Σαρωτικούς ελέγχους προκειμένου να «ακτινογραφήσει» την ποιότητα των νέων δανείων που χορηγούν τα ευρωπαϊκά πιστωτικά ιδρύματα αρχίζει σε λίγες ημέρες ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (SSM) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Όπως προανήγγειλε η Σάρον Ντόνερι, μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, με παρέμβασή της που χτυπά το «καμπανάκι» στις διοικήσεις, ο SSM βάζει στο μικροσκόπιο την τρέχουσα πιστωτική επέκταση για να αποτρέψει τη δημιουργία μιας νέας γενιάς προβληματικών δανείων.
Σύμφωνα με την κ. Ντόνερι, οι διαδικασίες κινούνται με ταχύτατους ρυθμούς. Τον Μάρτιο του 2026, η Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ θα αποστείλει εκτεταμένο αίτημα παροχής δεδομένων (data request) στην πλειονότητα των τραπεζών που τελούν υπό την άμεση εποπτεία της (συνολικά εποπτεύονται περισσότερες από 100 συστημικές τράπεζες, μεταξύ των οποίων και οι τέσσερις ελληνικές). Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την έναρξη μιας αυστηρής διαδικασίας παρακολούθησης των πρακτικών δανειοδότησης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Το αίτημα δεν θα είναι μια γενική αναφορά, αλλά θα είναι απόλυτα στοχευμένο σε βασικούς δείκτες κινδύνου (key risk indicators) οι οποίοι θεωρούνται αναγκαίοι για την αξιολόγηση της ποιότητας των νέων χορηγήσεων σε όλα τα μεγάλα χαρτοφυλάκια των τραπεζών (όπως τα στεγαστικά, τα επιχειρηματικά δάνεια και η καταναλωτική πίστη).
Ο «βασιλιάς» των δεικτών: Debt Service-to-Income (DSTI)
Δίνοντας το στίγμα των προθέσεων της ΕΚΤ, η Σ. Ντόνερι ξεκαθάρισε ποιο θα είναι το σημείο κλειδί των ελέγχων: ο δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα (Debt Service-to-Income ratio - DSTI). Δηλαδή, ο δείκτης που μετρά ποιο ποσοστό του εισοδήματος του δανειολήπτη απορροφά η εξυπηρέτηση δανείων.
Μέσω αυτού του δείκτη, ο Επόπτης θέλει να διαπιστώσει στην πράξη:
- Αν οι τράπεζες χαλαρώνουν τα κριτήρια: Κατά πόσο τα ιδρύματα, προσπαθώντας να αυξήσουν τα μερίδιά τους, χορηγούν δάνεια σε πελάτες που το εισόδημά τους οριακά επαρκεί για να καλύψει τη δόση.
- Την ανθεκτικότητα σε οικονομικά σοκ: Αν οι δανειολήπτες διαθέτουν το απαραίτητο οικονομικό «μαξιλάρι» ώστε να συνεχίσουν να εξυπηρετούν τα δάνειά τους σε περιόδους κρίσης.
Η «παγίδα» των καλών εποχών και τα κόκκινα δάνεια
Πέρα από τον επικείμενο έλεγχο του 2026, η Σάρον Ντόνερι κρούει γενικότερα τον κώδωνα του κινδύνου για τον τρόπο που λειτουργεί η αγορά, υπενθυμίζοντας μια βασική αρχή της τραπεζικής: τα «κακά» δάνεια δημιουργούνται συνήθως στις «καλές» εποχές.
Στο πλαίσιο αυτό, η γενικότερη τοποθέτησή της γύρω από τις χορηγήσεις και τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (NPLs) συνοψίζεται στα εξής:
- Ο κίνδυνος του «Race-to-the-bottom»: Όταν η οικονομία ανακάμπτει και η ζήτηση για δάνεια αυξάνεται, οι τράπεζες συχνά μπαίνουν σε έναν επιζήμιο ανταγωνισμό («αγώνα δρόμου προς τον πάτο»), χαλαρώνοντας υπερβολικά τα κριτήρια δανειοδότησης για να προσελκύσουν πελάτες.
- Η βιωσιμότητα ως προτεραιότητα: Η υγιής πιστωτική επέκταση είναι το «οξυγόνο» της οικονομίας. Όμως, αν δεν στηρίζεται σε αυστηρά πρότυπα αξιολόγησης κατά τη χορήγηση (underwriting standards), η πιστωτική επέκταση μπορεί να μετατραπεί σε απειλή.
- Οι παρενέργειες των NPLs: Η συσσώρευση κόκκινων δανείων δεν αποτελεί απλώς λογιστικό πρόβλημα. Εγκλωβίζει πολύτιμα τραπεζικά κεφάλαια, μειώνει δραστικά την κερδοφορία των ιδρυμάτων και, τελικά, στερεί τη δυνατότητα από τις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν την πραγματική οικονομία, δηλαδή τα υγιή νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.