Σε φάση τελικής ευθείας εισέρχεται η νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Κατά τη διάρκεια κοινής παρουσίασης, οι υπουργοί Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου ανέλυσαν τον πλήρη χάρτη των αλλαγών.
Το σχετικό νομοσχέδιο, που περιλαμβάνει 6 λιτά άρθρα, προγραμματίζεται να τεθεί προς ψήφιση στη Βουλή την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου. Η επίσημη έναρξη εφαρμογής του μέτρου τοποθετείται χρονικά την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το κοινωνικό πρόβλημα και η μετάβαση στην εταιρική ευθύνη
Όπως τόνισαν οι υπουργοί, η πρωτοβουλία βασίζεται σε ανησυχητικά επιστημονικά δεδομένα (όπως οι έρευνες EU Kids Online 2026 και Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου 2025):
-
Πάνω από τους μισούς μαθητές Γυμνασίου ξεκινούν τη χρήση social media σε ηλικία 10-12 ετών.
-
1 στους 4 μαθητές δηλώνει υπερβολική χρήση.
-
1 στα 5 παιδιά εμφανίζει νευρικότητα, ανασφάλεια ή διάσπαση προσοχής όταν στερείται τη συσκευή του.
Η πολιτεία μετατοπίζει πλέον το βάρος από την ατομική ευθύνη των γονέων στην εταιρική ευθύνη των παρόχων. Σε περίπτωση πλημμελούς εφαρμογής, οι πλατφόρμες θα αντιμετωπίζουν νομικές διεκδικήσεις και αποζημιώσεις στα δικαστήρια.
Ακολουθεί ο αναλυτικός οδηγός με τις 28 ερωτήσεις και απαντήσεις που αποσαφηνίζουν κάθε πτυχή της νέας ρύθμισης:
1. Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου;
Θέτει ελάχιστο ηλικιακό όριο τα 15 έτη για την πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τη χρήση των συγκεκριμένων πλατφορμών και όχι τη γενική απαγόρευση του διαδικτύου ή της κατοχής κινητού τηλεφώνου.
2. Πότε ξεκινά η εφαρμογή του μέτρου;
Η προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής της ελληνικής διάταξης είναι η 1η Ιανουαρίου 2027.
3. Ποια παιδιά επηρεάζονται κατά την έναρξη;
Την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός αφορά παιδιά γεννημένα το 2013 και μετά. Όσα παιδιά έχουν γεννηθεί το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι συμπληρώνουν το 15ο έτος της ηλικίας τους.
4. Τι ισχύει για παιδιά που γεννήθηκαν στα τέλη του έτους (π.χ. Δεκέμβριο 2012);
Δεν χρειάζεται να περιμένουν την ημέρα των γενεθλίων τους. Για την εφαρμογή της ρύθμισης, ως ημερομηνία γέννησης όλων των προσώπων που γεννήθηκαν το ίδιο ημερολογιακό έτος λογίζεται η 1η Ιανουαρίου. Επομένως, όλα τα παιδιά του 2012 καλύπτουν το όριο από 1/1/2027, του 2013 από 1/1/2028 και του 2014 από 1/1/2029.
5. Υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση για το μέτρο;
Ναι. Αν και η χρήση δεν οδηγεί αυτομάτως κάθε παιδί σε εθισμό, τα επιστημονικά δεδομένα τεκμηριώνουν σαφείς κινδύνους από την υπερβολική ενασχόληση (εκτοπισμός του ύπνου, έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, διαδικτυακός εκφοβισμός).
6. Έχει προηγηθεί επεξεργασία από ειδικούς;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε το Special Panel on Child Online Safety με τη συμμετοχή άνω των 60 επιστημόνων, εκπροσώπων νέων και γονέων. Παράλληλα, η ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης αξιοποίησε στοιχεία του ΠΟΥ, του ΟΟΣΑ και της εθνικής στρατηγικής.
7. Ποιες πλατφόρμες αφορά η απαγόρευση;
Αφορά υπηρεσίες όπως Facebook, Instagram, TikTok, LinkedIn και όσες χρησιμοποιούν εθιστικούς αλγορίθμους. Η υπαγωγή εφαρμογών με μικτές λειτουργίες (όπως το Snapchat) τελεί υπό επεξεργασία.
8. Μπορεί ο γονέας να δώσει άδεια πριν τα 15 έτη;
Όχι. Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει εξαίρεση μέσω γονικής συναίνεσης ούτε ειδικό περιορισμένο λογαριασμό για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών.
9. Τι γίνεται με τους ήδη υπάρχοντες λογαριασμούς;
Δεν προβλέπεται καμία εξαίρεση. Αν ένας ανήλικος κάτω των 15 ετών διατηρεί ήδη λογαριασμό, η πρόσβασή του θα διακοπεί με την έναρξη εφαρμογής του νόμου.
10. Πώς θα ελέγχεται η ηλικία του χρήστη;
Απαιτούνται αξιόπιστες και αναλογικές μέθοδοι επαλήθευσης. Η απλή συμπλήρωση μιας ημερομηνίας γέννησης από τον χρήστη δεν θεωρείται πλέον επαρκής.
11. Θα γίνει υποχρεωτική ταυτοποίηση όλων των χρηστών;
Όχι. Δεν επιβάλλεται γενικευμένη ταυτοποίηση ούτε υποχρεωτική χρήση μιας συγκεκριμένης εφαρμογής. Το Kids Wallet αναφέρεται ως ενδεδειγμένο παράδειγμα μεταξύ άλλων ισοδύναμων λύσεων.
