Η συνδικαλιστική εκπροσώπηση στην Ελλάδα φαίνεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης, την ώρα που οι ίδιες οι αξίες της συλλογικής δράσης εξακολουθούν να διατηρούν ισχυρά ερείσματα στους εργαζόμενους. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα έρευνας κοινής γνώμης που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, σε συνεργασία με την Prorata, στα τέλη Μαΐου, σε μισθωτούς εργαζόμενους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.
Τα ευρήματα αποτυπώνουν μια εμφανή αντίφαση. Από τη μία πλευρά, οι εργαζόμενοι δηλώνουν ότι πιστεύουν στη δύναμη της συλλογικής διεκδίκησης. Το 84% θεωρεί ότι η συλλογική δράση μπορεί να επιφέρει πραγματικές αλλαγές, ενώ το 73% αισθάνεται ότι η φωνή του ακούγεται περισσότερο όταν συμμετέχει σε συλλογικές πρωτοβουλίες. Ακόμη πιο ενδεικτικό είναι ότι το 88% δηλώνει πρόθυμο να συμμετάσχει σε κάποια μορφή συλλογικής κινητοποίησης εφόσον υπάρξει μια σοβαρή αδικία.
Ισχυρή αξία η αλληλεγγύη
Η αλληλεγγύη στους χώρους εργασίας παραμένει επίσης ισχυρή αξία. Το 88% των ερωτηθέντων τη θεωρεί πολύ σημαντική, ενώ το 62% δηλώνει ότι θα συμμετείχε σε απεργία εάν απολυόταν συνάδελφός του. Παράλληλα, σχεδόν 8 στους 10 εργαζόμενους απορρίπτουν την αντίληψη ότι εργοδότες και εργαζόμενοι έχουν κοινά συμφέροντα χωρίς ουσιαστικές διαφορές.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η εικόνα των συνδικάτων καταγράφεται εξαιρετικά επιβαρυμένη. Το 87% των εργαζομένων δηλώνει ότι δεν είναι μέλος κάποιας συνδικαλιστικής οργάνωσης, ενώ το 68% αναφέρει ότι δεν σκέφτεται να ενταχθεί σε συνδικάτο στο μέλλον.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λόγοι που επικαλούνται οι εργαζόμενοι για την αποστασιοποίησή τους. Το 43% θεωρεί ότι οι συνδικαλιστές είναι διεφθαρμένοι και δεν ενδιαφέρονται για τα προβλήματα των εργαζομένων, ποσοστό που αναδεικνύεται ως η συχνότερη απάντηση. Ακολουθεί η έλλειψη σωματείου στον χώρο εργασίας τους με 29%, ενώ το 14% δηλώνει ότι δεν πιστεύει πως ο συνδικαλισμός μπορεί να βελτιώσει τη θέση του.
Κρίση αξιοπιστίας
Η κρίση αξιοπιστίας αποτυπώνεται και σε άλλους δείκτες της έρευνας. Το 88% εκτιμά ότι τα συνδικάτα βρίσκονται σε κρίση, το 84% θεωρεί ότι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες εργασιακές συνθήκες και το 79% πιστεύει ότι δεν μπορούν να αντισταθούν αποτελεσματικά στην εργοδοτική ισχύ. Παράλληλα, το 82% θεωρεί ότι οι συνδικαλιστικές ηγεσίες είναι εξαρτημένες από το κράτος, ενώ μόλις το 35% πιστεύει ότι τα συνδικάτα λειτουργούν δημοκρατικά.
Ταυτόχρονα, η έρευνα δείχνει και τον δρόμο για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Για περισσότερους από τους μισούς ερωτώμενους, το βασικό κίνητρο συμμετοχής θα ήταν η παραγωγή απτών αποτελεσμάτων υπέρ των εργαζομένων. Ακολουθούν η απουσία φαινομένων διαφθοράς και η δημοκρατική λειτουργία των οργανώσεων.
Το κεντρικό συμπέρασμα είναι ότι η κρίση δεν αφορά απαραίτητα την ιδέα της συλλογικής δράσης, αλλά τους φορείς που καλούνται να την εκφράσουν. Οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να πιστεύουν στη δύναμη του «μαζί», όμως εμφανίζονται ολοένα και πιο δύσπιστοι απέναντι στα συνδικάτα που υποτίθεται ότι το εκπροσωπούν.
Δ.Κ.