Η παρατεταμένη πίεση στα πορτοφόλια των πολιτών δοκιμάζει σοβαρά τις αντοχές της κυβέρνησης, με την ακρίβεια να μετατρέπεται στο κυριότερο εμπόδιο για την προσπάθεια επανεκλογής του αριστερού προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του 39χρονου Κλέιτον Ζακαριότο, υπαλλήλου σε κρεοπωλείο κοντά στο ιστορικό κέντρο του Σάο Πάολο, ο οποίος δηλώνει πως η κίνηση έχει μειωθεί κατακόρυφα λόγω της αδιάκοπης ανόδου στις τιμές των τροφίμων. Παρότι αναγνωρίζει τα θετικά βήματα της πρώτης θητείας του Λούλα στη δεκαετία του 2000, ο ίδιος αποκλείει το ενδεχόμενο να τον ψηφίσει στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου.
Από την πλευρά του, ο 80χρονος ηγέτης ζητά από τους πολίτες υπομονή, επιχειρηματολογώντας ότι η πραγματική εικόνα της οικονομίας είναι καλύτερη από ό,τι αντιλαμβάνεται ο κόσμος, επικαλούμενος τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα της ανεργίας, τη μείωση των ανισοτήτων και την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τους τελευταίους μήνες.
Σε πρόσφατο προεκλογικό σποτ, παραδέχτηκε ότι η κατάσταση παραμένει δύσκολη, δεσμευόμενος ωστόσο ότι ο πληθωρισμός θα διατηρηθεί σταθερά υπό έλεγχο.
Πολιτικό σκηνικό, δημοσκοπήσεις και η σύγκριση με τις ΗΠΑ
Οι δημοσκοπικές μετρήσεις αποτυπώνουν μια τεχνική ισοπαλία ανάμεσα στον Λούλα και τον βασικό του αντίπαλο, τον γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρο, γιο του πρώην δεξιού προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος αποκλείστηκε από την κούρσα μετά την καταδίκη του για απόπειρα πραξικοπήματος.
Σύμφωνα με έρευνα της Quaest, σχεδόν οι μισοί Βραζιλιάνοι εκτιμούν ότι η οικονομική κατάσταση επιδεινώθηκε τον τελευταίο χρόνο, ενώ μόλις το 19% διαπιστώνει βελτίωση.
Ο πολιτικός αναλυτής Τόμας Τράουμαν επισημαίνει ότι το πρόβλημα έγκειται στην απόσταση ανάμεσα στα κυβερνητικά επιτεύγματα και την ωμή πραγματικότητα των πολιτών, παρομοιάζοντας την κατάσταση με την επικοινωνιακή δυσκολία που αντιμετώπισε ο Τζο Μπάιντεν το 2024. Ο Φελίπε Νούνες, επικεφαλής της Quaest, τονίζει ότι οι ψηφοφόροι αξιολογούν την οικονομία αποκλειστικά βάσει της ικανότητάς τους να πληρώνουν λογαριασμούς και να καλύπτουν τις βασικές τους ανάγκες.
Οικονομικά βάρη, υψηλά επιτόκια και προεκλογικές κινήσεις
Παρά την επιβράδυνση του πληθωρισμού στα τρόφιμα, οι διαδοχικές αυξήσεις προηγούμενων ετών έχουν παγιώσει τις τιμές σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από την προ-πανδημίας εποχή. Την ίδια στιγμή, η εξυπηρέτηση του χρέους των νοικοκυριών —χωρίς τα στεγαστικά δάνεια— εκτινάχθηκε στο ρεκόρ του 26,6% του εισοδήματος τον Ιούνιο, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα. Το πρόβλημα επιτείνεται από το βασικό επιτόκιο της χώρας στο 13,75%, που αποτελεί ένα από τα υψηλότερα παγκοσμίως, αν και η κεντρική τράπεζα έχει ξεκινήσει σταδιακές μειώσεις.
Ο οικονομολόγος Μαρσέλο Νέρι εξηγεί ότι ενώ η αγορά εργασίας και οι δείκτες φτώχειας δείχνουν πρόοδο, ο αθροιστικός πληθωρισμός και το κόστος δανεισμού εξισώνουν τελικά το αποτέλεσμα σε μια οριακή ισορροπία. Για να ανατρέψει το αρνητικό κλίμα, ο Λούλα παρουσίασε πρόσφατα μέτρα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος, όπως αύξηση 15% σε πρόγραμμα κοινωνικής πρόνοιας που θα ενεργοποιηθεί πριν από τον δεύτερο γύρο των εκλογών στα τέλη Οκτωβρίου, καθώς και εκτελεστικό διάταγμα για την απαγόρευση των διαδικτυακών στοιχημάτων από τις 6 Οκτωβρίου.
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν έχουν ακόμη μεταβάλει ουσιαστικά τη διάθεση των ψηφοφόρων. Στον αντίποδα, ο Φλάβιο Μπολσονάρο επενδύει προεκλογικά στη μείωση του κόστους των τροφίμων μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων, στη βελτίωση των συγκοινωνιών, στην αποθήκευση σιτηρών και στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής λιπασμάτων.