Ένα σημαντικό βήμα στην πολυετή δικαστική διεκδίκηση των συγγενών των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου σηματοδοτεί η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ιταλίας, το οποίο απέρριψε την προσφυγή του γερμανικού Δημοσίου κατά της εκτέλεσης δικαστικής απόφασης που προβλέπει την καταβολή αποζημιώσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έγιναν γνωστές τη Μεγάλη Παρασκευή (10.04.2026) από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον Δήμο Διστόμου–Αράχοβας–Αντίκυρας, η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων, εκτός εάν η Γερμανία προχωρήσει σε νέα προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή η ιταλική κυβέρνηση προχωρήσει σε νομοθετική παρέμβαση.
Τη σημασία της απόφασης υπογράμμισε ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός, κάνοντας λόγο για «εξαιρετικά σημαντική είδηση» και «στρατηγικό βήμα» σε έναν αγώνα δεκαετιών.
Όπως ανέφερε, «απορρίφθηκε η προσφυγή του Γερμανικού Δημοσίου στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας», τονίζοντας παράλληλα ότι «η προσπάθεια συνεχίζεται μέχρι την τελική δικαίωση».
Η σφαγή του Διστόμου παραμένει ένα από τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα της ναζιστικής κατοχής στην Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1944, γερμανικές δυνάμεις κατοχής εκτέλεσαν 218 κατοίκους του χωριού, μεταξύ των οποίων 45 παιδιά και 20 βρέφη, σε αντίποινα για αντιστασιακή δράση στην περιοχή.
Οι συγγενείς των θυμάτων προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη και το 2002 ο Άρειος Πάγος εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση υπέρ τους, η οποία ωστόσο δεν εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα λόγω της μη χορήγησης άδειας για αναγκαστική εκτέλεση κατά ξένου κράτους.
Η διεκδίκηση μεταφέρθηκε στη συνέχεια στην Ιταλία, όπου η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας –και παλαιότερα η Νομαρχία Βοιωτίας– κινήθηκε εκ μέρους των συγγενών, επιδιώκοντας τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού Δημοσίου, μεταξύ των οποίων και απαιτήσεις που σχετίζονται με τους γερμανικούς σιδηροδρόμους.
Η σημασία της απόφασης
Η νέα κρίση του ιταλικού δικαστηρίου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο μια υπόθεση με μακρά ιστορική και νομική διαδρομή.
Το 2022, ταμείο ύψους 61 εκατ. ευρώ είχε συσταθεί από την κυβέρνηση Ντράγκι για αποζημιώσεις θυμάτων ναζιστικών εγκλημάτων, ωστόσο αφορούσε αποκλειστικά Ιταλούς πολίτες, αφήνοντας εκτός τους συγγενείς των θυμάτων του Διστόμου.
Παρά τη θετική εξέλιξη, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή. Η διαδικασία θα μπορούσε να ανακοπεί είτε μέσω νέας προσφυγής της Γερμανίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είτε με πιθανή νομοθετική παρέμβαση της ιταλικής κυβέρνησης.
Ωστόσο, η απόφαση της ιταλικής Δικαιοσύνης ενισχύει εκ νέου το αίτημα για δικαίωση των οικογενειών των θυμάτων και επαναφέρει δυναμικά στο προσκήνιο μία από τις πιο εμβληματικές υποθέσεις γερμανικών πολεμικών αποζημιώσεων.