ μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου, καθώς η σημερινή ισορροπία δεν θεωρείται βιώσιμη.