12. Πρέπει να σταλεί η ταυτότητα στην πλατφόρμα; Τι είναι η απόδειξη μηδενικής γνώσης;
Δεν αποστέλλονται έγγραφα ταυτότητας. Με την τεχνολογία zero-knowledge proof (απόδειξη μηδενικής γνώσης), η πλατφόρμα επιβεβαιώνει μόνο αν ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο, χωρίς να λαμβάνει ονοματεπώνυμο, αριθμό ταυτότητας ή ακριβή ημερομηνία γέννησης.
13. Υπάρχει κίνδυνος επιβάρυνσης των γονέων;
Ο σχεδιασμός προβλέπει προσβάσιμα ψηφιακά εργαλεία (Kids Wallet, parco.gov.gr) ώστε να μην μεταφέρεται η ευθύνη προστασίας αποκλειστικά στους γονείς.
14. Υπάρχουν κίνδυνοι για τα προσωπικά δεδομένα;
Όχι, εφόσον τηρηθεί ο σχεδιασμός ελαχιστοποίησης δεδομένων. Η επιβεβαίωση πραγματοποιείται μέσω πιστοποιημένων ευρωπαϊκών λύσεων, χωρίς δικαίωμα κατάρτισης προφίλ ή εμπορικής αξιοποίησης.
15. Μπορεί να παρακαμφθεί το μέτρο μέσω VPN;
Κανένα τεχνικό σύστημα δεν είναι αδιάβλητο. Ωστόσο, η υποχρεωτική επαλήθευση πριν τη δημιουργία λογαριασμού δυσκολεύει σημαντικά την παράκαμψη του κανόνα.
16. Προβλέπονται πρόστιμα για παιδιά ή γονείς;
Όχι. Δεν θεσπίζονται κυρώσεις ή πρόστιμα για τους πολίτες. Η εποπτεία και οι κυρώσεις αφορούν αποκλειστικά τους παρόχους των πλατφορμών.
17. Ποιος ελέγχει τις πλατφόρμες και πού υποβάλλονται καταγγελίες;
Η εποπτεία εντάσσεται στο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA / ν. 5099/2024). Αρμόδιες αρχές είναι το ΕΣΡ, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων και η ΕΕΤΤ ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, μέσω της οποίας υποβάλλονται οι καταγγελίες.
18. Χρειάζεται να κάνουν κάποια ενέργεια οι γονείς από τώρα;
Δεν απαιτείται καμία άμεση ενέργεια εγγραφής. Συνιστάται η ενημέρωση για τα διαθέσιμα εργαλεία γονικού ελέγχου μέσω της πλατφόρμας parco.gov.gr.
19. Τι ισχύει για εφήβους 15 έως 17 ετών;
Δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση πρόσβασης, αλλά διατηρούν όλες τις αυξημένες προστασίες που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τους ανηλίκους.
20. Περιορίζεται η ελευθερία έκφρασης των παιδιών;
Όχι, καθώς η ρύθμιση αφορά συγκεκριμένες πλατφόρμες με εθιστικούς αλγορίθμους και όχι τη γενική πρόσβαση στην πληροφορία, την εκπαίδευση και το διαδίκτυο.
21. Γιατί δεν αρκεί ο ψηφιακός γραμματισμός;
Διότι η εκπαίδευση δεν μπορεί από μόνη της να αντισταθμίσει τους επιθετικούς αλγοριθμικούς σχεδιασμούς που επιδιώκουν την παρατεταμένη εμπλοκή του χρήστη.
22. Είναι συμβατή η ελληνική ρύθμιση με το ευρωπαϊκό δίκαιο;
Ναι. Το σχέδιο κοινοποιήθηκε και συζητήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βασιζόμενο στις θεσμικές προβλέψεις της DSA.
23. Πώς διαφέρει το ευρωπαϊκό EU KIDS Act από το ελληνικό σχέδιο;
Το ελληνικό σχέδιο εστιάζει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το EU KIDS Act (που τελεί υπό διαμόρφωση) καλύπτει επιπλέον διαδικτυακά παιχνίδια, πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
24. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για τις ηλικίες 13-15 ετών;
Προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας περιορισμένου λογαριασμού αποκλειστικά από τον γονέα, με ανώτατο όριο χρήσης μία ώρα την ημέρα και προέγκριση επαφών.
25. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά κάτω των 13 ετών;
Πλήρη απαγόρευση αυτόνομου λογαριασμού, με ελάχιστες εξαιρέσεις περιορισμένης πρόσβασης σε ειδικές υπηρεσίες βίντεο μέσω του λογαριασμού του γονέα.
26. Ποιες είναι οι κυρώσεις για τις εταιρείες;
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση των πλατφορμών μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.
27. Ισχύει ήδη το EU KIDS Act;
Όχι. Αποτελεί πρόταση Κανονισμού που τελεί υπό διαπραγμάτευση στο Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η 1η Ιανουαρίου 2027 αφορά αποκλειστικά την έναρξη της ελληνικής νομοθεσίας.
28. Πώς θα αξιολογηθεί η επιτυχία του μέτρου;
Μέσω συστηματικής παρακολούθησης από την κυβέρνηση και επιστημονικούς φορείς, με εξέταση δεικτών που αφορούν την ποιότητα του ύπνου, την ευημερία των παιδιών και την τυχόν μετακίνησή τους σε μη ασφαλείς πλατφόρμες.